Welkom bij RTL Nieuws! Hier vind je voortaan al jouw RTL Z nieuws, actuele beurskoersen, nieuwsuitzendingen en meer.

Heb je nog vragen? Check onze FAQ.

×
Opinie

Coronacrisis brengt digitaal centralebankgeld dichterbij

08 april 2020 06:07
Bij Marqt kun je alleen met een pinpas afrekenen. Beeld © ANP

De coronacrisis kon wel eens een blijvende invloed hebben op ons betaalgedrag, denkt Wim Boonstra, econoom bij de Rabobank en hoogleraar aan de VU. Maar op een andere manier dan de meeste mensen zullen denken.

De uitbraak van het coronavirus heeft invloed op ons betaalgedrag. Veel betaaltransacties leiden tot indirect contact tussen mensen en de vrees bestaat dat het coronavirus hierbij van mens op mens kan overgaan. Dit speelt zowel bij contant geld als bij pinbetalingen. Om met het laatste te beginnen: bij een pinbetaling moet meestal een pincode worden ingevoerd, waarbij een toetsenbord wordt aangeraakt.

Het is bekend dat virussen op een harde ondergrond relatief lang overleven en, vervelender nog, vanaf zo'n ondergrond mensen kunnen besmetten. De contactloze betaling biedt hier uitkomst. De banken hebben in reactie op de corona-uitbraak het bedrag dat dagelijks contactloos mag worden betaald verdubbeld.

Daardoor neemt het aantal transacties waarbij een pincode moet worden ingevoerd fors af. Verdere maatregelen kunnen zijn het hoogfrequent ontsmetten van de betaalterminal, handschoenen aandoen bij het invoeren van een pincode of betalen via een mobiele telefoon.

Hoe vies is cash?

Ook bij een contante betaling kunnen virussen worden overgedragen. Zeker bankbiljetten en munten kunnen vies worden omdat ze lang in circulatie zijn. Dit wil zeggen dat ze lang van hand tot hand gaan zonder dat ze in de tussentijd een keer bij de centrale bank belanden.

De zorg is dat bankbiljetten en munten daarmee ook een bron van besmetting kunnen zijn. Uit een recente studie van de BIS blijkt, dat hiervoor nog geen echt bewijs is. Maar sommige centrale banken blijken toch binnenkomende bankbiljetten te ontsmetten voor ze weer in circulatie gaan. Veel winkeliers denken er hetzelfde over. De contactloze betaling is ook dan een uitstekend alternatief.

Mensen zonder bankrekening 

Maar het betekent dan wel dat iedereen een betaalrekening moet hebben. En dat is dus niet altijd het geval. Zelfs in hoogontwikkelde samenlevingen, zoals in Zweden en Nederland, zijn miljoenen mensen niet aangesloten op het girale betaalsysteem. Wereldwijd gaat het waarschijnlijk om miljarden.

Die groep mensen, ook wel aangeduid als 'the unbanked', dreigen buitengesloten te raken als contant geld (vrijwel) niet meer wordt geaccepteerd. Dat is maatschappelijk niet aanvaardbaar: iedereen moet economisch kunnen meedoen.

Gelukkig zijn er verschillende mogelijkheden om dit aan te pakken. Eén kan zijn dat iedereen een bankrekening met minimale functionaliteiten krijgt aangeboden. Een dergelijke basisrekening lost het probleem van financiële uitsluiting effectief op. Een andere oplossing kan zijn het aanbieden van digitaal centralebankgeld, ofwel een digitale betaalfunctie die door de centrale bank ter beschikking wordt gesteld.

Digitaal centralebankgeld kan uitkomst bieden

In ons land weerklinkt dan ook af en toe de roep dat iedereen een betaalrekening bij de centrale bank moet hebben. Dat is een heel slecht idee omdat dat een funeste uitwerking op de financiële stabiliteit zou hebben. Lees het jaarverslag van DNB over 2017 er nog maar eens op na. Digitaal centralebankgeld kan echter op heel veel manieren worden aangeboden.

Een mogelijke variant betreft wat ik aanduid als een 'digitaal bankbiljet'. Dat betreft een chip (op een card of een smartphone) waarmee betalingen kunnen worden gedaan. Dit lijkt een beetje op de voormalige chipknip, maar dan wel met een mogelijkheid om betalingen van persoon tot persoon, zonder tussenkomst van een betaalterminal, te kunnen verrichten.

Virusvrij betalen

De bedragen op zo'n chip moeten uiteraard wel worden gelimiteerd om te voorkomen dat het criminele circuit ze grootschalig kan gebruiken. Een dergelijke chip kent dan meerdere voordelen: het is hygiënisch, transacties zijn net zo anoniem als een contante betaling, het werkt ook in geval van een zware stroomstoring en iedereen, ook de unbanked, blijft aangesloten op het betaalsysteem.

De Europese Centrale Bank is al voorzichtig bezig met een dergelijk project. Die kant zou het de komende jaren dus zomaar eens op kunnen gaan. Virusvrij betalen met digitaal centralebankgeld voor iedereen. Niet in de vorm van een betaalrekening bij de centrale bank, maar wel als een alternatief voor het bankbiljet.

Wim Boonstra

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore