Hans Stegeman

Waarom het coronavirus enger is dan de brexit

31 januari 2020 06:13

Elke verkouden neus is opeens verdacht. Een Chinese collega stelt de reis naar zijn moederland uit vanwege de angst voor besmetting. Vluchten naar China worden geannuleerd en beelden van levenloze miljoenensteden vullen de nieuwsmedia.

De dreiging van een pandemie heeft een veel zichtbaarder invloed op ons dagelijks leven dan abstractere, geopolitieke gebeurtenissen. Daarom vinden we een epidemie als corona veel enger dan zoiets abstracts als brexit. Persoonlijke verhalen en bedreigingen die dichterbij komen kunnen daardoor juist ook economisch relevanter blijken te zijn.

De standaard analyse

Een min of meer standaard economische analyse over de consequenties van de corona-epidemie in Wuhan behandelt de verloren werkdagen door de langere vakantie, de economische activiteit die stilvalt in het getroffen gebied en logistiek en toerisme in Zuid-Oost Azië dat wordt getroffen. Dan krijg je van die analyses die weinig houvast bieden, maar duiden op enkele tienden van procenten minder economische groei.

Een vergelijking met SARS behoort ook tot de standaardanalyse, De besmettelijke longziekte die in 2003 vooral in Oost Azië woedde. Toen viel de economische schade mee. Maar, we weten nu ook al dat er meer mensen door corona zijn besmet dan door SARS. Dus dat zou het economisch effect kunnen vergroten.

Verder wordt in dit soort analyses dikwijls de onzekerheid benadrukt, de uitstralingseffecten naar de regio en dan heb je het wel zo’n beetje gehad. Meer valt niet te kwantificeren.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook deze column van Hans Stegeman:

Wat is het domst: meer werken of minder?

Persoonlijke verhalen werken beter

Dat is wel erg beperkt. Robert Shiller, een van mijn economische helden, beschrijft in zijn boek Narrative economics het belang van verhalen in de economie. Verhalen over gebeurtenissen of observaties beïnvloeden handelen en denken van mensen en sturen daarmee de economie en financiële markten.

Shiller verbindt op basis van historisch onderzoek enkele proposities aan de invloed van verhalen op de economie. Twee van die proposities zijn in het geval van corona erg relevant: economische verhalen hebben meer impact als ze ons direct persoonlijk raken en de economische impact van die verhalen kan over de tijd veranderen.

Het verhaal van corona gaat natuurlijk over mensen. Mensen die geïnfecteerd raken, mensen die dood gaan, Nederlanders die in Wuhan wonen en de deur niet meer uit komen, mensen die niet meer gaan vliegen en miljoenen Chinezen die langer vakantie hebben gekregen vanwege corona. Dat raakt ons meer in ons dagelijks leven dan een hoger handelstarief of een tweet van Trump.

Meer social media, dus meer impact

Daarnaast is er nog een les van Shiller die aangeeft dat het effect dezer dagen groter kan zijn dan voorheen. In 2003 waren er nog geen social media. Nu zien we ooggetuigenverslagen via ons beeldscherm en komt nieuws sneller en uitvergroot binnen, waardoor corona ons meer raakt dan SARS. Ook economisch kan eenzelfde gebeurtenis nu meer effect hebben. De wereldeconomie is nu meer verweven, zowel in verbinding van mensen (toerisme) als vervoersstromen (productie is vaak verdeeld over veel landen). Hierdoor kan de verspreiding van zowel het virus als het verwante economisch effect sneller gaan.

Uiteindelijk kunnen die verhalen deels een eigen leven gaan leiden, waarbij feit en fictie steeds lastiger van elkaar te onderscheiden zijn. Dit kenmerkt de huidige tijdsgeest en kan, zoals we inmiddels weten, leiden tot grotere effecten op financiële markten en aanverwant financieel handelen van mensen.

Brexit raakt ons niet meer

Het is nog ongewis hoe de effecten van het corona-virus zullen uitpakken. Dat soortgelijke situaties vaak met een sisser zijn afgelopen biedt geen garantie voor een dergelijke uitkomst in deze nieuwe wereld waarin de waan van de dag regeert.

Wat ik wel kan constateren, is dat de afronding van een ander turbulent verhaal op dit moment geen economische effecten heeft. Hoe je dat moet duiden? Wellicht dat iedereen helemaal klaar is met dit aanvankelijk nimmer eindigende verhaal en al maandenlang zijn oren dichtstopt zodra het woord Brexit over de lippen rolt. Want één regel uit het verleden geldt in ieder geval nog steeds: als een verhaal te lang duurt, verliest het zijn kracht.