Welkom bij RTL Nieuws! Hier vind je voortaan al jouw RTL Z nieuws, actuele beurskoersen, nieuwsuitzendingen en meer.

Heb je nog vragen? Check onze FAQ.

×
René Cuperus

Europese Kortsluiting

22 mei 2020 06:03

Premier Rutte ligt op ramkoers met kanselier Merkel en president Macron over het Grote Europese Herstelplan van 500 miljard euro. Dat kun je opmaken uit zijn honende commentaar op dat plan. Hij noemt het initiatief van het Frans-Duitse motorblok weinig meer dan 'een relevant plan'.

Gevraagd of het 'Mercron'-herstelplan niet ietsje meer is, verwijst Rutte naar een ander 'dictaat' van die twee landen, de Meseberg Verklaring uit 2018, een toekomstvisie op de EU na de brexit: "Daar heb ik sindsdien niet zoveel meer van gezien."

Ik geef Rob Jetten van D66 niet vaak gelijk, maar opnieuw is de Europese toon van Rutte fout en strijdig met het Nederlands belang. Waarom zijn grote vriendin Angela Merkel zo bot afvallen? Waarom weer zo met gestrekt been erin richting de Zuid-Europese landen, en hen er continu op wijzen dat zij eigenlijk klaplopende, incapabele leden van de Euro-familie zijn?

Gratis geld aan het Zuiden kunnen wij thuis niet verkopen aan ons electoraat.

Samen met wat in Brussel en omstreken spottend 'de Zuinige Vier' wordt genoemd (Oostenrijk, Zweden, Denemarken en Nederland), komt Rutte met een alternatief herstelplan. Strekking daarvan: we willen (tegen heug en meug) best solidair zijn met de Zuid-Europese landen. We willen hen best (een beetje) financieel ondersteunen, maar dan moeten die landen wel erkennen dat die Noordelijke steun niet nodig was geweest, als ze zelf beter geregeerd hadden.

Dan waren ze door de coronacrisis economisch minder hard getroffen. Dus geld naar Zuid-Europa, vooruit. Maar wel met als bijsluiter en de vermaning dat de Zuid-Europeanen hun economie niet op orde hebben en dat ze meer en beter moeten hervormen. Gratis geld aan het Zuiden kunnen wij thuis niet verkopen aan ons electoraat.

Dit is Hoekstra all over-again. De Europese solidariteit wordt opnieuw met sambal opgediend. Hoezo noodtoestand? Er worden harde hervormingsvoorwaarden gesteld aan geld van noord naar zuid. Solidariteit is geen eenrichtingsverkeer. Italië moet zijn solidariteit aan de muntunie bewijzen door meer solide te zijn.

In de woorden van Rutte zelf: "Ik vermoed zomaar dat heel hard in ons tegenvoorstel zal staan: als je aanspraak maakt op hulp moet je vergaande hervormingen doorvoeren. Zodat je de volgende keer voor jezelf kan zorgen."

We stuiten hier op een ingewikkeld verhaal met verschillende lezingen. Aan de ene kant is het goed dat er flink tegenspel geboden wordt aan de politieke chantage die Zuid-Europa bedrijft en daar de coronacrisis voor misbruikt. Men wil koste wat kost het gezamenlijk delen van schulden doordrukken. Zo niet: "Dan valt Europa uit elkaar."

Er is ook een pijnlijk gebrek aan Franse en Italiaanse zelfkritiek. We worden zelfs overspoeld door stukken van experts - meestal Italianen - die stellen dat Italië het economisch eigenlijk geweldig doet en gedaan heeft . Bijna nooit een begrotingstekort, er is veel bezuinigd en Italianen hebben minder schuld dan de inwoners van 'hypotheekland' Nederland. En Italië is ook geen hypocriet belastingparadijs.

Het beeld dat die experts (en de Italiaanse ambassadeur in Nederland) oproepen is dat van een fantastisch florerend Italië tegenover een armlastig Nederland. Je gaat je bijna afvragen waarom dat bloeiende Italië dan in godsnaam geld wil van het noorden. En waarom Nederland Triple AAA is en Italië Triple BBB.

Maar goed. Duidelijk is dat de muntunie zich op een gevaarlijk make or break-moment bevindt. Er zijn krachten die deze coronacrisis willen misbruiken voor een zogenaamd Europees 'Hamilton Moment'. Dat is genoemd naar de Amerikaanse minister van Financiën, Alexander Hamilton, die in 1790 een doorbraak forceerde richting de Verenigde Staten van Amerika door de schulden van de afzonderlijke Amerikaanse staten te centraliseren.

In Brussel en omstreken dromen neo-federalisten ervan in de coronacrisis zo’n zelfde stap te zetten. Van statenbond naar bondsstaat.

Dat is levensgevaarlijke hoogmoed

Dat is levensgevaarlijke hoogmoed. Want er is geen enkel bewijs dat voor zoiets een democratisch mandaat zou bestaan bij de Europese bevolking. Integendeel. De meeste Europeanen denken in een confederaal Europa te leven. Europese integratie met behoud van nationale soevereiniteit.

De werkelijkheid van de hedendaagse EU, zeker die van de muntunie, is een stuk federaler. In de Eurozone zijn natiestaten als deelstaten inmiddels onontwarbaar met elkaar verstrengeld. Dat is een linke kortsluiting tussen Europese burgers en Europese Unie.

Maar net zo riskant zijn de nationaal-populisten die de coronacrisis willen benutten om hun 'eigen volk eerst'-programma door te drukken. Meestal in een merkwaardige combinatie met ideologische steun aan Poetin's Rusland. Dat is een agenda van onttakeling van de EU van binnen en van buiten.

In dit heftige krachtenveld staat de EU van vandaag. Angela Merkel zei het zelf in haar persconferentie. Europa wordt van alle kanten belaagd en bedreigd. Er zijn krachten die de landen van de EU uit elkaar willen spelen (Rusland en China). Er zijn extreme krachten die de EU van binnenuit willen opblazen. En er is een strijd tussen de natiestaat en 'meer Europa'.

Rutte's nuchtere houding in Europa is keihard nodig

Merkel heeft, met steun van zelfs haar meest eurokritische bondgenoten, zoals Bild Zeitung en de conservatieve kanselierskandidaat Friedrich Merz, positie gekozen in dat krachtenveld.

Ze zei deze week: "Duitsland en Frankrijk staan ​​voor het Europese idee. Het antwoord is: 'Europa moet samenwerken'. De natiestaat alleen heeft geen toekomst. Duitsland zal het op de lange termijn alleen goed doen als Europa het goed doet. In termen van vrede en vrijheid en in termen van economie en welvaart."

Dit is geen tekst over eurobonds of over hervormingen afdwingen bij landen die dat allang hadden moeten doen. Dit is een principiële keuze voor Europese samenwerking. Middenin een gemeenschappelijke noodtoestand. Een keuze om Europa bij elkaar te houden - dat is nu eenmaal de plicht en verantwoordelijkheid van het naoorlogse Duitsland.

Rutte's nuchtere houding in Europa is keihard nodig. Tussen nationaal-populisten en neo-federalisten wordt de plek van het midden - van het gezonde verstand - steeds kleiner. Maar je mag van een door de wol geverfde Europeaan als Mark Rutte wel een breder repertoire verwachten, dan alleen de teksten van een minister van Financiën.

Europa is meer dan kosten, baten en voorwaarden. Merkel heeft gelijk. Onderken het (geo)politieke spanningsveld waarin de EU opereert en handel daarnaar.