Maarten Veeger

De 'steek het maar in je kont'-partij verdient een kans

09 maart 2018 06:00

Een bevriend Italiaans stel kocht onlangs een fraai appartement in hartje centrum Amsterdam. Als universitair docent en als tekstschrijver konden ze het zich met hun al ruim 15 jaar durende succesvolle carrières in Amsterdam veroorloven.

Waren ze in Rome blijven wonen na hun studie dan was het maar helemaal de vraag of ze zich een eigen flatje in de stad hadden kunnen veroorloven. Laat staan lekker centraal. Want carrière maken in wetenschap en media in Italië; daar tellen je capaciteiten vaak stukken minder dan de connecties van je ouders. En is de kans groot dat je blijft kwakkelen.

Al vele jaren is er daarom een gestage stroom van (vaak) jonge Italianen richting carrièrekansen elders op de wereld. Vooral uit het economisch zwakkere zuiden van het land. En laat dat nu net het deel van Italië zijn waar bij de parlementsverkiezingen van afgelopen zondag echt massaal op de 5 Sterren-beweging is gestemd.

De 5 Sterrenbeweging (want het wil geen partij genoemd worden) werd geboren met de slogan: Vaffanculo ofwel 'steek het maar in je kont'.

Komiek Beppe Grillo en internetgoeroe Roberto Casaleggio maakten zich zo'n tien jaar geleden zo boos over het vastgeroeste corrupte Italiaanse politieke systeem dat ze een poging waagden jongeren aan zich te binden in een politieke beweging. Die het allemaal anders ging doen.

Grillo organiseerde een V(affanculo)day, trok met zijn caravan door het land, kreeg pleinen vol met zijn donderspeeches en onthulde via zijn website, een van de best gelezen blogs ter wereld, misstanden bij bedrijven en in de politiek. "Vaffanculo", riep hij zo vaak als het maar kon en de meeste toehoorders gilden dat van harte met hem mee.

Inmiddels is de beweging wat beschaafder geworden. Grillo heeft een rol op de achtergrond. Met de huidige duidelijk minder charismatische maar wel meer representatieve in het pak gestoken leider Luigi di Maio (31) blijft de boodschap dat vooral de Italiaanse politiek moet veranderen.

En Italië vooral moet investeren in zaken die banen en een toekomst opleveren, niet in megalomane projecten. Er zijn wetenschappers en welbespraakte jongeren bij de club betrokken en er is nu de bereidheid met andere partijen samen te werken.

5 Sterren riep ooit dat er een referendum moest komen voor een Itexit uit de Europese Unie. Maar het ziet Italië (voor Nederland de zesde exportmarkt) inmiddels als onlosmakelijk verbonden met Europa. Di Maio hield zelfs een spreekbeurt voor EU-ambassadeurs waarin hij zijn liefde verklaarde voor de club van 27. 

Het heeft - kijkend naar de verkiezingsuitslag - allemaal gewerkt. 

De 5 sterrenbeweging heeft zich getransformeerd van protestgroep naar een club die nu ook echt iets wil gaan veranderen. De gevestigde politieke partijen maar ook de media blijven de club echter stoïcijns populisten noemen: een gevaar voor het land en een partij waar je niet mee moet samenwerken. En probeert ze zo in de hoek van Front National in Frankrijk of de PVV te duwen. 

Terwijl ze daar totaal niet mee kunnen worden vergeleken. Sterker nog: deze grootste partij van Italië partij moet een kans krijgen om te regeren.

Het eerste wat ze dan willen realiseren is het radicaal afbouwen van de privileges van Italiaanse politici waaronder hun hoge salarissen en pensioenen. En het stoppen van investeren in megalomane (vaak veel duurder dan begrote infrastructurele) projecten, iets waar de Italiaanse politieke decennialang steengoed in was. Het moet 50 miljard euro opleveren. En daar hebben ze natuurlijk veel plannen mee.

Maar het is de vraag hoe snel de 5 Sterrenbeweging zich thuis voelt nu ze echt gaan meetellen in de macht. De partij (want dat is het nu toch wel) zegt zelf het grootste deel van de salarissen die de 5 Sterren parlementariërs die al vijf jaar in het parlement zitten in een sociaal fonds te stoppen.

De volksvertegenwoordigers zouden het vanwege die interne 5 Sterren maatregel doen met een maandsalaris van 3000 euro tegenover de 14.000 euro voor andere Kamerleden. Maar het bleek gezien de schandaaltjes daarover de laatste tijd niet altijd zo netjes te zijn gegaan. Schandalen moet ik het misschien wel al noemen.

Want ja, eenmaal in het politieke pluche in Rome, wil je nooit meer iets anders. Dat kunnen honderden politici van de traditionele partijen zeker bevestigen. Dan zorg je dat alles zo blijft. En dan krijg je meer en meer.

Die vrienden hier in Nederland piekeren er dan ook niet over of ze terugkeren naar hun vaderland. Eerst zien, dan geloven dat het land echt gaat veranderen. Het is al zo vaak beloofd. Als ze ooit terug verhuizen, dan pas over vele jaren. Wellicht zo tegen het pensioen.