Eddy Terstall

Secularisme is de enige garantie voor gewetensvrijheid

24 november 2017 06:13

Een journalist vroeg me van de week of ik mijn mening wilde geven over zichtbare religieuze symbolen en dracht bij de politie. Ik geloof dat hij het specificeerde naar hijabs. Hoofddoeken.

Ik antwoordde hem dat het toestaan van die religieuze symbolen mij geen goed idee leek. To say the least.

Zichtbare uitingen van levensovertuigingen tasten het neutrale karakter van het ambt aan. Hetzelfde gaat voor mij op voor de verschillende functies in een rechtbank.

Zelfs als de persoon in kwestie naar eer en geweten de Nederlandse civiele rechtstaat wil dienen, dan nog kan dat bij andere betrokkenen een andere indruk wekken. Dat zou aan het gezag van het gezag knagen om het maar eens lelijk te zeggen.

Een PVV-sticker, een Ajax-pet of een punk-kapsel zouden ook uit den boze zijn. Omdat je als neutrale staat geen onderscheid wil en kunt maken tussen religieuze of wereldlijke levensbeschouwingen en meningen zou dat een situatie van rechtsongelijkheid creëren. Een overheid mag zich namelijk niet bemoeien met waar mensen allemaal wel en niet in geloven of waar ze een persoonlijke opvatting over hebben.

Privé staat het iedereen natuurlijk vrij om opvattingen middels uitdossing kenbaar te maken. Daar is een zeer ruime vrijheid in, variërend van alleen het gezicht tonen tot alleen een lapje stof om de 'schaamstreek' bedekken. Voor meer of minder stof zijn er daarnaast ook aangewezen plekken. Voor elk wat wils lijkt me. Vind dat maar eens in veel andere landen.

Bij andersoortige ambtenaren, bij herhuisvesting of paspoortuitgifte bijvoorbeeld lijkt me een hoofddoek of een kruis geen enkel bezwaar. En de burger die daar niet tegen kan gaat maar naar een ander loket.

Een level playing field wat betreft levensovertuigingen, secularisme dus, is de enige echte garantie voor gewetensvrijheid en vrijheid van expressie. Onder die noemers valt ook uiteraard de geloofsvrijheid. Een groot goed.

Ook die geloofsvrijheid is er lang niet in alle landen. En dat die er bij ons wel is en stevig is verankerd, mogen we de vorige generatie’s dankbaar voor zijn. Die verworvenheid is met veel bloed bevochten.

Het gelijke speelveld is de enig echte garantie dat aanhangers van één gedachtengoed de anderen niet dwingen om naar hun regels te leven. De enige garantie voor het overeind houden van de rechtstaat met haar - na vrije verkiezing - uitonderhandelde wetten.

Maar sommige gelovigen zijn rupsje-nooit-genoeg. Secularisme is staatatheïsme roepen ze zelfs. Terwijl dat het nou juist niet is. Atheïsme is een inschatting over het al dan niet bestaan van God. Namelijk de inschatting dat hij niet bestaat.

Secularisme daarentegen is slechts een spelregelboekje voor een meningloos overheidsapparaat dat slechts de wet en niets dan de wet navolgt. De wet waar de meerderheid voor gekozen heeft.

Een secularist is niet zelden zelf gelovig . Vele christenen en moslims zijn het. Vele hindoe’s en joden. Sommige gelovigen willen extra rechten. Meer rechten. Andere rechten. Willen een uitzonderingspositie, want de meeste gelovigen menen dat net hun geloof het ware is en dus ietwat gelijker dan de rest is.

Die uitzonderingspositie kan nu eenmaal niet. Er is één wet voor allen. Dat wil de meerderheid zo.

Maar wat de meerderheid wil mag uiteraard nooit het hele verhaal zijn. Wanneer dat inhoudt dat een minderheid daardoor minder rechten heeft, faalt de democratie.

Maar dat is hier niet het geval. Nudisten mogen niet in karakteristiek tenue dienst doen als agent en een joodse agent moet zijn kippah afzetten. Wanneer hij privé het politiebureau verlaat mag deze weer op.

De discussie over hoofddoeken bij de politie is gevoerd. Zowel de landelijke als lokale politiek zag er niets in en ook in het publieke debat was de afwijzing van links tot rechts te horen. Dat wil niet zeggen dat er geen voorstanders waren. Op sommige universiteiten waren die er en zelfs de huidige minister van binnenlandse zaken was vóór.

Zodra er een meerderheid is die tegen gelijke rechten is voor wat voor minderheidsgroep dan ook, moet een activistisch smaldeel van de bevolking als morele plicht op de barricade's gaan.

Maar als het, zoals nu, zo is dat een meerderheid voor gelijke rechten blijkt te zijn, is dat geruststellend. Gelijke rechten en wederkerigheid in tolerantie vormen het enige recept om samen door één deur te kunnen blijven gaan.

Alle andere experimenten bleken steeds op niets uit te lopen en gingen en gaan steeds weer ten koste van de rechten van minderheden. Kijk maar op de wereldkaart en lees de krant.