Witwassen

Italiaanse maffia via ingenieuze constructie betrokken bij obligatiehandel

08 juli 2020 15:41 Aangepast: 09 juli 2020 13:31
De arrestatie van een maffialid in zuid Italië in 2015. Beeld © ANP

De Italiaanse maffia is er via een ingenieuze constructie in geslaagd obligaties te verkopen aan grote investeerders en op die manier crimineel geld wit te wassen. Hoe ging dat in z'n werk? 

Vanaf 2015 tot 2019 zijn obligaties verkocht aan beleggers die via-via gelinkt worden aan de beruchte 'Ndrangheta. Dat is een maffia-organisatie die stamt uit Calabrië in de neus van de Italiaanse laars. De organisatie is inmiddels beruchter en gevreesder dan de veel bekendere Siciliaanse maffia. 

Afpersing en prostitutie

De ‘Ndrangheta bestaat uit talloze clans, die volgens Europol samen ieder jaar ongeveer 44 miljard euro aan drugs- en wapenhandel, prostitutie en afpersing verdienen. 

Dat zijn inkomsten die moeten worden witgewassen om er legaal iets mee te kunnen. En dat is meteen het meest waarschijnlijke motief voor de financiële truc die de Financial Times onthulde

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Even geen 'offer you can't refuse': New Yorkse maffia hard geraakt door corona

De ‘Ndrangheta zette legale bedrijven op die onbetaalde leningen van schuldeisers van Italiaanse zorginstellingen opkochten. Door deze leningen op te kopen werden de criminelen zelf schuldeiser.

Dat is lucratief, omdat er een boeterente geldt zolang de leningen niet worden afbetaald. Omdat de zorginstellingen zijn gelieerd aan de Italiaanse overheid, wordt de boeterente betaald door de overheid.

Mix van leningen

Die leningen en het recht ze te innen werden als onderpand toegevoegd aan een mix van leningen die vervolgens als beleggingsproduct werden verkocht door een Zwitserse bank, CFE uit Genève. Dat is een zogenaamde boutique bank, een nichespeler gespecialiseerd in het bedenken van aparte beleggingsproducten. De bank zegt dat het niet wist dat er crimineel geld in het spel was. 

De obligaties werden vervolgens op de zogenaamde over-the-counter-markt (OTC) verkocht. Dat betekent dat er geen beursbedrijf tussen zit, maar dat de obligatie als het ware over de toonbank direct van eigenaar verwisselt. Er vindt dus ook geen toezicht plaats, het is aan de koper om te checken waar in wordt belegd.

Durfinvesteerders

Die koper was onder meer de Italiaanse Banca Generali, die de obligaties vervolgens weer doorverkocht aan zijn klanten. Ook pensioenfondsen, durfinvesteerders en fondsen van families zouden volgens de zakenkrant de obligaties met een totale waarde van 1 miljard euro hebben gekocht. Hoeveel van het onderpand van criminele activiteiten afkomstig is, is niet bekend. 

De enige controle op de obligatie werd gedaan door accountant EY, maar die deed daar geen eigen onderzoek voor. Dat hoeft ook niet, liet het bedrijf aan FT weten. 

In Nederland houdt de Autoriteit Financiële Markten toezicht op beleggingsproducten tot een bedrag van 100.000 euro. Wie in staat is om meer dan dat bedrag te investeren, wordt geacht zelf in te kunnen schatten wat de risico's zijn. 

"Ze zien het rendement dat zo'n mandje oplevert, wat erin zit maakt niet uit."

Beleggers altijd op zoek

"Langs de afgrond groeien de mooiste bloemetjes", analyseert Durk Veenstra, beurscommentator van RTL Z. Met de obligatie hebben de criminelen slim ingespeeld op de de altijd aanwezige vraag onder beleggers naar een belegging om veel geld mee kunnen verdienen of risico mee te spreiden. 

Er wordt vaak belegd in op het eerste oog 'veilige' investeringen en veel verder kijken beleggers ook niet, legt hij uit. "Ze zien het rendement dat zo'n mandje oplevert, wat erin zit maakt niet uit." 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Missende miljarden bij Wirecard bestonden misschien niet eens

Witwassen

Maffioso weten ook wel hoe dat werkt en hebben gebruikgemaakt van de argeloosheid van beleggers die denken 'we zien het wel', legt Veenstra uit. Vanuit investeerdersperspectief hadden de criminelen beter zelf de schulden kunnen innen, dan hadden ze de rente kunnen opstrijken, voegt hij toe. Dat ze dat niet hebben gedaan, wijst op het motief: het witwassen van crimineel geld. 

"Daar zit een hele andere marge op dan wij voor mogelijk houden", zegt hij. Stel dat je als crimineel je vermogen op een rekening wil krijgen, dan koop je voor tien miljoen een huis en verkoop je het voor 5 miljoen door. "Jij en ik denken: 5 miljoen verlies. Maar voor de crimineel is het vijf miljoen, veilig op een bankrekening", legt hij uit. 

Of dit soort praktijken ook in Nederland voorkomen, is niet duidelijk. Bij de Financial Intelligence Unit, die meldingen van ongebruikelijke financiële transacties registreert en doorgeeft aan de politie voor eventueel verder onderzoek, is 'deze constructie niet bekend', laat een woordvoerder weten. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Internationale operatie brengt maffiaclan 'Ndrangheta flinke klap toe

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van