Cody Hochstenbach

Appartement in de stad als miljonairsspeeltje

01 juni 2020 08:02

Achttienduizend euro voor een enkele vierkante meter stad. Het is een extreem bedrag dat alleen opgebracht kan worden door een extreem vermogende bovenlaag die de woningen waar de rest van de bevolking zo'n behoefte aan heeft opkoopt, gewoon als leuk speeltje voor erbij.

Dit is dus wat een appartement momenteel op de Dam in Amsterdam moet kosten: 2,3 miljoen euro voor 129 vierkante meter. Dat maakt ruim 18.000 euro per vierkante meter. Het is dan ook geen gewoon appartement, maar een die is ingericht als luxe hotelsuite met bijbehorende service van het aanpalende vijfsterrenhotel. Het penthouse op de bovenste verdieping moet zelfs meer dan 11 miljoen euro kosten.

Laat er geen illusie over bestaan. Dit soort appartementen is er niet om prettig in te wonen, maar om geld mee te verdienen. Het is een plek voor vermogende elites om veilig hun geld te stallen en te profiteren van stijgende vastgoedwaardes.

Het is de uiterste ontwikkeling waarbij de woning dient als handelswaar, niet als woonplek. De investeringsfunctie verdringt de consumptiefunctie. Kapitale panden blijven leeg terwijl dakloosheid welig tiert, omdat onbewoond vastgoed zo lekker verhandelbaar is.

In het AD reageert de makelaar in kwestie dat er wel degelijk mensen in het complex wonen, zoals een zakenman die er een paar dagen per maand verblijft. Dat appartement staat dus niet altijd, maar bijna altijd leeg. Kritiek wuift de makelaar weg als Nederlandse kneuterigheid: we zijn gewoon niet gewend aan miljoenen kostende suites die dienen als speeltje voor een afwezige elite. Is dat inderdaad het geval, dan lijkt zulke kneuterigheid mij alleszins een goede zaak.

In Nederland lijken dergelijke speculatiewoningen vooralsnog inderdaad uitzonderingen, hoewel precieze cijfers lastig te achterhalen zijn. In andere wereldsteden zien we ze veel vaker. Londen telt pak 'm beet 20.000 leegstaande spookwoningen, vooral in de luxewijken Chelsea en Kensington. De eigenaars zijn veelal onbekend. Of denk aan de luxe nieuwbouwwijken in steden als Vancouver vol met penthouses waar 's avonds nooit een licht brandt.

Uitzonderingen of niet, ze staan symbool voor enkele structurele trends die wel degelijk breed voelbaar zijn.

Allereerst is er de groeiende sociale ongelijkheid. Onlangs bleek de Nederlandse vermogensongelijkheid veel sterker dan tot nog toe gedacht. De bovenlaag kan dat vermogen aanwenden om nog meer vermogen te vergaren – niet in de laatste plaats door te speculeren met vastgoed – terwijl de inkomens voor veel mensen in 'gewone' banen stagneren. Dat vermogen koopt bovendien allerlei sociale en politieke macht waardoor broodnodige structurele verandering uitblijft.

Miniatuurvoorbeeld
Lees hier meer over de woningmarkt:

Drukkere tijden voor makelaars, meer mensen zetten hun huis te koop

Daarnaast is er de almaar dieper wordende wooncrisis. Bij het schrijven van deze column staan er in Amsterdam 642 woningen van meer dan een miljoen euro op Funda. Tegelijkertijd staan er maar 602 objecten tot drie ton te koop. Ik zeg objecten, want daaronder bevinden zich ook 92 parkeerplekken en één opslagruimte. Let wel, voor een hypotheek van drie ton moet je zo'n 60.000 euro bruto per jaar verdienen.

Klaarblijkelijk slagen we er beter in woningen voor miljonairs aan te bieden, dan betaalbare woningen voor een groot deel van de bevolking. Tot de gevolgen behoren dat veel te veel mensen zich blauw betalen aan de maandelijkse huur, dat koopwoningen volstrekt onbetaalbaar zijn voor hen en dat zij blijven wonen in woningen die totaal niet (meer) passen bij de gezinssituatie. Vooral jongvolwassenen hebben het er maar mee te doen.

Miljoenen kostende speculatieobjecten staan haaks op het ideaal van een rechtvaardige stad en woningmarkt. Het is wat er gebeurt als je het recht op huisvesting voor iedereen structureel ondergeschikt maakt aan het recht van het snelle geld om met vastgoed te speculeren, onder het mom van individuele vrijheid en eigendomsrecht.

Met het aanpakken van deze speculatieobjecten is de wooncrisis zeker niet opgelost. Verre van. Maar je zet wel weer een stap, zelfs al is die vooral symbolisch.