Leefbaar loon

Hogere lonen in kledingindustrie? Nog niet zo makkelijk, weet ondernemer Jaap

02 juli 2021 07:35
Ondernemer Jaap Rijnsdorp wil arbeiders in kledingfabrieken beter betalen. Beeld © Schijvens

Nederlandse klanten die mopperen over extra kosten of fabriekseigenaren die twijfelen. Arbeiders in Turkse of Chinese kledingfabrieken een beter salaris uitbetalen is zo makkelijk nog niet, ondervindt ondernemer Jaap Rijnsdorp. Maar hij blijft enthousiast.

De kleding van personeel in Kruidvat, Albert Heijn en McDonalds. Deze wordt stuk voor stuk in verre landen gemaakt. In fabrieken in China, India, Turkije en Pakistan zitten honderden mensen achter naaimachines om de bedrijfskleding te maken die ondernemer Jaap Rijnsdorp weer verkoopt aan bekende bedrijven in Nederland.

Zijn familiebedrijf, Schijvens, bestaat al sinds 1863 en had vroeger een kledingfabriek in Nederland, in Hilvarenbeek. Halverwege de twintigste eeuw verplaatste de productie zich naar Oost-Europa en daarna naar Azië. De reden? Simpel: lagere kosten, waardoor de productie en de kleding zelf betaalbaar zouden blijven.

Rana Plaza

Dat die productie in Azië niet alleen maar voordelen heeft, weet de wereld sinds 2013 maar al te goed. Toen stortte de acht verdiepingen tellende Rana Plaza-fabriek in Bangladesh in. 1134 mensen kwamen om. Rond die tijd begon Rijnsdorp te broeden op een plan: alle mensen die in de kledingfabrieken werken waar hij mee samenwerkt moesten een 'leefbaar loon' gaan verdienen.

Een leefbaar loon is hoger dan een minimumloon, dat wordt vastgesteld door een overheid. Een leefbaar loon wordt berekend op basis van de uitgaven die je hebt, zoals huur, zorgkosten, vervoer en eten. Er is niet één maatstaf voor hoe je een leefbaar loon berekent; verschillende ngo's hanteren allemaal andere methodes. En daar lag gelijk de eerste uitdaging. Want welke methode kies je dan? 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Grootste deel duurzaamheidsclaims kledingmerken dubieus'

Kosten voor zorg en huur

Rijnsdorp besloot toch maar zelf aan de slag te gaan en ging samen met een Turkse student het personeel bevragen van een Turkse kledingfabriek waar hij mee samenwerkt: welke kosten heb je aan scholing, huur, kleding, zorg en vervoer? Hetzelfde deed hij bij fabrieken in Pakistan, China en India.

Verreweg de meeste fabrieksarbeiders gaven uitgebreid en eerlijk antwoord, maar sommigen trokken de stoute schoenen aan. Zo vulde iemand in dat hij 2000 roepies nodig hadden voor vervoer, terwijl anderen 200 (2,20 euro) invulden. Rijnsdorp: "En als je dan vraagt: hoe kom je daaraan? Zegt 'ie: 'Ja ik wil een BMW kopen'. Zulke uitschieters naar boven of naar beneden halen we eruit", zegt hij lachend.

Liever geen leefbaar loon

Opvallend: waar de ene fabrieksarbeider dolblij is met zo'n leefbaar loon, zit de ander er helemaal niet op te wachten. Pakistan bijvoorbeeld telt veel zzp'ers, vertelt Rijnsdorp. Zij verdienen vaak meer dan het leefbaar loon. Die moeten er eerst van overtuigd worden dat een arbeidscontract toch echt iets goeds is. "Dat ze elke maand een vast bedrag krijgen, ook als ze ziek zijn of er geen werk is."

En ook voor de fabriekseigenaren kan het nog best 'eng' zijn, ziet Rijnsdorp. De eigenaar wordt immers gevraagd om zijn eigen personeel een vast contract te geven en meer te betalen, maar wie zegt dat Schijvens voor lange tijd kleding blijft afnemen? Voor hetzelfde geld zit de fabriekseigenaar straks met allemaal dure arbeidscontracten, maar zonder inkomsten.

Een fabriek in Pakistan waar kleding voor Schijvens wordt gemaakt. Een fabriek in Pakistan waar kleding voor Schijvens wordt gemaakt.

Samen met Zeeman

Vertrouwen opbouwen is daarom erg belangrijk: een eigenaar van een fabriek moet weten dat je niet zomaar overloopt naar de concurrent. Wat ook helpt? Samenwerken met andere bedrijven.

"Ik kwam er in Pakistan bijvoorbeeld achter dat Zeeman ook afnemer was van dezelfde fabriek. Dus toen zijn we even gaan bellen", zegt Rijnsdorp. De twee bedrijven besloten samen om een leefbaar loon te vragen; daarmee had de fabriekseigenaar meer zekerheid.

Hoger salaris

Inmiddels is in drie van de veertien fabrieken waar Schijvens mee samenwerkt een leefbaar loon ingevoerd. Het personeel is er behoorlijk op vooruitgegaan. In de Turkse kledingfabriek bijvoorbeeld, verdiende een personeelslid eerder het wettelijk minimum loon per maand; dat is op dit moment 274 euro. Met het leefbaar loon krijgt het personeel nu 342 euro per maand.

Toch is het nieuwe salaris niet zo hoog als het leefbaar loon dat bijvoorbeeld door de Clean Clothes organisatie is berekend voor de Turkse kledingindustrie: 492 euro. Rijnsdorp weet niet hoe dat komt, maar ziet wel dat organisaties soms uitgaan van een groter gezin of maar één kostwinner. Dan moet een fabrieksarbeider in zijn eentje meer geld verdienen.

Pakistaanse kledingfabriek die produceert voor Schijvens. Pakistaanse kledingfabriek die produceert voor Schijvens.

Hogere kosten

Thuis in Nederland reageren de meeste klanten van Schijvens naar eigen zeggen vaak positief. Al leiden de hogere kosten ook wel eens tot gefronste wenkbrauwen. Dankzij dat leefbare loon in fabrieken ver weg wordt de bedrijfskleding van Schijvens in sommige gevallen duurder. Een poloshirt bijvoorbeeld kostte eerder 7 euro en nu 7,25 euro. Die meerprijs van 0,25 cent staat apart op de factuur onder 'leefbaar loon', om de extra kosten uit te leggen.

Klinkt als een klein bedrag, maar grote klanten nemen vaak zo'n 100.000 shirts af. "Dan is 25 cent per shirt wel een hoop geld." Sommige klanten kiezen daarom wel eens voor de concurrent, maar dat is dan maar zo, vindt Rijnsdorp. "Als bedrijf heb je een verantwoordelijkheid. Ik vind het belangrijk dat wij een leefbaar loon betalen. Het is te makkelijk om te zeggen: de buren doen het niet, dus wij hoeven ook niet."

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van