Rapport PBL

Weinig grond, veel wensen: de politiek moet harde keuzes maken

08 april 2021 13:34 Aangepast: 08 april 2021 13:39
Beeld © ANP

De formatie van een nieuw kabinet is nu al een puzzel, met alle politieke perikelen die spelen. Maar als dat stof is neergedaald volgt misschien wel een veel ingewikkelder opgave: hoe gaan we om met de beperkte ruimte in ons kleine land? Waar gaan we bouwen, wonen, werken en voedsel verbouwen?

Het nieuwe kabinet moet bij het inrichten van Nederland heldere, toekomstbestendige keuzes maken. Dat schrijft het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in een rapport dat vandaag gepresenteerd is. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan, omdat bij die keuzes veel deelbelangen zullen botsen.

Huizen, landbouw, natuur, energie, infrastructuur

Veel meer huizen bouwen betekent dat landbouwgrond moet worden geofferd. Maar bouwen op boerenterrein levert weer nieuwe vraagstukken op, want die nieuwe bewoners moeten ooit ook weer naar hun werk. Gaan nieuwe wegen en spoorverbindingen ten koste van natuur? En als die puzzel is gelegd rijst de vraag waar de windmolens en zonneparken om die huizen van stroom te voorzien moeten komen.

Het PBL pleit nu voor een andere, meer overkoepelende aanpak. Een aanpak die juist wegblijft bij dit soort deelbelangen, maar uitgaat van de draagkracht van de bodem: wat kan de grond aan en wat niet? Want dit soort deelbelangen verlammen de politieke besluitvorming. En daardoor heeft de politiek lastige keuzes en beslissingen te lang voor zich uitgeschoven, zeggen de onderzoekers bij de presentatie van hun bevindingen.

Economisch gewin

De laatste decennia wonnen de economische belangen het vaak van de andere, bijvoorbeeld duurzaamheid. In het verleden is grond en ruimte voornamelijk gebruikt voor economisch gewin, zoals intensieve veehouderij. "Juist nu Nederland voor zulke grote opgaven staat, begint zich dit steeds meer te wreken", schrijven de onderzoekers.

Dat moet dus anders. Waar nu de nadruk ligt op economisch gebruik, moet dit meer in balans komen met duurzaamheid, en de 'belevingswaarde': wat burgers aan de ruimte hebben. Dat vraagt om meer verantwoordelijkheden voor het kabinet, waar deze taken nu nog goeddeels bij gemeenten en provincies liggen. Daarmee sluit het PBL zich aan bij eerdere pleidooien voor meer regie vanuit de Rijksoverheid op dit terrein.

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer

Nieuwe minister van Volkshuisvesting wacht monsterklus

Een nieuw kabinet staat dus voor lastige keuzes, met mogelijk pijnlijke consequenties. Als de politiek deze lijn volgt leidt dat onherroepelijk tot een kleinere landbouwsector: minder export, minder werkgelegenheid, minder economische waarde.

Dat ligt gevoelig. Kijk naar de boerenprotesten van de laatste jaren tegen het idee van een halvering van de veestapel. Concrete stappen in die richting zijn (nog?) niet gezet, maar het uiten van die gedachte alleen leidt al tot verzet.

Ook nu reageert belangenvereniging LTO Nederland fel op de bevindingen van het Planbureau voor de Leefomgeving. "Het is jammer dat het PBL niet lijkt te begrijpen dat er juist nu meer ruimte voor boeren en tuinders nodig is om aan maatschappelijke wensen zoals extensivering, natuurinclusieve landbouw en de koe in de wei te voldoen", zegt voorzitter Sjaak van der Tak.

Evenwichtskunst

Opvallend is dat het PBL in het rapport veel nadruk legt op het belang van draagvlak onder de bevolking. Een uitnodiging om het toch over deelbelangen te hebben. Het PBL erkent dat er 'in de komende periode nog de nodige evenwichtskunst' nodig zal zijn.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van