Patrick Wessels

4 redenen waarom we geen afstand houden

23 maart 2020 14:51

Sommige mensen hebben in deze coronacrisis grote moeite hebben met het afstand houden.

Waarom vinden we die social distancing zo moeilijk? Psychologisch zijn er duidelijke redenen voor ons gedrag.

1. 'Mij overkomt dat niet'

"Anderen moeten goed oppassen, maar mij overkomt dat niet", hoor je sommigen denken. Het is de optimism bias, waardoor we ons ten opzichte van anderen net iets sterker, slimmer en minder vatbaar voelen. En hoe meer mensen dat denken, hoe meer we in groepen bij elkaar blijven komen. Met name jongeren lijken het idee te hebben dat het bij hen zo'n vaart niet zal lopen.

Wat het lastig maakt? Zelfs als je op bewust niveau communiceert dat we onszelf overschatten, zullen mensen zich daardoor niet zomaar anders door gedragen. Die overschatting ervaren we onbewust, dus daar verander je met bewuste communicatie niets aan. Zo'n situatie verandert pas als we bijvoorbeeld in onze directe omgeving met corona te maken krijgen. Waarmee het ineens geen 'ver van mijn bed'-show meer is.

2. Het lijkt nog op de normale wereld

Ondanks de maatregelen kunnen we gelukkig nog boodschappen blijven doen. En door het park lopen, uitwaaien aan het strand en zelfs sommige winkels bezoeken. Dat is aan de ene kant fijn, maar het is ook een vlucht terug naar de wereld die we kennen. Waardoor we even vergeten met welke crisis we te maken hebben.

Na een paar minuten in de supermarkt wanen we ons weer even in de normale wereld, waardoor onze alertheid verslapt. En we weer dicht naast elkaar staan, soms zonder dat we dat door hebben. Pas als we in supermarkten steeds borden met waarschuwingen zien blijven we ons daaraan houden. Of als we anderen met mondkapjes zien winkelen, waardoor we weten dat we nog even niet terug kunnen naar die normale wereld.

3. Wilskracht is een spier

We kunnen een aantal keren 'nee' zeggen tegen aanbiedingen en ons een behoorlijke tijd houden aan strenge maatregelen. Maar, onze wilskracht werkt als een spier. Die kan uitgeput raken, waarna we na verloop van tijd even moeten ontspannen. Door de teugels te laten vieren, waarmee we de spreekwoordelijke batterij weer opladen.

Zonder geplande momenten om er even niet aan te hoeven denken valt het niet mee om ons langer dan een week aan de maatregelen te houden. Dus zoek af en toe een rustig en uitgestrekt natuurgebied op. Een gebied dat altijd al heel rustig is, waardoor je even niet hoeft te denken aan te maatregelen. Hierdoor houd je ook automatisch afstand van elkaar, zonder dat je daar moeite voor hoeft te doen.

4. We zijn sociale wezens

Tenslotte zijn we uitermate sociaal verbonden. En vinden we dat belangrijk, omdat die verbondenheid bijdraagt aan ons geluksgevoel en de fijne momenten. Met anderen kunnen we onze ervaringen delen. Dat is iets dat vooral jongeren sterk ervaren, omdat zij de behoefte hebben om zichzelf te leren kennen en aansluiting te vinden.

We hebben onze sociale contacten nodig, dus moeten daarvoor een alternatief zien te vinden. Door op gezette tijden digitaal contact op te nemen. Zoals op vrijdagmiddag, tijdens de #virtuelevrijmibo. Of door iedere dinsdag even met de familie te bellen. Op gezette tijden, om wat sociale stoom af te blazen zonder elkaar daarbij steeds op te hoeven zoeken.

Oplossing? 

En de oplossing om het ook de rest van de mensen makkelijker te maken om voldoende sociale afstand te houden? Heel belangrijk is duidelijke en concrete informatie. Dus niet 'houd sociale afstand', maar 'doe 1x per week boodschappen’ en ‘houd minimaal 1,5 meter afstand'. Iets dat het RIVM en de overheid tot nu toe gelukkig al goed doen, en waar ook veel winkels en ketens op de juiste manier gebruik van maken.

Bovendien is het geen overbodige luxe om elkaar er af en toe gewoon even op aan te spreken. Door aan te geven dat je liever hebt dat de ander iets meer afstand houdt. Waarmee de sociale druk toeneemt, en je buiten de boot valt als je niet meedoet aan onze collectieve inzet om het met elkaar op te lossen.

Patrick schrijft over psychologie en consumentengedrag.  Waarom koop je het ene product wel en het andere niet? En hoe kun je daar slimmer mee omgaan?