Nieuw leven voor 'huisvrouwendrankje'

Van hip naar hopeloos: waarom sherry gered moet worden met miljoenensubsidie

29 augustus 2022 13:35 Aangepast: 31 augustus 2022 09:48
Ooit hip: sherry-promotie met Mies Bouwman en Jeroen Krabbé in 1978. Beeld © ANP

Sherry is op sterven na dood. Ook Nederlanders, die ooit de grootste sherrydrinkers ter wereld waren, schenken het beschermde Zuid-Spaanse streekproduct nauwelijks meer. Een Europese miljoenensubsidie moet de wijn weer nieuw leven inblazen.

Wanneer dronk jij voor het laatst een glas sherry in een bar of restaurant? Iedereen kent sherry van naam, maar vrijwel niemand heeft de Spaanse wijn ooit gedronken.

Ooit immens populair

Dat terwijl sherry in Nederland in de jaren zestig en zeventig mede dankzij Albert Heijn uitgroeide tot een immens populair drankje. Destijds was Nederland, na Engeland, veruit de grootste markt voor sherry ter wereld.

Uit gegevens van de Consejo Regulador, de Spaanse toezichthouder op de sherry-industrie, blijkt dat er tweede helft jaren zeventig in Nederland jaarlijks ruim 40 miljoen liter sherry werd gedronken. Dat was het dubbele van de consumptie in Spanje zelf.

Daarmee klokte het kleine Nederland destijds zo'n kwart van de totale Spaanse sherryproductie naar binnen. Per hoofd van de bevolking dronken Nederlanders zelfs de meeste sherry ter wereld. Maar die tijden zijn veranderd.

Beschermde naam

Wat is sherry ook al weer precies? Het is een wijn uit de regio rond Jerez de la Frontera in Andalusië. Net zoals Parma-ham en champagne is sherry een zogenoemde Beschermde Oorsprongsbenaming. Dat wil zeggen dat alleen de op die wijze gemaakte wijnen uit die specifieke regio zichzelf sherry mogen noemen.

Sherry-tester in een bodega in het Zuid-Spaanse Jerez. Sherry-tester in een bodega in het Zuid-Spaanse Jerez.

Omdat er alcohol aan is toegevoegd, is sherry iets sterker dan andere wijnen. Door verschillende productiemethoden en druiven zijn er varianten met elk hun eigen smaak, van de droge Fino tot de zoete PX. Vooral zoete sherry was populair in Engeland, en tot de jaren tachtig dus ook in Nederland.

Albert Heijn

Daarbij speelde Albert Heijn (1927-2011) een grote rol. Door sherry in grote hoeveelheden in zijn winkels te verkopen, creëerde de supermarktondernemer een trend. Heijn werd daardoor bekend als 'de man die Nederland aan de sherry bracht'.

"Wat hebben we gescoord met sherry!", zei hij later in zijn memoires. "Met de toenemende welvaart ontstond er in Nederland de behoefte aan een sociaal drankje. Voor sherry hebben we nauwelijks reclame hoeven maken", aldus Heijn. "Nederland werd binnen de kortste keren de grootste sherry-drinkende natie ter wereld, en wij de grootste sherry-importeur."

Populariteit ingezakt

Na een piek in 1980 zakte belangstelling voor sherry echter in, zowel in Nederland als elders. Op die piek produceerden de Spaanse sherryhuizen (de bodega's) in totaal nog 175 miljoen liter. Vijf jaar later was dat al gedaald tot 150 miljoen liter.

In 1987 erkende wijnjournalist Wim Mey in zijn standaardwerk over sherry de problemen, maar voorspelde hij ook herstel. "De lente is aangebroken in Jerez (…) Na enkele jaren van herbezinning is het vertrouwen in de sherry weer terug."

Valse hoop, want daarna zakte de totale consumptie nog veel dramatischer weg, van 150 tot zo’n 30 miljoen liter in 2019.

Gesjoemel met kwaliteit

Volgens de Britse website Sherry Notes zette het verval in toen Spanje in 1986 toetrad tot de Europese Unie, en daardoor haar sherry-industrie niet meer met royale subsidies kon ondersteunen. Daarnaast had de populariteit van de wijn geleid tot overproductie en gesjoemel met de kwaliteit.

"Sherry was ooit mateloos populair", weet Peter van Houtert. De directeur van wijnimporteur Verbunt Verlinden en voorzitter van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Wijnhandelaren (KVNW) is al ruim 35 jaar actief in het vak.

Sherry-schandalen

Ook de neergang herinnert hij zich nog goed. "Eerst kreeg je het verschijnsel van het huisvrouwen-alcoholisme. Vrouwen die niet zo gelukkig waren met hun leven gingen om 11 uur al aan de sherry. En er kwam prijsdruk, waardoor er steeds meer ondermaatse sherry werd verkocht. Schandaal volgde op schandaal. Toen is sherry omgevallen."

"Destijds zag je op recepties wat de hippe drankjes waren aan het blad waarmee de ober rond liep. Die stond ooit vol jenever en sherry, maar dat laatste liep sterk terug. Port, een andere versterkte wijn, bleef daarentegen altijd stabiel. Die kende strenge regelgeving, en geen schandalen."

Slecht imago

In de grote export-markten als Engeland en Nederland werd (de zoete variant van) sherry steeds meer gezien als voorkeursdrankje van oudere dames. In Nederland ging de Spaanse wijn lijden onder het 'huisvrouwen-imago'.

Waar hier destijds dus nog jaarlijks ruim 40 miljoen liter sherry werd gedronken, zakte de Nederlandse consumptie in 2006 onder de 10 miljoen liter. In 2019 was daar nog zo'n 3 tot 4 miljoen liter van over. Op de grafiek van de Spaanse sherry-toezichthouder is het volume zo klein, dat het niet meer precies is af te lezen.

Schim

Over de huidige Nederlandse sherry-consumptie heeft directeur Hans Burghoorn van wijnhandelarenclub KVNW verschillende cijfers beschikbaar.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

We drinken 112 dagen per jaar alcohol, en dat doen weinig landen ons na

Die wijken iets van elkaar af, maar helder is dat sherry ook recent geen wedergeboorte beleefde. Vorig jaar werd er ergens tussen de 2 en 4,5 miljoen liter van gedronken. Sherry is in Nederland dus nog steeds een schim van wat ze ooit is geweest.

Miljoenensubsidie

Om sherry in Nederland en Spanje weer nieuw leven in te blazen, stelde de Europese Unie vorig jaar ruim 5 miljoen euro subsidie beschikbaar. Daarmee zijn onder meer online cursussen ontwikkeld voor zowel consumenten als professionals, zoals importeurs, winkeliers en sommeliers.

Ook kwam er een website vol informatie over de Spaanse wijn en sherry-recepten, en een anderhalf uur durende 'Sherry Show' die nog via YouTube te zien is. Om een jonger publiek op social media in aanraking met sherry te brengen, werden influencers aangetrokken.

Kentering

Mede als gevolg van die campagne ziet KVNW-voorzitter Van Houtert een voorzichtige kentering. "Nu zien we dat de belangstelling voor sherry weer terug komt."

Spanjaarden hopen op een sherry-revolutie. Spanjaarden hopen op een sherry-revolutie.

Zo haalt 'zijn' wijnimportbedrijf sinds kort weer de sherry's van het gerenommeerde huis Valdespino naar Nederland. "Dat moeten we opbouwen en dat kost veel energie. Maar het lukt wel. Er zijn veel jonge wijndrinkers die op zoek zijn naar iets nieuws. En een knisperende fino is het mooiste aperitief dat er is. Door de vele variëteiten is sherry ook gastronomisch breed inzetbaar."

Gastronomie

Dat bevestigt Job Seuren, sommelier en mede-eigenaar van restaurant Zoldering, dat onlangs een Michelinster kreeg. Hij is een van de 'sherry-educators' die een graantje van de sherry-subsidie meepikt. "Ik ben al jaren heel actief met de promotie van sherry, maar dat potje maakt het wel wat makkelijk."

Seuren denkt dat de huidige campagne succesvoller is dan eerdere pogingen om sherry weer op de kaart te zetten. "Vroeger werd het geld over veel landen gespreid. Nu is het geconcentreerd op Spanje en Nederland."

Lichtpuntjes

Ook Seuren ziet lichtpuntjes. "Bij onze gasten groeit de interesse. Op hun verzoek organiseerde ik laatst een meerdaagse sherry-cursus. En je ziet steeds meer goeie restaurants met serieuze sherry-kaarten, waarvan vaak ook per glas kan worden besteld. Wijzelf hebben vijf droge sherry's bovenaan onze wijnkaart gezet, om ze onder de aandacht te brengen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Moeite met het kiezen van een geschikte wijn? Niet meer met deze tips

De sommelier wijst ook op de prijzen voor de Spaanse wijn. "Sherry is nog steeds zeer betaalbaar. Maar je ziet tegenwoordig ook sherry's die voor serieus geld worden verkocht. Dat mensen dat ervoor betalen, zegt wel iets."

WC Eend

Dat de door het Europese subsidiegeld betaalde promotie in het licht van de werkelijke sherry-situatie een soms wat weinig objectief en over-positief karakter heeft, erkent  wijnhandelaar Van Houtert wel. "Het is toch een beetje: wij van WC Eend."

Hij zegt daarom ook voorstander te zijn van een neutrale voorlichting. "Mensen moeten zelf overtuigd raken dat sherry iets geweldigs kan zijn. Bij een fles Inocente kan er een wereld voor je open gaan. En bij een haring is een Manzanilla veel lekkerder dan jenever."

Oostenrijks wijnschandaal

Zelf zegt hij ervan overtuigd te zijn dat sherry daadwerkelijk een terugkeer kan maken. "Denk aan het Oostenrijkse wijnschandaal in 1985. Het kostte decennialang om daarvan te herstellen, maar tegenwoordig zijn mensen weer gek op Oostenrijkse wijnen."

"Ik geloof honderd procent in het product, en dat we de markt kunnen terugpakken. Maar niet op de manier waarop het ooit is geweest. Het moet wel op een kwalitatief hoog niveau."

Miniatuurvoorbeeld
Zie hier dat ook in Nederland wijn wordt gemaakt:

Steeds betere Nederlandse wijnen door klimaatverandering

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van