'Neerwaartse uitbraak aandelenmarkten nog steeds waarschijnlijk'
Hoewel de aandelenmarkten gevangen blijven in de zijwaartse consolidatiepatronen, wijzen een aantal signalen onmiskenbaar op een aanstaande neerwaartse uitbraak. Lees de column van Roelof-Jan van den Akker: Ondanks een mogelijk verkoopsignaal onder de 311-300 punten kan een daling naar 280 tot 255 punten een goed lange termijn koop moment zijn.
Het is de rente
In de vorige column Kans op fors hogere rentes in de komende jaren en decennia zijn we uitgebreid stil blijven staan bij de spectaculaire rentebewegingen van de afgelopen weken. Ook hebben we in deze column aangehaald dat de daling in de rente hoogstwaarschijnlijk een voorbode is voor een aanstaande daling in de aandelenmarkten. Ook gaan we nader in op de korte- en lange termijn ontwikkelingen in de AEX Index.
US 10-jaars rente versus de S&P500 Index
Als eerste grafiek laten we de relatie zien tussen de Amerikaanse 10-jaars rente en S&P500 Index op weekbasis gedurende de laatste vier jaren. De linker as vertegenwoordigd de US 10-jaars rente middels de witte lijn en de rechter as en de gele lijn zijn de koersen van de S&P500 Index. Sinds 2007 zien we een interessante overeenkomst tussen aandelen en rente terugkeren. Deze is namelijk wanneer de rente daalt, dalen aandelenkoersen ook. Daarnaast zien we de omgekeerde reactie ook, een stijging in de rente gaat de laatste jaren gepaard met hogere aandelenkoersen.
Zo valt op dat de daling in de rente zoals deze werd ingezet in 2007 met enige vertraging werd gevolgd door de aandelenmarkten. Ook in de tweede helft van 2008 zien we de scherpe daling in de rente in lijn is met de crash in de aandelenmarkten. Interessant is zelfs de situatie begin 2009. Waar de rente al een hogere bodem maakt en bezig is met een trendommekeer maakt de S&P500 Index een nieuwe lagere bodem.
Aangezien het slimme geld zich doorgaans begeeft in de rentemarkten en deze bewegingen gemiddeld genomen betrouwbaarder zijn, was de trendommekeer in de rente al een vroege aanwijzing dat het neerwaarts potentieel voor aandelen begin 2009 niet gek groot meer was.
Op dit moment zien we weer een hele interessante situatie, welke vergelijkbaar is met 2007. Waar de rente in de afgelopen weken weer een snoekduik heeft genomen sluit de S&P500 Index haar ogen voor de vlucht in obligaties.
Er is geen enkele reden om aan te nemen dat de relatie tussen rente en aandelen zoals deze zich in 2007 heeft ontwikkeld niet meer geldig zou zijn, dan wel tegenovergesteld is. Wel signaleerden we in de vorige column dat de lage rente beleggers uiteindelijk wel naar de aandelenmarkten zal drijven. Maar voor dat hier sprake van zal zijn is een daling onder de 300 punten in de AEX Index te verwachten. Merk ook op dat de Amerikaanse rente nog niet beneden het dieptepunt van eind 2008 op 2,00% is gedaald, terwijl de Europese rente wel nieuwe laagte records heeft gebroken in de afgelopen weken. Het huidige rentebeeld wijst onmiskenbaar nog steeds op deflatie.
AEX-index
Strikt genomen beweegt de koers nog steeds zijwaarts tussen grofweg 300 en 343 punten. In april maakte de koers een uitstap uit deze range boven de 343 punten met een top op 358 punten. Anders gezegd, de markt is TRADING en niet TRENDING en dat biedt ook voordelen. Een van de voordelen is dat overbought en oversold niveaus in indicatoren een prima signaal zijn voor een ommekeer binnen de trading range tussen 300 en 343 punten.
In de grafiek van de AEX Index met een korte RSI-5 indicator is dit goed te zien. We hebben de positieve- en negatieve divergenties in de RSI in relatie tot de koersgrafiek genummerd. Bijvoorbeeld de lagere top in de RSI onder 1 ging gepaard met een vergelijkbare top in de koersgrafiek en signaleerde al in een vroeg stadium de aanstaande daling. Onder punt 7 zien we heel duidelijk de hogere bodem in de RSI, terwijl de koers nog een lagere bodem maakte net boven de onderkant van de trading range op 300 punten. Met dit signaal werd de kans op een naderende trendommekeer verhoogd, wat bevestigd werd toen de koers boven de 300 punten wist te blijven.
Nu de koersen al een jaar zijwaarts consolideren boven de 300 punten zien we 8 situaties die resulteerden in een interessante set-up voor een trading opportunity en de 9e kondigt zich wellicht aan. De RSI heeft weer de bovenkant van de range bereikt en noteert een overbought waarde boven de 70. In de komende week kan weer een situatie ontstaan dat koersen een nieuwe hogere top maken boven de 332,48 punten in combinatie met een lagere top in de RSI. Deze mogelijke set-up zou beleggers de volgende kans op een short kans geven. Interessant, omdat we hierboven hebben uitgelegd dat de kans op een neerwaartse uitbraak onder de 300 punten nog steeds het grootst is. Dat de negatieve divergentie geen voorwaarde is voor een trendommekeer, laat de hoge RSI waarde in juni zien. Na het bereiken van de overbought waarde daalde de koers in één rechte lijn van 343 punten naar de 306 punten.
Koersdoel bij neerwaartse doorbraak
We zien dat het huidige consolidatiepatroon in de AEX Index alles in zich heeft van een zeldzaam diamantpatroon tussen de blauwe lijnen. Dit negatieve patroon, wat zich aan het einde van een opgaande beweging moet ontwikkelen, wordt zelfs al voltooid onder de steunlijn op circa 311 punten.
Een daling onder de 300 punten is dan slechts een bevestiging van het eerdere verkoopsignaal onder de 311 punten. Als minimaal koersdoel hanteren we de range tussen 343 en 311 punten. Het verschil van deze 32 punten kunnen we aftrekken onder het uitbraakpunt op 311 punten, geeft circa 280 punten. Het diamantpatroon geeft als koersdoel de maximale breedte binnen dit patroon, 358 en 302 punten onder het uitbraakpunt op 311 punten. Dit resulteert in een maximaal koersdoel van 56 punten onder het uitbraakpunt en geeft een koersdoel van 255 punten.
Conclusie
De Amerikaanse 10-jaars rente- en de belangrijkste aandelenmarkt ter wereld de S&P500 Index bewegen keurig in tandem. Sinds de economische problemen zich in 2007 manifesteerden gaan zij weer hand in hand omhoog en omlaag, met enige vertraging. Nu de rente de afgelopen weken scherp is gedaald zullen de aandelenmarkten de komende weken snel volgen met een neerwaartse uitbraak. Formeel moeten we wachten op de volgende trend. Een stijging boven de 343 of een daling onder de 300 punten betekent een bevestiging van de volgende trend, omhoog dan wel omlaag. Tot die tijd kunnen de positieve- en negatieve divergentie goede aanknopingspunten zijn voor een volgende beweging binnen de trading range.
Het mogelijke diamantpatroon in de daggrafiek van de AEX Index suggereert al een verkoopsignaal bij een daling onder de 311 punten. Een slotkoers onder de 300 punten is dan slechts een formaliteit voor een neerwaartse uitbraak onder de 300 punten. Volgende koersdoelen zijn dan 280 en mogelijk 255 punten. Alleen een uitbraak boven de 343 punten signaleert een beweging richting de bovenkant op 358 punten en het begin van een nieuwe stijgende trend. Ondanks de mogelijkheid van een korte termijn dalende trend en een verkoopsignaal onder de 311-300 punten zou een daling naar 280 tot 255 punten een goed lange termijn koop moment voor de AEX Index zijn. Zoals eerder aangegeven, de lage rente drijft beleggers uiteindelijk naar de aandelenmarkten. Daardoor kunnen aandelenkoersen jarenlang bewegen binnen een grote bandbreedte met aan de onderkant 280 tot 255 punten en de bovenkant 380 tot 400 punten.