Recycling

Nederlandse ontwerpers maken borden van eierschalen en garen van plastic

15 maart 2021 06:59 Aangepast: 15 maart 2021 12:11
Van het plastic wordt garen gemaakt. Beeld © Privéfoto.

We moeten duurzamer gaan leven, maar hoe dan? Deze ontwerpers verwerken plastic tot nieuwe materialen of werken aan producten die in de natuur afbreekbaar zijn.

Wegwerpbestek van plastic is vanaf juli in de hele EU verboden. Het moet de plastic soup in de rivieren en zeeën terugdringen. De vraag is wel wat het alternatief dan is. Want hoewel het niet goed is voor het milieu is bij feestjes en evenementen dat wegwerpservies soms wel heel handig.

Servies van eierschalen

Ontwerpster Laura van de Wijdeven werkt in haar atelier aan een alternatief. Wegwerpbestek dat is gemaakt van eierschalen. De eerste prototypes presenteerde ze eind 2020 op de Dutch Design Week (DDW). Het recept voor de borden van eierenschalen ontwikkelde ze zelf.

Ze startte ermee bij een ontwerpwedstrijd in Barcelona, een initiatief van het Creative Europe Programme van de Europese Unie. Alle ontwerpers werd gevraagd aan de slag te gaan met een zelf gekozen Food Waste-materiaal.

De wegwerpborden zijn van eierschalen gemaakt en lossen op in water. De wegwerpborden zijn van eierschalen gemaakt en lossen op in water.

"Vooral veel experimenteren", legt ze uit. "In mijn studio werk ik veel met gips, ik was daardoor erg nieuwsgierig om te gaan werken met een andere vorm van calcium: eierschaal. Het recept verklap ik liever niet, maar de borden bestaan helemaal uit eetbare ingrediënten. Het maakproces vraagt weinig intensieve energie, dit maakt het materiaal extra duurzaam."

Water

Qua uiterlijk lijkt het eierschaalmateriaal op keramiek. Maar qua eigenschappen is het een heel ander materiaal. "Het breekt als je het in water legt binnen een uur af tot poeder. Het is dus zeer geschikt voor wegwerpproducten, het kent geen lange levensduur." 

Het project 'Eggshell Ceramic' is nog steeds in ontwikkeling. "Het materiaal is volledig biologisch afbreekbaar en kan zelfs dienen als bodemverbeteraar. Het proces van een nieuw materiaal tot een bruikbaar product vraagt om een verdere ontwikkeling. Zo moet het omdat het om borden gaat uitgebreid gecertificeerd worden."

Compostboard

De Rotterdamse Van de Wijdeven is niet de enige die aan volledig afbreekbare materialen werkt. In Eindhoven experimenteert Rik Maarsen met compostboard. Visueel lijkt het op hardboard, maar dan niet gemaakt van hout maar van andere organische materialen.

De bodem biedt genoeg mogelijkheden, aldus Maarsen. "Elk landschap heeft de mogelijkheid om eigen unieke materialen op te leveren. Denk aan de lavendelstruiken in Zuid-Frankrijk, of de tulpenvelden in Nederland. Of aan hennep en lisdodde."

Rik bij een kast die van compostboard is gemaakt. Rik bij een kast die van compostboard is gemaakt.

De kleur van de compostboard platen is afhankelijk van de materiaalsoort waarmee het is gemaakt. "Je kunt compostboard vergelijken met hout, je kunt er ook dezelfde dingen van maken. Maar na afloop van de levensduur breekt het af in voedzame vezels en suikers, waardoor je het weer als voeding voor de bodem kan gebruiken."

Maarsen wil er meubels van gaan maken, maar zoekt nog naar een werkplaats waar hij die kan produceren. "Daar voer ik momenteel gesprekken over."

Horloges

Werken met nieuwe materialen. Dat is vallen en opstaan. Soms werkt iets niet, dan moet je op zoek naar een oplossing. Dat merkten Fede Baroni en Carsten van der Leek van Waltic, een bedrijf dat horloges produceert die van plastic tasjes zijn gemaakt. Het gaat om afvalplastic van tasjes die in de natuur in Argentinië zijn achtergebleven, vertelt Van der Leek.

De horloges zijn van plastic tasjes gemaakt. De horloges zijn van plastic tasjes gemaakt.

Slappe wijzers

Die worden met een speciale techniek omgesmolten tot korrels die weer verwerkt worden. De kast, wijzerplaat, armband en sluiting zijn helemaal van plastic, maar de radertjes, batterij, kroon en wijzers zijn dit niet. "Plastic wijzers zijn te slap. We zijn echt jaren bezig geweest met de ontwikkeling. Proberen, kijken wat kan en wat niet kan."

Er zijn inmiddels vier kleuren horloges op de markt, maar de productie werd na een half jaar stilgelegd omdat er problemen waren met de borgpen van de sluiting. "We zijn nu oplossingen aan het testen."

Lampenkappen

De smelttechniek is ook bruikbaar voor andere toepassingen, meent Van der Leek. "Denk bijvoorbeeld aan telefoonhoesjes en lampenkappen. Er is genoeg afvalplastic."

De tasjes worden nu nog in Nederland verwerkt, omdat 'wij hier de techniek hebben'. Vanwege het transport is dat minder duurzaam, weet ook Van der Leek. "Maar op termijn moet dat in het land van herkomst van de tasjes worden gedaan."

Textiel

Ook Jessica den Hartog en Michelle Baggerman storen zich aan de berg met plastic tasjes die we ieder jaar weggooien. Samen met het Aachen-Maastricht Institute for Biobased Materials (AMIBM) werken ze aan garen dat is gemaakt van afvalplastic.

De twee ontmoetten elkaar bij een lezing. Baggerman had bij een eerder project al tassen gemaakt van dunne repen plastic die op een spinnewiel tot fijne garen gesponnen zijn en ook Den Hartog werkte veel met plastic afval.

Rups

Het project is Chrysalis genoemd, naar het verpoppingsproces van een rups. Een oude manier om textiel te maken, is door draden uit de cocons van zijderupsen tot garen te spinnen. Niet alle rupsen spinnen draden om zich heen tijdens het verpoppen, zegt Den Hartog.

"Sommigen maken een harde cocon, dit wordt de pop of chrysalis genoemd. Kunststof verpakkingsmateriaal kun je zien als een soort kunstmatige cocons, die in dit project worden verzameld en verwerkt tot garen en textiel."

Van het plastic wordt garen gemaakt. Van het plastic wordt garen gemaakt.

Spaghetti

Bij het lab van AMIBM in Limburg is een eerste test gedaan om vanuit afval weer garen te maken. Baggerman: "De garens in het lab worden met een extrusieproces gemaakt. Dat is een techniek waarbij vervormbaar materiaal door een matrijs geperst wordt. Je kunt het een beetje vergelijken met een spaghettimachine."

Ze verwacht niet dat er kleding van de plasticdraden gemaakt kan worden. Dat is te zweterig. "Maar wel tassen en tafelkleedjes bijvoorbeeld."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Lotte maakt servies van duivenpoep: 'Helemaal niet vies'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van