Patrick Wessels

Meer sparen? Betaal cash, niet met je smartphone

12 juni 2018 06:05

Het is gemakkelijker dan ooit om af te rekenen. We betalen steeds minder met contant geld en early adopters rekenen al af met hun smartphone.

Het zijn technologische ontwikkelingen die ontworpen lijken om het ons gemakkelijker te maken, maar die ook een belangrijke bijwerking kennen: het gebrek aan een beetje gezonde betaalpijn.

Geld uitgeven doet pijn. Tenminste, dat deed het toen we briefjes van tien en twintig euro pakten, er een paar muntjes bij deden en op die manier vijfentwintig euro afrekenden voor een goed boek. Onbewust woog ons brein de betaalpijn van dat bedrag af tegen het plezier dat we verwachten van het boek dat we gaan lezen.

De kritische houding van ons brein voorkwam dat we te makkelijk geld uitgaven, omdat de betaalpijn de waarde van ons geld sterk benadrukte.

Contant betalen raakt al jaren steeds verder uit de mode. De pinpas is niet meer weg te denken uit ons betalingsverkeer en dankzij contactloze mogelijkheden is afrekenen een fluitje van een cent. En ondanks dat we er niet zo gek op zijn als Amerikanen, kunnen de meesten van ons ook niet meer zonder creditcard.

Maar daar houdt het niet op. ING experimenteert in Nederland met betalen met een smartphone, iPhone-gebruikers kunnen niet wachten tot Apple Pay naar Nederland komt en ABN Amro deed een proef met een technologische ringen, armbanden en horloges om af te rekenen.

Ik vind het technologisch geweldige ontwikkelingen, maar met elke stap neemt de betaalpijn die we bij aankopen ervaren wel steeds verder af. Er gaan geen briefjes en munten meer door onze handen, waardoor ons brein de associatie met geld minder sterk ervaart.

Contactloze betalingen vragen onder de 25 euro niet eens meer om een pincode die nog enige betaalpijn vormde. Pijnloos afrekenen zonder een associatie met geld uitgeven. Een paar tellen tegen de betaalautomaat of zelfs maar in de buurt, in de toekomst kan dat gewoon met onze smartphone of een willekeurige wearable.

Geld uitgeven moet pijn doen, om ons te remmen te pas en te onpas aankopen te doen. Het is een belangrijk mentaal mechanisme, dat ons helpt kritisch te blijven op onze bestedingen.

Betalen met een smartphone is het voorlopige technologische summum om die betaalpijn volledig weg te nemen. Op het eerste gezicht prettig, maar vervelender als je staart naar een lege betaalrekening. Of een negatief saldo, omdat het geld uitgeven wel heel gemakkelijk ging.

De oplossing? Creëer zelf weer een beetje betaalpijn. Dat kan heel rigoureus, door contant geld op te nemen bij de bank en dat te gebruiken voor je uitgaven. Dat is een goede strategie voor iedereen die krap bij kas zit.

Je zal automatisch minder besteden, omdat de betaalpijn je behoedt voor uitgaven die je eigenlijk niet nodig hebt.

Wil je iets minder omslachtig te werk gaan? Gebruik een betaalrekening waar je maandelijks een vast bedrag naar overmaakt. Door dat bedrag online in te typen en de betaling te autoriseren, creëer je een meer duidelijke associatie met geld uitgeven. Om zo toch een beetje betaalpijn te ervaren. 

Patrick schrijft over psychologie en consumentengedrag.  Waarom koop je het ene product wel en het andere niet? En hoe hoe kun je daar slimmer mee omgaan?