Gastcolumn

Waarom we nu in baanzekerheid en de woningmarkt moeten investeren

12 augustus 2020 06:23
Beeld © ANP

Na de huidige economische crisis dreigen voor Nederland nog veel meer maatschappelijke problemen, zoals minder geluk, meer armoede en een slechtere huizenmarkt. Oftewel: een lagere brede welvaart. Investeer daarom nu in baanzekerheid en de huizenmarkt, anders zitten we straks nog tien jaar op de blaren, schrijft Rabo-econoom Rogier Aalders.

Brede welvaart gaat over onder meer onze gezondheid, inkomens, woontevredenheid, baanzekerheid en sociale contacten. Het is meer dan economie dus, en werd in Nederland voor het eerst in kaart gebracht door RaboResearch en Universiteit Utrecht.

Om op veranderingen in brede welvaart te anticiperen, is het goed om te weten hoe economische periodes (cycli) verlopen. Deze hebben een vrij helder patroon; na een aantal jaren groei volgt een scherpe krimp van de economie.

Tien jaar schade na de crisis

In de periode daarna, vaak als de economie alweer opveert, verliezen veel mensen hun baan. Dit draagt vervolgens bij aan bredere maatschappelijke problemen: meer armoede, slechtere toegang tot basisvoorzieningen en de huizenmarkt en over het algemeen minder gelukkige mensen. Oftewel een lagere brede welvaart.

Ook de crisis die begon in 2008 volgde dit patroon. Terwijl het bbp in 2014 weer was hersteld, duurde het tot 2018 voordat onze brede welvaart weer boven het niveau van 2008 was. Maar liefst tien jaar later dus. Dat moeten we nu zien te voorkomen.

Het gaat nu al bergafwaarts 

Na de historische daling van het bbp dit jaar dient de volgende daling van de brede welvaart zich namelijk aan. Deze lijkt vooralsnog redelijk op peil, maar de eerste haarscheurtjes zijn zichtbaar. Op het gebied van sociale contacten, huisvesting en geluk gaat het slechter dan vorig jaar. Bovendien komen de baanzekerheid en de inkomens later dit jaar onder druk te staan als de steunmaatregelen afnemen en de werkloosheid oploopt.

Tijdens de vorige crisis zagen we precies dezelfde onderdelen van onze brede welvaart verslechteren. Als we er straks op die terreinen op achteruitgaan, kan dat dus geen verrassing zijn. In plaats daarvan, zouden we hiervan moeten leren en er nu in moeten investeren. Vóórdat het slechter gaat, niet alleen 'anticyclisch' (tijdens de crisis) maar ook preventief dus.

Investeer in baanzekerheid en de huizenmarkt

Twee brede welvaartsdimensies staan wat mij betreft voorop: baanzekerheid en huisvesting. Voor baanzekerheid is de start al gemaakt. De eerste twee steunpakketten van de overheid hebben gezorgd voor behoud van banen en inkomens. Vanaf oktober is een derde steunpakket nodig.

Maar niet alle bedrijven en banen kunnen of moeten worden gered. Daarom is het goed dat het kabinet al vanaf het tweede steunpakket bij- of omscholing van personeel verplicht stelt en daarvoor geld vrij heeft gemaakt. Ook daarna zal actief arbeidsmarktbeleid, inclusief om- en bijscholing, nodig zijn om mensen inzetbaar te houden.

Woningmarkt smacht naar hervormingen

Op de huizenmarkt is al veel langer een omslag nodig. Niet alleen tijdens de vorige recessie, maar ook tijdens de groei van de afgelopen jaren daalde de woontevredenheid. Een betaalbare koopwoning is voor de middeninkomens onbereikbaar, waardoor vooral jongeren gedwongen duur moeten huren. Dit remde onze brede welvaartsgroei in de afgelopen jaren behoorlijk.

Meer rijksregie en nieuwbouw van betaalbare huizen zijn nodig. Als door de thuiswerkrevolutie straks minder kantoren nodig zijn, kunnen die deels worden getransformeerd tot woningen.

Naast de nodige investeringen in onze volksgezondheid en het economische herstel is het belangrijk dat het kabinet ook investeert in onze brede welvaart. Komen die investeringen er niet, dan dreigen er opnieuw 10 jaar aan welvaart verloren te gaan. 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van