Patrick Wessels

Waarom je jezelf niet moet belonen voordat je doel bereikt is

13 november 2018 13:29

"Flink sporten verdient een mooie beloning", vertelde ik mezelf in een vluchtig moment van overweging. "Loon naar werken, noemen ze dat." 

Maar dan moet er wel eerst gewerkt worden natuurlijk. En toegegeven, dat ontbrak er nog aan toen ik besloot mezelf te gaan belonen voor de sportieve inspanning die ik daarna zou gaan leveren.

Ik was onderweg naar huis, stapte uit de trein en zette vanaf het perron koers richting mijn fiets. Op die route kom ik langs de bekende Amerikaanse koffieketen waar de ervaring heiliger is dan dat wat er in de beker gaat. Voor mij geen vaste prik, maar zo nu en dan wel een moment van verwennerij. Als ik dat verdiend heb natuurlijk, het moet geen gewoonte worden.

En had ik het verdiend? Nou, dat was het punt. Nog niet, maar dat was slechts een kwestie van tijd. Ik zou eerst een goed kwartier naar huis fietsen om mezelf daarna nog 45 minuten in het zweet te werken op de crosstrainer. Dus zo vreemd gedacht was het niet om mezelf daar nu alvast een beetje voor te belonen.

Uiteindelijk zou ik die calorieën weer makkelijk verbranden, en wel meer dan dat.

Ik ervoer niets minder dan een morele vrijbrief om eens goed te zondigen. Met een festive special van de koffieketen om alvast in de sfeer van de feestdagen te komen.

Ik ging bijna voor de bijl, tot ik me bedacht dat ik hier een tijd terug eens een onderzoek over las, waar deelnemers in een van de experimenten zo'n zelfde morele vrijbrief ervoeren. En waarmee ze als het ware alvast een beetje leenden van de beloning die ze zouden gaan verdienen.

Het gaat om een studie door twee wetenschappers aan de University of Chicago en Yale University. Zij deden onderzoek naar het stellen van doelen en hoe die we die gebruiken als een richtlijn, streven of een handig excuus. Ze ontdekten dat zodra we het gevoel hebben ons doel (gedeeltelijk) te hebben bereikt, we de neiging hebben om daar de vruchten alvast van te plukken.

We stellen bijvoorbeeld doelen om vaker te gaan sporten, harder te studeren, meer te sparen of nu eindelijk te gaan afvallen. Doelen waarvan we de voortgang goed kunnen bijhouden. Die voortgang kan ons gidsen en motiveren, maar blijkt ook een verleidelijk risico te herbergen.

Zodra we ons te bewust worden van hoe goed we bezig zijn of op korte termijn zullen gaan zijn, groeit de neiging om een kleine zijstap te maken. We houden het doel helder voor ogen, maar gebruiken de bereikte voortgang of de voortgang die we zullen bereiken om een keer zondigen goed te praten.

We praten die zoete kop koffie bomvol calorieën goed met de voortgang die we hebben behaald of de volgende inspanning die we zullen doen. We praten gedrag goed dat rechtstreeks tegen ons doel ingaat, waardoor we vallen voor verleidingen die we zouden moeten weerstaan.

Nu je deze psychologische verleiding kent, heb jij natuurlijk ook geen excuus meer om te zondigen voordat je het verdiend hebt. Maar wil je het jezelf toch makkelijker maken om je aan je doelstelling te houden? Gun jezelf een moment van zondigen, maar dan pas na het sporten, na een uurtje stevig studeren, nadat je een deel van je salaris apart hebt gezet of nadat je bent afgevallen.

Zodra je de inspanning hebt geleverd weet je namelijk veel beter hoeveel moeite je daarvoor hebt gedaan. En hoe zonde het is om dat teniet te doen. Het vormt een natuurlijke rem om een zijstap te nemen, die je verdiend denkt te hebben of je met de volgende inspanning denkt te kunnen veroorloven.

Uit één van de experimenten bleek namelijk dat deelnemers die planden om na hun inspanning te zondigen dat significant minder vaak en minder uitgebreid deden. Zij waren zich bewust van wat ze ervoor hadden moeten doen, en dachten wel twee keer na om dat weer ongedaan te maken.

Dus help jezelf: beloof jezelf een heerlijk moment van zondigen, maar pas nadat je de inspanning hebt geleverd. Of denk gewoon terug aan dit onderzoek, dat mij gelukkig weerhield van een grote kop feestelijke koffie, die ik nu allang weer zou zijn vergeten.

Patrick schrijft over psychologie en consumentengedrag.  Waarom koop je het ene product wel en het andere niet? En hoe kun je daar slimmer mee omgaan?