Belangrijke uitspraak Hoge Raad

Arbeidsrelatie zzp'er op losse schroeven: 'Contract niet langer leidend'

06 november 2020 18:53 Aangepast: 06 november 2020 19:10
De bouw loopt, ondanks de coronacrisis, nog aardig door. Beeld © Ramon van Flymen / Hollandse-Hoogte

Je kunt wel op papier afspreken dat iemand zzp'er is, maar als in de praktijk blijkt dat er sprake is van loondienst, dan is iemand géén ondernemer en kan een werkgever zich niet achter een contract verschuilen. Dat heeft de Hoge Raad vrijdag beslist. "Zzp'ers in de bouw of verpleging zijn gewoon in loondienst."

Kunnen twee partijen zomaar zelf in een contract afspreken dat er geen sprake is van een arbeidsovereenkomst? Die vraag beantwoordde de Hoge Raad vrijdag met een duidelijke 'nee.'

Freelancers werken in de praktijk al jaren met contracten waarin staat dat er géén arbeidsovereenkomst is met hun opdrachtgever. Met dat gegeven wordt in de rechtbank mede bepaald of iemand wel of niet in dienst is.

Bedoeling niet meer van belang

Maar dat kan nu dus niet meer. De zogenoemde 'bedoeling van partijen' is niet meer van belang, besloot de Hoge Raad. "De wet bepaalt of je een arbeidsovereenkomst hebt, en niet de partijen zelf", zegt Ruben Houweling, hoogleraar arbeidsrecht aan de universiteit van Rotterdam.

En dat kan grote impact hebben. "Veel zzp’ers moeten opnieuw gaan bekijken wat voor contract ze hebben", zegt hij. "Belangrijk is dat dat wat je doet, ook kwalificeert als overeenkomst", zegt hij.

Gevolgen voor zzp'ers die zelfde werk doen als loondienst

Het maakt namelijk wel uit wat voor werk je doet. En of dit voldoet aan de wettelijke omschrijving van de arbeidsovereenkomst. "De uitvoering is beslissend voor de vraag of er wel of geen dienstverband is", legt Pascal Besselink, senior jurist arbeidsrecht bij DAS uit.

Is iemand ingebed in de organisatie? Doet hij of zij exact hetzelfde werk als anderen en is dat niet onafhankelijk? Dan kan er sprake zijn van een dienstverband, ook al zeggen de afspraken van niet. De Raad volgt hierin deels het advies van advocaat-generaal Ruth de Bock. Die legde eerder een potentiële bom onder het personeelsbeleid.

Volgens Besselink kan deze uitspraak vooral gevolgen hebben voor die groep zzp'ers die vrijwel hetzelfde werk doen als collega's in loondienst. "Bijvoorbeeld in de zorg of in de bouw", zegt hij. "Voor hen kan dit betekenen dat ze toch in loondienst zijn. De wet is nog altijd bedoeld om te beschermen tegen schijnzelfstandigheid."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook

FNV sleept Deliveroo voor rechter: 'Uitknijpbaantjes zijn zwaar fout'

Praktijk minder duidelijk

Toch is de praktische uitwerking van de uitspraak minder duidelijk. Want als sprake is van tevredenheid tussen de partijen, dan hoeft weinig te veranderen, weet Houweling. Pas als er problemen ontstaan en een van beiden naar de rechter stapt, dan kan deze uitspraak houvast bieden voor eisen die worden gesteld.

"Denk aan een ontslagvergoeding", zegt de hoogleraar. Maar ook andere partijen kunnen om de hoek komen kijken. "Pensioenfondsen, die vinden dat werkgevers meer moeten afdragen omdat ze meer werknemers hebben. Of de fiscus die vindt dat een zzp'er geen zzp'er is en dus geen recht heeft op voordelen."

Food for court

Met deze uitspraak kom je dan sneller in de knel, weten de juristen. Wat deze zaak echter vooral oplevert is "food for thought and for court", zegt Houweling. Het zal leiden tot flinke discussies en twistpunten in de rechtszaal.

Vakbond FNV laat in een reactie weten tevreden te zijn met de uitspraak, maar wil ook dat er strenger gehandhaafd wordt. Volgens de vakbond zou de bal niet bij de zzp'er moeten liggen, maar bij het kabinet. 

Bijvoorbeeld bij maaltijdbezorgers zoals Deliveroo, tegen wie de bond een zaak voert over het onderwerp.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van