Welkom bij RTL Nieuws! Hier vind je voortaan al jouw RTL Z nieuws, actuele beurskoersen, nieuwsuitzendingen en meer.

Heb je nog vragen? Check onze FAQ.

×
Cody Hochstenbach

Steden gaan extra lijden onder deze coronacrisis

04 mei 2020 06:11

Met de coronacrisis is een nieuwe realiteit ontstaan. In ieder geval voorlopig. We moeten afstand tot elkaar houden en grote delen van het dagelijks leven zijn stil komen te liggen. Volgens Mark Rutte moeten we zelfs op zoek naar het nieuwe normaal van de anderhalvemetersamenleving.

Is dit inderdaad het nieuwe normaal, dan zijn de implicaties gigantisch. Evenwel zullen deze fors verschillen tussen bijvoorbeeld bevolkingsgroepen en delen van de economie. Ook ruimtelijk zullen er duidelijke verschillen zijn. Vooral stad en stedelijkheid zullen lijden.

Stedelijkheid is meer dan de opeenhoping van mensen en gebouwen. Stedelijkheid is de toevallige ontmoeting, de diversiteit, de verrassing en de confrontatie met het onbekende. Daarom zijn de rafelranden en rauwe plekken van steden altijd het interessantst. Daar is ruimte om te experimenteren en kunnen nieuwe ideeën tot bloei komen.

In grote steden als Amsterdam walst gentrificatie zulke stedelijkheid al geruime tijd plat: (arbeiders)wijken krijgen er steeds meer welvarende bewoners bij en zij dragen bij aan een cultuuromslag. De stad wordt aangeharkt en met de dag sterieler. Zeker, er kwamen nieuwe horeca maar altijd in dezelfde stijl en gericht op dezelfde mensen. Zo'n gentrificatiebuurt met hippe horeca in Amsterdam had net zo goed in pak 'm beet Kopenhagen of Berlijn kunnen liggen. Gentrificatie heeft de stad voorspelbaarder gemaakt en afwijkende levens uit het straatbeeld gedrukt.

Stadsbestuurders richten de stad in naar de smaakvoorkeuren van hoogopgeleide tweeverdieners. En zeker als zij kinderen krijgen, hebben zij veiligheid en voorspelbaarheid van de straat hoog in het vaandel. Met de vraag om meer voorspelbaarheid, raakt de stedelijkheid in het geding.

Miniatuurvoorbeeld
Columnist Otto Raspe denkt dat steden een andere exitstrategie nodig hebben:

Bruisende steden hebben een andere exitstrategie nodig

Nu gebeurt het omgekeerde. De onvoorspelbaarheid is terug, in nieuwe vorm en als bedreiging voor iedereen. We ontwijken anderen op straat, houden afstand tot onze naasten. Iedereen is een mogelijke bron van besmetting.

De stad verliest zo nog meer van haar charme en aantrekkingskracht. "Steden gedijen bij persoonlijk contact", zo stelt hoogleraar stadsgeografie Justus Uitermark in het Parool. Door de huidige maatregelen verliest het stedelijk leven zijn ongedwongen karakter, zo vervolgt hij.

Zeker, er zijn ook positieve kanten: veel mensen waarderen het dat de stad rustiger is, dat er even geen dreunende geluiden of wietwalmen van toeristen in de Airbnb om de hoek vandaan komen. Minder autoverkeer betekent minder vervuiling en meer stilte. Maar overall is het een flinke klap voor de stedelijkheid.

Ik heb geen idee hoe al die cafés, restaurants, theaters en poppodia mee kunnen bewegen met de anderhalvemetersamenleving. Krap bemeten kroegen die die anderhalve meter kunnen garanderen? Ik zie het niet gebeuren. Evenmin zie ik gebeuren dat al die culturele voorzieningen kunnen overleven met een sterk verminderde capaciteit.

Of het openbaar vervoer: het Amsterdamse openbaarvervoerbedrijf GVB kampt nu al met gigantische verliezen. Tijdelijk lukt het misschien, maar op langere termijn is het onhoudbaar.

Voorheen zette de alsmaar toenemende voorspelbaarheid van het straatbeeld de stedelijkheid onder druk. Nu is diezelfde stedelijkheid het slachtoffer van de onvoorspelbaarheid van het coronavirus, en de noodzaak die in te dammen.

Kan het dan wel, een aantrekkelijke stedelijkheid verenigen met die anderhalvemetersamenleving? Het lijkt me sterk.

Vooral ben ik bang voor de stedelijkheid die we terugkrijgen als de huidige maatregelen worden teruggeschroefd en we weer enigszins terugkeren naar een normaal. Ik vrees dat vooral de oude bruine kroegen en de originele eenmanszaken het tijdens deze crisis zullen begeven, of dat de eigenaren besluiten dat dit een goed moment is om te stoppen.

Grijpen grotere ketens en hippe concepten hun kans en nemen zij de leeggekomen panden over? Dan zijn de voorspelbaarheid en uniformiteit weer terug. Maar dan nog een stapje erger.