Welkom bij RTL Nieuws! Hier vind je voortaan al jouw RTL Z nieuws, actuele beurskoersen, nieuwsuitzendingen en meer.

Heb je nog vragen? Check onze FAQ.

×
Ondernemen

Zo zwaar leunen de Zuid-Europese economieën op toerisme

19 mei 2020 16:05 Aangepast: 19 mei 2020 18:44
Toeristen bij de Spaanse Trappen in Rome, begin maart 2020. Beeld © EPA

Spanje en Italië - de twee landen die het hardst door het coronavirus zijn getroffen - zetten de grenzen voor buitenlandse toeristen weer open. Italië op 3 juni, Spanje doet het op 1 juli. De risico's worden genomen met het mes op de keel. Want voor alle landen aan de Middellandse Zee geldt: het toerisme is voor de economie van levensbelang.

Crises - zoals de Eurocrisis en nu de coronacrisis - mogen dan de tegenstellingen tussen Noord- en Zuid-Europa aan het licht brengen, het weer en de zee doen dat voortdurend. De populairste vakantielanden van Europa liggen nog altijd aan de Middellandse Zee.

Italië ontving voor de coronapandemie met gemak 60 miljoen buitenlandse toeristen per jaar. Griekenland 20 miljoen en Spanje maar liefst 84 miljoen. Dat zijn hotelbedden, kampeerplaatsen, etentjes, drankjes, boodschappen, toegangskaarten, kortom inkomsten die deze landen dit jaar voor het grootste deel mislopen.

Dat raakt de vakantielanden extra hard, omdat hun economie voor zo'n groot deel leunt op het toerisme. In Frankrijk is het toerisme ongeveer 10 procent van de economie, in Italië is dat 13 procent, in Spanje 15 procent en in Griekenland is het toerisme bijna een kwart van de economie. Ter vergelijking, de toeristensector in Nederland beslaat nog geen 5 procent van het bruto binnenlands product.

Volgens universitair docent en onderzoeker Toerisme en Ontwikkeling Arie Stoffelen van de Rijksuniversiteit Groningen zijn de economieën van Zuid-Europa problematisch afhankelijk van toerisme.

Stoffelen: "De regionale verschillen zijn groot. Die 10 procent mag dan voor heel Frankrijk gelden, de economie van de Provence is veel afhankelijker van toeristen dan het binnenland. Hetzelfde verschil geldt voor de Italiaanse en Spaanse kusten."

Italië

Volgens Jan van der Borg, hoogleraar toerisme aan de Universiteit van Venetië heeft de Italiaanse toeristenlobby de opening van de grenzen afgedwongen. "Die lobby is heel sterk. Het gaat hier om zo'n groot stuk van de economie, dat moet je niet onderschatten."

Zo rustig als hier is het in Venetië meestal niet. Zo rustig als hier is het in Venetië meestal niet.

Ook Stoffelen begrijp het Italiaanse besluit goed. Volgens hem is het logisch dat de Italianen nog iets van het dramatische seizoen proberen goed te maken. "Er liggen grote risico's op de loer, maar de grenzen gaan open met het mes op de keel. Er moet iets verdiend worden."

De beeldvorming rond Italië en corona is ronduit negatief, maar ook eenzijdig. De ramp voltrok zich vooral in het noorden van het land. Jan van der Borg: "Ik woon op 150 km van Lombardije, de regio met de grootste besmettingshaard, maar hier was het leven al heel anders dan in Lombardije."

"Ook in de rest van Italië waren weinig besmettingen. Ik kan mij niet voorstellen dat Italië na 3 juni een massale toestroom van buitenlandse toeristen te verwerken krijgt", zegt Van der Borg. "Daarvoor zijn mensen te veel op hun hoede voor grote druktes en de coronareputatie van Italië.”

"Bovendien heeft elke regio ook weer eigen regels. Dus er is veel onduidelijk over hoeveel vrijheid vakantiegangers zullen hebben in Italië. Dat zal buitenlandse toeristen afschrikken", aldus Van der Borg.

Frankrijk

De Franse autoriteiten hebben nog de hele zomer de grenzen gesloten voor buitenlandse toeristen. In de Franse toeristenindustrie staan 2,9 miljoen banen op het spel.

Waarom houdt Frankrijk de grenzen dicht en doet het zwaar getroffen Italië en Spanje de grenzen open? "Ten eerste staat de Franse economie er een stuk sterker voor dan de Italiaanse. Frankrijk kan zich nog dichte grenzen permitteren", legt Arie Stoffelen uit. "Ten tweede zijn de Fransen in eigen land zelf het grootste deel van de vakantiegangers (ongeveer 70 procent). En ten derde worden besluiten in Frankrijk centraal genomen in Parijs. Italië wordt veel decentrale bestuurd. Daar is meer druk van onderop."

Spanje

De Spaanse toeristensector bevindt zich met name langs de costa's. Voor wie vandaag naar Spanje gaat, gelden bij binnenkomst nog twee weken quarantaine, maar dat gaat veranderen. Met zo'n 13 tot 15 procent van de economie kan Spanje zich, volgens Van der Borg, geen Franse houding veroorloven. "Wat we nu zien is, dat de lobby van vakantiecharters en de toeristenindustrie de Spaanse grenzen open krijgt. De zomer is de tijd waarin het aan de Spaanse kust verdiend moet worden. De hele zomer afschrijven zou rampzalig zijn."

Griekenland

Geen economie in Europa die zo leunt op het toerisme als de Griekse. Na de eurocrisis was het voor de Griekse economie de enige reddingsboei die er was. "Niet alleen ten opzichte van andere Europese landen, maar in de hele wereld zijn nauwelijks landen te noemen, die het zo van het toerisme moeten hebben", zegt Stoffelen. "Dat is nooit een probleem geweest. Sterker, dankzij het toerisme is de Griekse economie relatief snel hersteld van de vorige crisis. Nu is die afhankelijkheid plotseling een probleem."

"Toch hebben de Grieken een voordeel op de andere vakantielanden", vertelt Stoffelen. "Ze weten wat crisismanagement is, dat hebben ze al meegemaakt en de bevolking is er aan gewend. De Griekse overheid heeft in een heel vroeg stadium van de coronacrisis ingegrepen. Daardoor valt de besmetting mee en was Griekenland als eerste klaar voor de ontvangst van buitenlandse toeristen. En dat is maar goed ook, want die hebben ze heel hard nodig."

Gaan we nog?

De hamvraag is of toeristen deze zomer nog zullen afreizen naar de vakantielanden aan de Middellandse Zee. Het lijkt erop dat veel mensen dicht bij huis blijven. "Ik denk dat de reiziger toch wel flink geschrokken is. Niet alleen om de risico's die men loopt om besmet te raken. Maar er is ook angst om vast te komen zitten als zich op vakantie een tweede virusgolf aandient", aldus Van der Borg. 

Van der Borg verwacht wel dat alles weer op orde komt: "Uiteindelijk gaat die vraag zich wel herstellen, zoals dat ook gebeurde na SARS en na terreuraanslagen, maar het zal langzaam gaan."

RTL Z is verhuisd

RTL Z is verhuisd. Wil je niets missen van onze laatste artikelen, video's, koersen en uitzendingen? Check RTLNieuws.nl/economie of download de RTL Nieuws-app (Android / iOS). Zie je daar!

Je kunt ons verder blijven volgen via Facebook, TwitterInstagram, LinkedIn en YouTube.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van