Welkom bij RTL Nieuws! Hier vind je voortaan al jouw RTL Z nieuws, actuele beurskoersen, nieuwsuitzendingen en meer.

Heb je nog vragen? Check onze FAQ.

×
Business

Promotiefabriek Nederland levert universiteiten jaarlijks ruim 360 miljoen op

01 maart 2019 13:20 Aangepast: 01 maart 2019 13:33

Het is een verdienmodel geworden voor Nederlandse universiteiten: het afleveren van promovendi. Dat is lekker verdienen maar pakt niet altijd goed uit. Een recente rel aan Tilburg University laat zien dat verdienen aan promoties heeft geleid tot promotiefabrieken waarbij onverantwoorde aantallen promovendi per jaar over de eindstreep worden getrokken.

Jaarlijks promoveren er tussen de 4500 en 5000 mensen aan Nederlandse universiteiten. Een verdubbeling ten opzichte van 30 jaar geleden. In 1991 waren dit er nog geen 2500. Het is voor universiteiten een lucratieve bezigheid want die promoties leveren hen jaarlijks ruim 360 miljoen tot 370 miljoen euro op.  

Per afgeleverde promovendus krijgt een universiteit namelijk een substantiële som geld van de overheid, al verschilt dit bedrag per jaar. In 2016 ging het om 93.000 euro per gepromoveerde, in 2018 was dit 77.400 euro.

Goedkope promovendi

Een deel van de promovendi is in dienst van de universiteit, maar er zijn ook mensen die hun promotieonderzoek naast een baan doen, of die het op eigen kosten doen. Officiële cijfers zijn er niet, maar naar schatting van het Expertisecentrum Buitenpromovendi zijn er zo’n 15.000 van deze zogeheten externe 'buitenpromovendi' verbonden aan Nederlandse universiteiten.

Hieronder vallen ook veel buitenlandse belangstellenden. In Nederland zijn doorgaans geen kosten aan een promotie verbonden, terwijl promovendi bijvoorbeeld in de Verenigde Staten aan universiteiten tussen de 28.000 tot 40.000 dollar per jaar betalen voor begeleiding. 

Omdat buitenpromovendi niet in dienst zijn, kosten ze de universiteit relatief weinig. Maar ze leveren dus veel op wanneer ze de eindstreep halen. Het Expertisecentrum Buitenpromovendi schatte eerder dat van de jaarlijks gepromoveerden ongeveer 35 procent een buitenpromovendus is.

Promotiefabriek

Tilburg University zette de afgelopen jaren een eigen structuur op waarmee tientallen promovendi naar de eindstreep werden begeleid. Ook hoogleraren deelden mee in de winst en konden per gepromoveerde een deel van de winst krijgen. Het afgelopen jaar kwam het ene naar het andere schandaal naar buiten, deels aan het licht gebracht door het radioprogramma Argos.

Waar een gemiddelde hoogleraar vaak maar een promovendus per jaar aflevert (het officiële cijfer ligt op 0,8), leverde bijvoorbeeld hoogleraar sociale psychologie John Rijsman in de periode 2010-2016 77 promovendi af. Een record.

Na kritiek op de kwaliteit van de proefschriften – die volgens hoogleraar evolutionaire sociale psychologie Bram Buunk meer leken op dagboeken dan op academische onderzoeken – worden momenteel alle 77 onderzoeken nu opnieuw tegen het licht gehouden.

1 miljoen euro

Tilburg University bood Rijsman in 2014 12.500 euro per afgeleverde promovendus aan, maar hij sloeg dit af omdat hij het een 'perverse prikkel' vond. Dat geldt niet voor oud-decaan Arie de Ruijter, die 47 promovendi aan een bul hielp en daar ruim 1 miljoen euro voor ving.

Om zijn eigen werkdruk te verlichten, huurde hij voor 30.000 euro per promovendus externe bedrijven in die hem zouden helpen met de begeleiding. Maar in 2017 bleken deze ingehuurde bedrijven – waaronder een schoonheidssalon – van twee familieleden te zijn. Tegen hem loopt een strafrechtelijk onderzoek.

Een derde hoogleraar die volgens deze constructie werkte, is hoogleraar sociale cohesie en transnationale vraagstukken Ruben Gowricharn. Hij werkte als onbezoldigd hoogleraar bij Tilburg University en kreeg betaald per promovendus die de eindstreep haalde.

In de periode 2007-2017 ontving hij negen keer 35.000 euro en eenmaal 24.000 euro. Gowricharn rekende zelf ook kosten aan promovendi. Via zijn eigen stichting De Promotiekamer betaalden promovendi in totaal 220.000 euro voor zijn begeleiding.

Geen onderzoeksmethode

Deze week oordeelde een externe commissie dat een door Gowricharn begeleid proefschrift grote gebreken vertoonde. De inmiddels gepromoveerde Mohammad Soroush in zijn proefschrift gesprekken op die nooit hebben plaatsgevonden en bovendien ontbrak een wetenschappelijke onderbouwing. 

De commissie legde stevige sancties op. Soroush mag zijn titel houden, maar zijn proefschrift niet verder verspreiden en moet rectificaties in wetenschappelijke tijdschriften plaatsen. Gowricharn mag vanuit Tilbug University geen promoties meer begeleiden. Ook copromotor Jan Jaap de Ruiter kreeg een berisping.

Niet de laatste zaak

Om herhaling te voorkomen, maakte Tilburg University vorig jaar al een einde aan betalingsconstructies waarbij hoogleraren per promovendus worden betaald. Maar er is bijvoorbeeld nog steeds geen zicht op het aantal buitenpromovendi omdat registratie ontbreekt en evenmin is er een maximumaantal promovendi per hoogleraar vastgesteld.

Hoewel de signalen nu uit Tilburg komen, is niet uitgesloten dat ook op andere universiteiten iets soortgelijks speelt.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van