René Cuperus

Waarom Hoekstra-bashing een nexit dichterbij brengt

10 april 2020 06:22

De Volkskrant gaat nog even door met Hoeksta-bashen. Gisteren in één en dezelfde krant drie stemmingmakende stukken tegen Wopke Hoekstra, de minister van Financiën. Het eerste stuk was getiteld: 'Onbuigzame Hoekstra drijft zijn EU-collega's tot wanhoop over steunpakket'.

Verderop: 'Hoe Wopke Hoekstra zijn blazoen kan zuiveren' (een titel die helemaal niet bij dit zeer genuanceerde pro-Hoekstra stuk van oud-minister De Vries past; ik verwed mijn schoenen erom dat hij zelf een heel andere titel had).

En als klap op de vuurpijl: Frans Timmermans, eerste vice-voorzitter van de Europese Commissie. Die leek, nogal opzichtig, door zijn Brusselse vrinden gevraagd: "Zeg, kun jij dat landje van jou niet eens de les lezen, want we hebben last van de obstructiepolitiek van die starre, Nederlandse boekhouder Hoekstra.

Die blokkeert een Mega-Solidariteitsplan voor Zuid-Europa. Kun jij de Nederlandse publieke opinie niet vertellen dat Nederland daarmee Europa in gevaar brengt?"

Dat kon Timmermans wel. Zijn opiniestuk kreeg op de Volkskrant-website de titel: 'EU gaat ten onder als eigenbelang blijft prevaleren'. In de papieren krant werd het: 'Zonder solidariteit gaat de EU ten onder'.

De samenvattende eerste alinea van het stuk (Volkskrant 8 april) gaat zo: "De zuidelijke landen zijn extra zwaar getroffen door de coronacrisis en daarom is er een ongekend groot steunpakket nodig. De vlucht in nationale gelijkhebberigheid bedreigt het voortbestaan van de Europese Unie."

Drie keer raden wie die vlucht in nationale gelijkhebberij wordt aangewreven? Nederland zou, volgens Timmermans, blind zijn voor verlicht eigenbelang en dreigt Zuid-Europa, geheel tegen zijn eigenbelang en het gebod van Europese solidariteit in, apocalytisch ten onder te laten gaan.

"Drie keer raden wie die vlucht in nationale gelijkhebberij wordt aangewreven? Nederland"

Het is nogal on-sjiek dat Timmermans in zijn stuk geen woord wijdt aan de coronacrisis in Nederland zelf. Alsof alleen het Zuiden getroffen zou zijn. Alsof niet ook het 'rijke Noorden' zijn doden aan het begraven is. En zich niet in een economische en maatschappelijke schoktoestand bevindt. Met veel mensen en sectoren die onzeker zijn of ze het hoofd boven water kunnen houden en bang zijn failliet te gaan. Hoezo Rijke Noorden?

Dat is een van de onaangenaamheden van dit eurodebat. De voorstelling alsof alleen het Zuiden het tragische slachtoffer zou zijn van de coronacrisis. Het gaat hier wel om bovenmatig zwaar getroffen landen, maar dat geldt inmiddels ook voor het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Trouwens, ook Nederland zelf behoort tot de fors getroffen landen.

Maar goed, de druk op Hoekstra wordt enorm opgevoerd, in eigen land en in het buitenland. Een 'omgekeerde Varoufakis' wordt ie al genoemd. Zo zijn er meer geringschattende opmerkingen in de Zuid-Europese pers aan te treffen.

"Het bleef te veel bij een puur technisch-financiële benadering. A-diplomatieke wereldvreemdheid middenin een volksgezondheidsramp."

Geen misverstand. Er valt flink wat op Hoekstra af te dingen. Zeker op zijn eerste interventie in de eurogroep toen hij meende de Zuid-Europeanen de calvinistische les te moeten lezen. Maar ook bij het latere kamerdebat waarin hij zich zogenaamd verantwoordde, bleef hij tamelijk ijzerenheinig bezig met condities en voorwaarden.

Het bleef te veel bij een puur technisch-financiële benadering. A-diplomatieke wereldvreemdheid middenin een volksgezondheidsramp.

Hier wreekt zich dat het Ministerie van Financiën de euro runt en het Ministerie van Buitenlandse Zaken bij de Muntunie aan de zijlijn staat. En dat terwijl de euro door en door politiek en diplomatiek is. Het gaat om nationale economische belangen, machtspolitiek en de toekomstige inrichting van de Europese Unie. Over solidariteit en soliditeit. Over elkaar helpen en over beloften nakomen.

Wie door de technocratische botheid van Hoekstra heen weet te kijken, ziet dat in de eurogroep wel degelijk een zeer wezenlijke strijd gevoerd wordt. Die gaat verder dan alleen de coronacrisis.

"Hoekstra-bashing is een populaire sport, maar ontneemt het zicht op het grotere plaatje."

Ik hoorde invloedrijke politici uit Brussel pleiten voor de Grote Sprong Voorwaarts. Nu zou het moment van de grote eenwording van Europa zijn aangebroken. 'Intergouvernementeel Europa is dood'. Nu moet er doorgeschakeld worden naar een Solidaire Politieke Schuldenunie.

Zo'n pleidooi wordt dan omlijst met politieke chantage à la Timmermans. Als we ons nu niet als Europeanen verenigen, zou de Europese Unie ten onder gaan. Of nog sterker: als het Noorden niet gul en solidair wil zijn met het Zuiden, dan zullen China of Rusland in dat gat springen.

Zo dat al niet gebeurd is. Saillant detail is namelijk dat die Italianen die het hardst om Europese solidariteit roepen, nu net bij de eurosceptische Vijf Sterren-beweging horen, die opzichtig flirt met China en inmiddels Italië met de Chinese Zijderoute heeft verbonden.

Hoekstra-bashing is een populaire sport, maar ontneemt het zicht op het grotere plaatje. Politico analyseerde dat Hoekstra helemaal niet alleen staat, maar dat Duitsland de machtige influisteraar van zijn felle verzet tegen eurobonds zou zijn.

Eurobonds of tijdelijke corona-bonds zijn een no-go in de Duitse publieke opinie. En hetzelfde geldt voor Nederland.

Dat heeft weinig met electorale angst voor populisten te maken, maar met botsende definities van solidariteit. Zoals zelfs Zondag met Lubach het, als altijd, snedig wist te formuleren: "Beste Italianen, we willen natuurlijk helpen met het blussen van jullie huis, maar we willen dan niet jullie hele hypotheek hoeven over te nemen."

Noord-Europese landen – met een unieke belastingmoraal gebaseerd op niet-corrupte politiek - willen geen 100 procent financieel-economische lotsverbondenheid aangaan met een land dat Berlusconi's en Salvini's kiest om de schatkist te beheren en er een zwarte economie op nahoudt zo groot als het BNP van Portugal. Wie een Europa als solidaire schuldenunie bepleit, brengt een Nexit dichterbij.