Willem Middelkoop

QE for the People (II)

27 april 2016 07:20

Voor de kredietcrisis riep ik altijd dat er twee soorten geld zijn. Je inkomen, waar je al je rekeningen van moet betalen (cash flow) en je spaargeld (vermogen), waar je in principe niet aankomt.

Voor de wat rijkeren onder ons is dat vermogen bijna iets virtueels. Meestal staat het geparkeerd op spaarrekeningen en lange termijn posities in aandelen (zoals Shell) of is het geïnvesteerd in vastgoed. Dat zijn posities waar je zo lang mogelijk van af probeert te blijven.

Verschil in levensstijl wordt veel meer bepaald door aard en karakter, dan door de omvang van dit vermogen, valt me altijd op. Mensen met een ton, miljoen of tien miljoen aan vermogen zie ik niet anders eten, zich kleden of zich gedragen. Soms is hooguit het huis of de auto wat groter.

Maar sinds de crisis is er nog een soort geld bijgekomen. Het QE-geld. Niet bereikbaar voor de gewone burger, maar wel voor banken en hun rijke 1 procent, of beter de 0,1 procent, vrienden. Zeg maar de Panama-klanten.

Om de economie te stimuleren creëerden centrale banken onbeperkt geld uit niets (Ben Bernanke: ''We tikten gewoon een 1 en heel veel nullen in'') en besloten dit geld te gebruiken voor het opkopen van staatsobligaties om de rente heel laag te houden.

Een ander deel wordt gebruikt om aan banken uit te lenen tegen extreem lage rentes van dichtbij nul, waarbij feitelijk een vorm van 'gratis geld' is ontstaan.

In tegenstelling tot helikoptergeld, waarbij dit geld aan iedereen wordt 'gegeven', kunnen bankiers zelf bepalen aan wie ze dit geld uitlenen. En dan weet je het wel. Vriendjes met mooie plannen voor een megaovername of vastgoedproject kunnen miljarden lenen tegen een zeer lage rente, terwijl jij op je creditcardschulden gewoon 15 procent blijft betalen.

Sinds 2007 schrijf ik dat het onverdedigbaar is dat een groot deel van de winsten over al het krediet (de rentemarge over geld dat uit het niets is gecreëerd) door bankiers als bonussen mag worden verdeeld. Omdat deze winsten aan de gehele maatschappij zouden moeten toekomen, is het veel beter als de geldcreatie in handen van de staat zou komen. De scheiding van nutsbanken en zakenbanken is daardoor een goed idee.

En als we dan toch bezig zijn de wereld wat eerlijker te maken laten we dan QE omvormen tot QE-for-the-people. Dat kan natuurlijk in de vorm van belastingteruggaven of structureel lagere belastingen. In theorie is het zelfs mogelijk om alle rijksuitgaven met QE geld te laten betalen door de centrale bank, waardoor de belastingen fors zouden kunnen dalen.

Wie nu roept dat deze wereld op een groot monopoliespel met fictief geld lijkt, snapt redelijk hoe het monetaire systeem werkt. Of zoals de rechterhand van Warren Buffett onlangs opmerkte: ''Wie niet in de war is over onze economie, begrijpt deze niet goed''.