Duizenden euro's

Mohammad kreeg eerst coronasteun, maar daarna een dikke boete: 'Ik werd fraudeur genoemd'

16 maart 2021 06:56 Aangepast: 16 maart 2021 11:22
Mohammad moet de Tozo-steun terugbetalen. Beeld © Privéfoto.

'Perfect'. Zo omschrijft Mohammad (31) zijn leven van voor de uitbraak van de coronacrisis. Leuke studie, mooi huurhuis en een fijn sociaal leven. "Ik ging vaak op stap en vaak op vakantie. Geld was voor mij geen issue." Zoals bij veel mensen zette corona zijn leven op zijn kop. Maar het is juist de steun van de overheid die bij Mohammad tot problemen leidt.

Door het uitbreken van de coronacrisis, nu een jaar geleden, zitten veel ondernemers in financiële problemen. Gelukkig voor hen is er steun vanuit de overheid. De overheid neemt bijvoorbeeld loonkosten over en vergoedt vaste lasten. Voor zelfstandigen zonder personeel is er een bijdrage in het levensonderhoud, de zogeheten Tozo-regeling. De Tozo wordt verstrekt door je eigen gemeente.

13.000 euro

Het is die regeling die Mohammad nu de das om doet. Van de gemeente Oss, waar Mohammad woont, moet hij alles terugbetalen, plus een boete. In totaal telt dat op tot een bedrag van inmiddels bijna 13.000 euro.

Mohammad (achternaam bekend bij de redactie) studeerde Bedrijfskunde en werkte daarnaast als zzp'er in zijn taxibedrijf. Het ondernemerschap smaakte naar meer.

"Ik heb allerlei baantjes uitgeprobeerd, van call centers tot administratie. Maar toen ik eenmaal proefde van het autonome werken was ik om. Eigen tijden, eigen verantwoordelijkheden, eigen klanten. Dat heb je niet bij een werkgever", zegt hij.

Toen de eerste lockdown van kracht werd kwam ook in de taxibranche de klad erin. En dus vroeg hij noodsteun aan, als zzp'er. Die kreeg hij ook uitgekeerd, zo'n 1.050 euro per maand, vanaf maart tot september 2020. De gemeente waar je woont is daar verantwoordelijk voor.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook

Studerende zzp'er mag Tozo-uitkering soms toch houden

Maar veel gemeenten hadden in maart 2020 niet scherp dat studerende ondernemers geen recht hebben op Tozo. Wie studeert en onderneemt is namelijk aangewezen op de studiefinanciering, een lening van de overheid. 

In veel gevallen maken die gemeenten de Tozo gewoon over aan student-ondernemers, blijkt uit eerder onderzoek van RTL Z. Om die vervolgens terug te vorderen als blijkt dat een ondernemer naast zijn of haar bedrijf studeert. Bij de meeste student-ondernemers die RTL Z sprak blijft het daarbij.

Terugbetalen en boete

De gemeente Oss gaat in het geval van Mohammad een stap verder. In december valt het besluit van de gemeente op de mat: een boete van 3.690 euro. Bovenop de 7.000 euro aan Tozo die hij moet terugbetalen.

"Eerst dacht ik nog, ik ben de enige sukkel die als student Tozo heeft aangevraagd, dat ze mij daarom zo behandelden."

Mohammad begrijpt het niet. In de handleidingen over het aanvragen van de Tozo, die RTL Z heeft ingezien, staat niets over studiefinanciering. Een woordvoerder bevestigt dat de gemeente niet naar het ontvangen van studiefinanciering heeft gevraagd, bij het eerste aanvraagformulier. "En sowieso zou dat gelden voor mensen jonger dan 27. Maar ik ben 31 jaar", vult Mohammad aan.

De gemeente stelt Mohammad in een van de brieven aan hem voor om zijn kant van het verhaal op te schrijven, nog voordat over de boete is beslist. De kwestie hakt er zo stevig in, dat hij dat helaas niet doet. Helaas, want zonder reactie volgt de gemeente blind de regels. En die schrijven voor: boete.

Bot en akelig

In een schriftelijke reactie aan RTL Z zegt de gemeente Oss te 'handelen vanuit vertrouwen', maar Mohammad denkt daar anders over. "Ik heb telefonisch contact gehad met de gemeente. Dat was heel bot, best wel akelig. Ik werd fraudeur genoemd."

Het drijft Mohammad tot rigoureuze stappen. "Ik heb er mentaal veel last van gehad. En nog steeds. Voor mijn studie kon ik de motivatie niet meer opbrengen, daar ben ik mee gestopt. Het bedrijf ligt nog altijd stil. Ik heb een auto moeten verkopen. Eerst dacht ik nog, ik ben de enige sukkel die als student Tozo heeft aangevraagd, dat ze mij daarom zo behandelden."

Dat is niet zo. Er zijn veel meer studerende ondernemers in Nederland die Tozo hebben aangevraagd en gekregen. En soms ook hebben mogen houden, omdat een gemeente in zo'n geval vindt dat zij zelf niet goed gecontroleerd heeft bij aanvang.

'Per ongeluk'

Het steunpakket is onder stoom en kokend water in elkaar gezet. Niet alle regels waren duidelijk, terwijl de eerste sommen geld al werden overgemaakt. Student-ondernemers hebben daardoor vaak 'per ongeluk' geld gekregen waar ze officieel geen recht op hadden, terwijl de zzp'ers in kwestie dat niet wisten.

Een aantal gemeenten verwijt die categorie ondernemers niets, maar past coulance toe. En dat is ook prima, wat betreft het ministerie van Sociale Zaken, want gemeenten gaan zelf over de uitvoering. Van het ministerie hoeven gemeenten Tozo-uitkeringen die in 2020 'onterecht' zijn verstrekt niet terug te vorderen. Als Mohammad ergens anders had gewoond had hij dus misschien geen boete gehad. Of had hij zelfs niets hoeven terug te betalen.

Streng

De gemeente Oss behoort in het geval van Mohammad tot de strengste categorie, met een boete van duizenden euro's. Opvallend, want in een Kamerbrief over misbruik en oneigenlijk gebruik van de steunregelingen NOW en Tozo zegt het ministerie van Sociale Zaken dat 'het voor de werkgevers en ondernemers die gebruik maken van deze regeling een lastige tijd' is. "We willen voorkomen dat deze groep onnodig hard wordt afgestraft bij kleine vergissingen. Daarom wordt terughoudend omgegaan met sanctioneren (straffen, red.)."

Mohammad heeft naar eigen zeggen gevraagd om een betalingsregeling. Hij heeft nog niets terugbetaald, waardoor de schuld nu is verhoogd met bijna 1.900 euro.

Draad oppakken

Mohammad probeert de draad wel op te pakken. "Ik volg nu een cursus voor koerier, ik denk erover om daarin een bedrijf te starten. Misschien pak ik de studie ooit weer op, maar dan moet ik me eerst weer goed voelen."

Reactie gemeente Oss

De gemeente Oss laat weten niet diep op individuele gevallen te kunnen ingaan. Tegen de boete loopt nog een bezwaarprocedure.

Ester Biezen is hoofd van de afdeling Werk en Inkomen van de gemeente Oss. In algemene zin laat zij weten dat de gemeente terughoudend is als het gaat om het opleggen van boetes. "Dat doen wij alleen als er of expliciet bewijs is, of als er geen contact mogelijk is met een inwoner."

Over de precieze voorwaarden van Tozo-regeling kwam pas later duidelijkheid vanuit het Rijk, dus veel gemeenten worstelden aanvankelijk met de uitvoering. Ook Biezen kan - vanwege de vele wijzigingen - niet meer terughalen of in het eerste aanvraagformulier gevraagd is naar studiefinanciering. Maar ze verwacht dat dat niet is gebeurd, net als bij veel andere gemeenten.

In een schriftelijke reactie zegt de gemeente verder: "We hechten aan persoonlijk contact met de inwoner. We gaan uit van vertrouwen en de verklaring van de aanvrager is leidend. Als er onduidelijkheden zijn over de aanvraag dan gaan we daarover in gesprek. Zo nodig vragen we als nadere onderbouwing bewijsstukken op. Als de inwoner niet in gesprek wil gaan of niet met aanvullende gegevens komt, baseren wij ons besluit op de gegevens en omstandigheden zoals die bij ons bekend zijn."

Over de boete zegt de gemeente: "De gemeente is verplicht een boete te beoordelen als informatie niet is opgegeven waardoor teveel uitkering is verstrekt. Ook hier gelden voor ons dezelfde principes. Namelijk uitgaan van vertrouwen en uitgangspunt de gegeven verklaring. We passen hoor en wederhoor toe."

Reageren? Stuur een e-mail naar sam.trompert@rtl.nl.

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van