Hans Stegeman

Geld van centrale banken moet naar mensen, niet naar de beurs

30 mei 2020 11:17

Het was even hel en verdoemenis op de financiële markten, afgelopen maart. Maar niet lang. Inmiddels gaan de beurskoersen alweer wekenlang omhoog. Wat nou ergste crisis in decennia? Hoezo lagere winsten voor bedrijven? Niks aan de hand; de koersen stijgen!

De ontwikkeling op de beurs staat in geen verhouding tot de reële economische ontwikkelingen. Compleet losgezongen, die financiële markten. Ik heb een paar verklaringen. Maar nog meer zorgen.

Dit is onhoudbaar en onverstandig. Geld moet naar mensen; het moet niet naar geld.

Beursherstel tijdens economisch drama

Het klassieke beleggersantwoord op de huidige ontwikkeling is dat financiële markten 'door de cyclus heen kijken' en voorlopen op economische ontwikkelingen. Dit zou verklaren waarom in maart de beurskoersen zo snel omlaag gingen; men liep wat achter en moest even wat tijd inhalen. En het recente herstel zou zijn ingegeven omdat het eigenlijk allemaal wel meevalt.

Maar het valt nou juist allemaal niet mee. De winstverwachtingen van bedrijven en economische verwachtingen zijn alleen maar naar beneden bijgesteld. Werkloosheidscijfers zijn met een ongekende snelheid omhoog geschoten. Economische krimp, en ook de duur van de recessie blijkt telkens toch nog negatiever te kunnen.

ECB-president Christine Lagarde deed deze week nog een extra duit in het zakje deed door te voorspellen dat de Europese economie dit jaar wellicht wel 8 tot 12 procent zou krimpen.

Slecht nieuws? Meer geld van centrale banken

Maar waar komen die blijmoedigheid en dat optimisme op de financiële markten dan vandaan?

Ten eerste is slecht nieuws tegenwoordig koren op de molen van beleggers. Op de dag dat de sterkste stijging van de werkloosheid ooit in de VS werd bekendgemaakt, lieten beurzen een enorme stijging zien. Slecht nieuws betekent namelijk dat de kans groot is dat er nog meer geld door centrale banken en overheden in de economie wordt gepompt.

De teller staat op dit moment al op 15 biljoen dollar. Hiervan komt ongeveer 6 biljoen van centrale banken en 9 biljoen van overheden. Een groot deel van dit geld, vooral dat van centrale banken, blijft hangen in het financiële systeem.

Waarom doen we dit dan? Vooral om ervoor te zorgen dat degenen die belang hebben bij het redden van het huidige systeem niet geschaad worden. Ofwel, we redden mensen met (soms heel veel) geld.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook dit artikel over de beurs in coronatijd:

Komt er nog een tweede klap omlaag op de beurs?

Geen vuiltje aan de lucht voor Amazon

Beleggers zijn ook optimistisch omdat sommige bedrijven niet of nauwelijks geraakt door de coronacrisis. Sterker nog, de Amazons, Googles en andere techbedrijven, zien hun omzet juist toenemen. Laten dit toevallig ook de bedrijven zijn met een stevige balans. Juist zij lopen voorop in het koersherstel.

En, ten slotte, zijn de markten kortzichtig. Zo erg zelfs, dat bijvoorbeeld een minder harde stijging van de werkloosheid (maar nog steeds historisch snelle toename) wordt uitgelegd als een positief teken: de crisis is toch echt minder erg dan gedacht. Zo lust ik er nog wel een paar.

L'argent pour l'argent

De vele biljoenen die in de economie worden gepompt moeten niet de financiële markten stutten. Ze zijn bedoeld om de reële economie te steunen, ervoor te zorgen dat er geen financiële crisis komt  en dat het geld mensen uit de problemen helpt. Maar dat gebeurt maar beperkt.

Natuurlijk wel met de bepaalde maatregelen, die bedrijven en huishoudens helpen de ergste tijd van de crisis door te laten komen, maar een groot deel van de zes biljoen van centrale banken doet dat niet. Dat geld zouden we bijvoorbeeld ook heel goed kunnen gebruiken om de duurzame ontwikkelingsdoelen te realiseren. Of om een compleet nieuwe waterstofinfrastructuur aan te leggen in Europa, of alle huizen verduurzamen. Ik noem maar een paar dwarsstraten.

Nu wordt er echter niets anders mee gedaan dan ervoor te zorgen dat financiële waarden niet minder waard worden. Met geld smijten om geld te behouden. En dat heeft niets te maken met de reële economie. Met dingen die van belang zijn voor mensen. Voor onze toekomst. Hoe meer geld er wordt gespendeerd om vermogen te redden, hoe kleiner het draagvlak hiervoor wordt.

En hoe groter de schuld die we uiteindelijk moeten betalen.