Maarten Veeger

Zo gaat die goed met de pizzarepubliek

18 mei 2018 05:10

Wie de premier wordt, is nog maar een detail. Het grote nieuws is dat Italië vanaf heel binnenkort een regering krijgt als nooit tevoren. Een regering die bestaat uit de establishment-haters van de Vijfsterrenbeweging en de partij van de grootste schreeuwers van het land: de Lega, vroeger bekend als Lega Nord.
 
Hun eerste uitgelekte regeringsafspraken waren overdonderend. Italië uit de euro, Europa moest een miljardenschuld kwijtschelden, de door de EU opgelegde begrotingsregels moesten anders en de aanleg van een hogesnelheidslijn, onderdeel van een Europees spoornet, door het noorden van Italie moest worden gestaakt.

Ook moet er een vlaktaks komen en Italië moest warme relaties aangaan met de Russische leider Vladimir Poetin. De sancties tegen Rusland kosten Italië namelijk ook veel export.
 
Amper 24 uur verder is het allemaal weer anders: Italië maakt in het nieuwe plan gewoon deel uit van de Europese eenheidsmunt: daar is geen discussie over. De schuld hoeft helemaal niet kwijtgescholden te worden, de hogesnelheidslijn mag er best komen, de vlaktaks wordt wat afgevlakt.

Wel zijn er plannen voor een miljardenkostend basisinkomen vanaf 2020, voor het een stuk kritischer benaderen van de regels van Europa, voor een harde immigratiepolitiek, voor het stopzetten van torenhoge en onverdiende pensioenen en salarissen voor overheidsbestuurders, de inkomensongelijkheid en plannen om justitie een stuk sneller te laten werken.
 
Europa en de internationale financiële wereld schreeuwden de afgelopen dagen moord en brand. Met zo'n regering gaat het helemaal mis in Italië is het verhaal. Beurskoerzen knalden omlaag en het verschil tussen wat je in Duitsland krijgt voor een euro belegd in staatsobligaties en dat wat je in Italië krijgt, de spread, spoot omhoog. In Italië loop je tenslotte veel meer risico.
 
De twee toekomstige regeringspartijen reageerden er lekker stoïcijns op. Ja, die spread gaat omhoog en dan weer omlaag. En dan vast wel weer eens omhoog en weer omlaag, was zo'n beetje de reactie van Matteo Salvini, de baas van de Lega. Zo opgewonden als beleggers er even van kunnen worden, boeit het hem en zijn electoraat totaal niet.
 
Begrijpelijk. Die spread hangt tenslotte maar voor een klein deel af van wat de regering doet en zegt. Het gejammer van vaak op korte termijn gerichte beleggers moet de vorming van deze bijzondere regering niet in de weg staan. Sterker nog, Europa doet er verstandig aan deze echt eens andere regering door dik en dun te steunen.
 
De klassieke partijen in Italië hebben tenslotte al decennia laten zien dat ze het land niet op de rails kunnen krijgen. Bij hoog en laagconjunctuur doet Italië het al decennia slechter dan vrijwel alle ander Europese landen. Ook nu blijft die groei achter.

Jaarlijks trekken zo meer dan 100.000 Italianen om hun heil te zoeken in het buitenland. Een groot deel daarvan is hoog opgeleid en maakt veel gemakkelijker carrière in bijvoorbeeld Nederland, Duitland of Engeland. Waar de professionele mentaliteit beter is, zeggen ze erbij.
 
Waar Spanje en Portugal en zelfs de Grieken hebben laten zien dat je in de Mediterrane zon ook hervormingen kunt doorvoeren, bleef Italië pappen en nathouden. Met keurige woorden werd Europa telkens tevreden gesteld maar schoot het land en de inwoners er weinig mee op. De boel zat vastgeroest.
 
De huidige twee partijen mogen zo hun discutabele punten hebben in het programma, nu ze verantwoordelijkheid krijgen zwakken ze die meteen af. Zo blijkt uit de laatste versies van hun regeerakkoord. Ze krijgen nu door dat ze geen boze schreeuwers meer kunnen zijn maar verantwoordelijkheid moeten nemen voor een land van 59 miljoen inwoners.
 
Dat deze coalitie het regeren anders gaan doen, staat vast. Dat verdient de steun van Europa. Want wellicht is de pizzarepubliek met deze andersdenkende bestuurders straks een stuk beter af. En is het 'establishment' dat decennialang de kans had het land hogerop te kunnen brengen maar vooral bezig was met het eigen salaris, echt verdwenen.