Matthias Pauw

Rutte liet zich in het pak naaien door Unilever

28 augustus 2018 11:17

De dividendbelasting gaat eraan, zo veel is wel duidelijk. In de aanloop naar Prinsjesdag worden de stellingen nog maar eens ingenomen en de verdedigingslinies verstrekt.

Maar waarom nou toch? Dat blijft de vraag. En het uitleggen van de maatregel wil maar niet lukken. Toch gek, want VVD en CDA willen al meer dan een decennium van de belasting af, dus ze hadden best even de tijd om iets te verzinnen, zou je denken.

Wat natuurlijk niet meehelpt bij het verkopen van je boodschap, is als je het niet in campagnes aan de kiezer vertelt, maar alleen in hoorzittingen met het grootkapitaal.

Dat u als kiezer de maatregel maar niet wil begrijpen, moet u vooral zichzelf niet aanrekenen. Het is VVD en CDA ook nog steeds niet gelukt om de ChristenUnie en D66 te overtuigen. Van die laatste club lijkt stomtoevallig alleen de staatssecretaris die de maatregel moet uitvoeren overtuigd van het nut. De rest blijft stil. ChristenUnie heeft de mond vol meloenen.

Dan ga je je toch afvragen: wat is er zo moeilijk uit te leggen? Ja, ok, het scheelt 1,4 miljard of 1,6 miljard of laat het eens 2 miljard euro per jaar zijn. Maar we krijgen er zo veel voor terug, klinkt het uit CDA- en VVD-kringen.

Als we die dividendbelasting in stand houden zouden er allerlei bedrijven hun hoofdkantoor uit Nederland willen verplaatsen. Zeg maar dag tegen al die banen!

Het probleem is: wie gelooft dat nog? Shell koos in 2005 voor Nederland, toen er nog een dividendbelasting was van 30 procent. Natuurlijk, ze verzonnen een list om de Britste aandeelhouders te ontzien, maar toch: blijkbaar wilden ze ondanks die vreselijke last toch hier hun hoofdkantoor.

En Shell is ook helemaal niet van plan om de tent te verplaatsen naar het buitenland. Zouden ze het leuk vinden, een leven zonder dividendbelasting? Uiteraard. Maar ze vertrekken er echt niet voor.

Nee, dan Unilever. Dat bedrijf kondigde vorig jaar op het perfecte moment aan dat het ging kiezen voor Rotterdam of Londen. Uit documenten die zijn vrijgegeven na een wob-verzoek van NRC bleek dat de Nederlandse overheid deemoedig door ieder hoepeltje sprong dat Unilever ophield.

Er werd zelfs een bidbook opgesteld om Unilver te verleiden met alles wat Nederland te bieden heeft en als voormalig minister van EZ Henk Kamp met Unilever-topman Paul Polman had gebeld werd de premier meteen ingelicht.

Dit was het perfecte moment om het stiekeme stokpaardje eindelijk te gaan berijden: de dividendbelasting moest eraan, om Unilever binnen te halen.

Toen het regeerakkoord er lag, werd het bidbook direct geüpdatet. Meneer Polman, het is ons gelukt! De strijd met het VK om wie het beste vestigingsklimaat heeft, was nu toch zeker wel gewonnen? Een paar maanden later zou Nederland victorie kraaien: Unilever was binnengehaald.

Of was er helemaal geen strijd om het beste vestigingsklimaat? Want heeft het VK de handdoek niet allang in de ring gegooid en zich geschikt, toch zeker tijdelijk, in de rol van land met de beroerdste vooruitzichten voor bedrijven van heel Europa?

Zou Unilever werkelijk maar een moment hebben overwogen om juist nu, met alle onzekerheid die brexit met zich meebrengt, het hoofdkantoor in Londen te vestigen? Dat zou een vorm van Russische roulette zijn met de belangen van het bedrijf en de aandeelhouders.

Nee, de Nederlandse regering heeft zich in het pak laten naaien door de gewiekste Polman. Zich uit de naad gewerkt om een race te winnen die al gelopen was. Een wedstrijd zonder tegenstander. En dan nog de handen omhoog steken als je wint ook.

Nooit was er een beter moment om de dividendbelasting niet af te schaffen dan nu. Want wat hebben we te vrezen? Ons vestigingsklimaat is top op vrijwel ieder front en alle landen om ons heen kennen ook een vorm van dividendbelasting.

Behalve dan de Britten, maar die weten nog niet eens tegen welke tarieven ze volgend jaar kunnen exporteren, hebben geen idee hoe lang de rijen bij de douane gaan worden en weten nog niet eens of er straks voldoende medicijnen zijn.

Niet echt een topland om je multinational te vestigen. En dat is Unilever dus ook nooit van plan geweest.

O ja, nog een dingetje. Unilever bewijst ook meteen dat een papieren hoofdkantoor in Nederland helemaal geen banen oplevert. Een stuk of tien (!). En nog wat indirecte banen misschien, wat allemaal natuurlijk niet te kwantificeren is. We hebben ook geen enkele reden om aan te nemen dat het andersom – als de Britten hadden 'gewonnen' – anders zou zijn.

Het binnenhalen van Unilever, en daarmee het mislopen van een miljard of twee per jaar, levert ons gewoonweg niets op. Dat is inderdaad best moeilijk uit te leggen.