RTLZ

Waarom jouw Black Friday-deal 'de beste' was

28 november 2018 06:15

Je kon er afgelopen weekend niet omheen: het was Black Friday. En heb je een mooie aankoop gedaan? Gefeliciteerd! Dat was de beste deal die je kon sluiten. Zelfs als dat eigenlijk niet zo was.

Jouw brein is er meester in om jouw aankopen goed te praten. Net als mijn brein en dat van iedereen om je heen. We zijn geprogrammeerd om aankopen goed te praten, waardoor je ervan overtuigd raakt dat je de beste keuze maakte.

Of je echt de beste keuze maakte is de vraag. Je hebt namelijk last van de uitermate menselijke confirmation bias. Het is de psychologische neiging van jouw brein om je op 3 manieren voor de gek te houden:

  • Je zoekt specifiek naar informatie die je overtuiging bevestigt.
  • Je herinnert je informatie die jouw overtuiging bevestigt.
  • Je interpreteert informatie op een manier die jouw overtuiging bevestigt.

Het brein is geprogrammeerd om aandacht te besteden aan informatie die past bij de overtuiging die je hebt en de keuze die je maakte. Informatie die daar niet zo goed bij aansluit en aangeeft dat je misschien niet de beste keuze maakte laat je onbewust links liggen.

Dankzij die confirmation bias ben ik bijvoorbeeld heel tevreden met de aktetas die ik vorige week kocht. Op donderdag, net voordat het grote Black Friday-festijn bij de meeste retailers van start ging. Ik kocht een tas zonder korting, waarvan ik nu ook na een weekend vol aanbiedingen nog steeds vind dat ik de beste keuze heb gemaakt.

M'n brein heeft de automatische neiging om andere merken en producten te vinden, die ook niet in de aanbieding gingen. Veelal mooie nieuwe producten, terwijl ik oude modellen en minder populaire producten zag die juist wel in de aanbieding waren. Iets dat niet helemaal waar hoeft te zijn, maar waarmee mijn brein mij voorhoudt dat ik geen fout heb gemaakt om net voor Black Friday voor het volle bedrag een nieuwe tas te kopen.

Zolang mijn brein me vertelt dat de mooiste tassen inderdaad niet in de aanbieding waren heb ik een uitstekende keuze gemaakt. Zo'n minder mooi model in de aanbieding was natuurlijk voordelig geweest, maar dan had ik niet zo'n fraai exemplaar gehad als nu.

Geen absolute waarheid, maar wel een waarheid die m'n brein me graag voorhoudt om me tevreden te maken. Mijn brein verleidt me om te zoeken naar producten die ook niet in de aanbieding waren en vindt die producten de mooiste.

En zag ik afgelopen weekend toch een mooie korting voor een vergelijkbare tas? Dan ben ik dat inmiddels alweer vergeten, omdat m'n brein die herinnering netjes heeft weggepoetst.

De confirmation bias is een van de mechanismen die we gebruiken om tevreden te zijn met onze keuzes. En om optimistisch te kunnen blijven, zodat we het ook de volgende keer durven om een aankoop te doen. Het mechanisme draagt er namelijk aan bij dat je heel blij kunt zijn met de keuzes die je maakt, zodat je niet steeds onzeker hoeft te zijn of je het wel goed doet.

Die denkfout kun je heel handig benutten, voor grotere aankopen die je doet. Het mechanisme zorgt er namelijk voor dat je vanzelf tevreden zal zijn over je keuze, omdat je alleen zoekt, interpreteert en herinnert op een manier die jou goed uitkomt.

Durf daarom een aankoop te doen die aan je wensen lijkt te voldoen, zonder ook alle andere productvarianten, uitvoeringen en aanbiedingen uitvoerig te bekijken en vergelijken.

Het voorkomt dat je je laat verleiden tot een net iets duurdere, meer uitgebreide of onnodig luxe variant. Zodra je producten onderling te uitgebreid gaat vergelijken trap je namelijk makkelijk in de trucs van veel verkopers.

Er zal ongetwijfeld een mooiere en luxere aktetas zijn geweest, misschien ook wel in de aanbieding. Ik weet echter dat de confirmation bias ervoor zorgt dat ik mijn keuze voor mezelf goed kan praten. Mijn brein is namelijk m'n beste vriend.

Patrick schrijft over psychologie en consumentengedrag.  Waarom koop je het ene product wel en het andere niet? En hoe hoe kun je daar slimmer mee omgaan?