Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

12 mei 2014 08:35

Columns Europese Verkiezingen

Feiten vertellen niet de waarheid

Verslaggever, Toekomstmaker en nieuwslezer Hella Hueck werkt al ruim 10 jaar bij RTL Z en verwondert zich nog dagelijks.

De Europese Unie is ondoorzichtig. Informatie waaruit moet blijken hoe effectief Europees beleid is, blijft 'classified' of 'secret'. Toch moet de journalistiek een eigen drive hebben om de macht te controleren, ook de Brusselse. En daar slagen we nog nauwelijks in, meent Hella Hueck in onze serie over de Europese verkiezingen.

Mijn kinderen waren na twee dagen stromende regen binnen zitten zó balorig geworden, dat ik ze zondag meesleepte naar het Eye Museum in Amsterdam. (Ze hadden al heel wat TV gekeken het weekend, maar hoe maak je nou zo’n film?) In het museumwinkeltje was een notitieboekje te koop waar op stond: “Facts don’t tell the truth.”

Pfff. Als feiten niet de waarheid vertellen, waar ben ik met mijn vak dan in vredesnaam mee bezig, dacht ik. Journalisten zweren bij feiten. We willen de waarheid vertellen. Kijk RTL Nieuws en je weet écht hoe het zit. Toch?

Het subtiele verschil tussen wat feit en waarheid is werd me ’s avonds duidelijk bij de première van Euromania in De Balie. Het gaat over de journalistieke zoektocht van filmmaker Peter Vlemmix naar de toenemende macht van de Europese Unie. Hoe heeft het zo ver kunnen komen dat 80% van onze wetgeving uit Brussel komt? (Is 80% een feit? [1]) Hoeveel macht hebben we nou over gedragen? Kunnen we nog terug?

Hij interviewt bewust naïef, met een afgezakte spijkerbroek, zoals alleen de Amerikaanse documentairemaker Michael Moore dat kan. Vlemmix schuift aan bij onder andere Nigel Farage van de eurokritische Britse partij UKIP,  geografisch historicus Ewald Engelen en Harry van Bommel van de SP. Dat is waar voor mij de documentaire schuurt. We worden in de documentaire meegenomen in ZIJN waarheid. Nou voel ik persoonlijk ook een groot onbehagen over uitdijende Europese instituten. Maar noem je documentaire geen ‘zoektocht’ als je vooral zeer Europa-kritische sprekers aan het woord laat.  

Maar dat is dan mijn enige kritische noot over een documentaire, waarvan ik vind dat je hem moet zien. Want Vlemmix brengt goed in beeld hoe ondoorzichtig de EU is. Hoe steeds weer grote beslissingen genomen worden (met instemming van ons parlement!) zonder dat de burger echt betrokken wordt. Maar vooral:  hoe weinig controle er is. Nauwelijks zicht op uitgaven die gedaan worden en inzage op hoe effectief beleid is. Informatie is ‘classified’, ‘internal’, of ‘secret’ en blijft in de la liggen. In ieder geval niet toegankelijk voor journalisten en burgers.  

Mijn eigen wake up call was toen Vlemmix aan Chris Ostendorf van de NOS vroeg: Hoe vaak heb jij als correspondent in Brussel een verhaal gemaakt over de invloed van de 15.000 – 30.000 lobbyisten die hier zijn [2]? Niet één, moest Ostendorf toegeven. Ik zou voor de zekerheid ons archief moeten doorploegen, maar bij mijn weten hebben wij zo’n verhaal ook nog nooit gemaakt.

Is dat erg? Besteedt de journalistiek wel genoeg aandacht aan Europa? De Eurofiel zal vinden van niet: als het journaille alleen maar aandacht schenkt aan de Haagse kaasstolp doen we geen recht aan wat er allemaal in Brussel gebeurt. Eurosceptici zijn juist blij met weinig journalistieke aandacht voor Europa: veel aandacht voor de nationale politiek past in het wereldbeeld dat wat hier besloten wordt het meest relevante is. Wat de waarheid is, hoe je de feiten interpreteert, dat is aan jou. Facts don’t tell the truth. Maar de journalistiek moet een eigen drive hebben om de macht te controleren, ook de Brusselse. Daar slagen we nog maar nauwelijks in. Gek eigenlijk. Since when was power boring?     

 

[1] Waar komt die 80% eigenlijk vandaan? In 1988 zei Jacques Delors, toen voorzitter van de Europese Commissie, dat na tien jaar 80% van de wetgeving uit Europa zou komen. Dat getal is een eigen leven gaan leiden. Veel belangrijker is wat de impact is van wetgeving die op Europees niveau van kracht wordt: stel dat de Europese Commissie besluit dat je moet stoppen voor een rood stoplicht. Dat is een regel die voor ons hier in Nederland helemaal geen gevolgen heeft. Maar ook over de impact hebben we nog maar weinig betrouwbaar onderzoek. De Londen School of Economics uit in dit stuk zijn frustraties: veel ‘onderzoek’ is politiek gedreven en statistisch niet betrouwbaar. Politici willen niet de feiten op een rijtje willen hebben, maar hun beleid verdedigen. Wat is feit en wat is waar?

[2] Tussen de 15.000 en 30.000, daar zit nogal wat licht tussen! We weten niet hoeveel lobbyisten er zijn. Er is sinds 2011 een register voor, maar aanmelden is niet verplicht…

Eerder verschenen al in deze serie:

Joop Hazenberg: 'De haat naar Europa'

Thierry Baudet: 'Eurofielen en het antwoord dat nooit gegeven wordt'

Hans de Geus: 'Gij zult rood staan'