Sluiting in 2030

Kolencentrales eisen miljarden van de overheid: 'Boeren uitgekocht, wij niet'

21 juni 2022 17:09 Aangepast: 21 juni 2022 20:12
De kolencentrale bij Eemshaven.

Terwijl de kolencentrales weer harder moeten draaien, hangt die centrales nog altijd sluiting boven het hoofd in 2030. Energiebedrijven eisen miljarden ter compensatie. De staat is bang dat meer vervuilers hun hand gaan ophouden.

Het voelt als een tegenstelling. De dag nadat door de overheid is aangekondigd dat de kolencentrales harder gaan draaien om een gascrisis te voorkomen, treffen de eigenaren van die kolencentrales diezelfde overheid in de rechtszaal. De reden: de Wet verbod op kolen.

In 2030 mogen er geen kolen meer gestookt worden. Kolencentrales hebben dan niks meer te doen in Nederland. Ze zullen moeten sluiten of worden omgebouwd naar, bijvoorbeeld, een biomassacentrale.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Kabinet onderzoekt versnelde sluiting kolencentrales'

De eigenaren van die centrales, de Duitse energiebedrijven RWE en Uniper, krijgen geen compensatie en zijn daar woedend over, zo blijkt uit het pleidooi van hun advocaten. Huishoudens en bedrijven krijgen flinke subsidies om te verduurzamen. Boeren moeten stoppen in het algemeen belang, en daar staat ook een zak geld voor klaar.

'Zo ongeveer heel Nederland krijgt geld toe', aldus de advocaat van RWE, maar de kolencentrales moeten de misgelopen inkomsten en de niet terugverdiende investering zelf ophoesten.

Hoge kosten

De bouw van de kolencentrale aan de Eemshaven heeft bijvoorbeeld 3,2 miljard euro gekost en is 'volledig uit eigen zak betaald'. Volgens RWE moet deze nu onverwacht na minder dan de helft van de levensduur alweer sluiten, terwijl de overheid notabene zelf bedrijven heeft verleid om in Nederland de kolencentrales te gaan bouwen.

Ombouwen naar een biomassacentrale brengt volgens het energiebedrijf te veel onzekerheid met zich mee. De vraag is of zo'n biomassacentrale rendabel zal zijn en of de overheid de biomassacentrales op termijn ook niet gaat sluiten. De overheid is geen betrouwbare partner gebleken, vinden de energiebedrijven. "RWE past ervoor om ook tegen een Wet verbod op biomassa aan te lopen".

RWE eist 1,4 miljard euro. Uniper een kleine 1 miljard.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Streep door biomassa zet ambities op het spel

Voor de staat is deze rechtszaak een principekwestie: in welke mate moet de overheid vervuilers uitkopen als ze moeten vergroenen? Het kan niet zo zijn dat elk vervuilend bedrijf straks niet verduurzaamt en geld gaat vragen omdat het in een groenere samenleving niet voort kan bestaan.

Het argument van Uniper en RWE, dat ze het verbod op kolen totaal niet zagen aankomen, veegt de staat van tafel. De urgentie van het klimaatprobleem was immers bekend. Elk bedrijf moest er dus rekening mee houden dat de overheid 'vroeg of laat paal en perk zal stellen aan de CO2-uitstoot', aldus de advocaat van de staat.

Kolen verdwijnen sowieso

Bovendien wijst alles er volgens de staat op dat kolen in 2030 niet meer gebruikt worden in Europa. CO2 uitstoten is tegen die tijd zo duur, dat kolen en kolencentrales sowieso geen plek meer hebben in de economie. Niet zozeer door beleid, maar door marktwerking.

De overheid heeft tot slot de bedrijven ook nog elf jaar de tijd gegeven om de kolencentrales om te bouwen en een ander, duurzamer, verdienmodel te vinden.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Kolen raken op, traditionele Britse stoomtrein in gevaar

De staat is extra ontstemd omdat RWE en Uniper niet alleen bij de nationale rechter een schadevergoeding eisen. Ze zijn ook een arbitrageprocedure gestart. Dan wordt er buiten nationale rechtbanken om bepaald of een bedrijf recht heeft op compensatie van een overheid.

Vaak kiest een bedrijf hiervoor als het geen vertrouwen heeft in de nationale rechter in kwestie, bijvoorbeeld omdat het gaat om een (armer) land waar sprake is van corruptie. Dat hier nu ook voor wordt gekozen bij een Nederlands geschil is in Den Haag niet goed ontvangen.

Tegenreactie vervuilende bedrijven

Maar Den Haag kan zijn borst wellicht nat maken. Arbitragezaken van vervuilende bedrijven gaan we de komende tijd vaker zien, verwacht Bart-Jaap Verbeek, onderzoeker bij SOMO. Na de milieuclubs, zoals Urgenda, die naar de rechter stappen om strenger klimaatbeleid te eisen, ziet hij nu ook een tegenreactie van grote vervuilende bedrijven.

"We zien al dat olie- en gasbedrijven arbitrageclaims indienen tegen maatregelen om olie en gaswinning te verbieden of uit te faseren."

Hogere schadevergoeding

Volgens Verbeek hebben de bedrijven via zo'n arbitrageprocedure vaak kans op een hogere schadevergoeding. "Het is aannemelijk dat RWE en Uniper daarom ook naar arbitrage zijn gestapt."

De staat probeert nu de arbitrageclaim ongeldig te laten verklaren bij een Duitse rechtbank. 'Ongekend', aldus de advocaat van RWE, die nog toevoegt dat het bedrijf niet twee keer schadevergoeding wil ontvangen.  

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore