Twee keer zo vervuilend

Hoge gasprijzen betekenen gouden tijden voor kolencentrales

13 oktober 2021 15:35 Aangepast: 14 oktober 2021 10:14
Kolengestookte centrale van Onyx in de haven van Rotterdam. Beeld © ANP

Met de gestegen gasprijzen, wordt het gebruik van kolen voor de elektriciteitsproductie steeds interessanter. Ook Nederlandse kolencentrales draaien maximaal, ondanks dat het twee keer zo vervuilend is als gas. "Dit is een goede tijd met hoge marges", zegt producent Uniper. "Maar volgend jaar kan het voorbij zijn."

"De kolencentrales in Nederland draaien maximaal", zegt woordvoerder Michel Groeneveld van de Duitse elektriciteitsproducent Uniper die in Rotterdam een grote kolencentrale heeft. "Omdat de vraag er is en de prijzen goed zijn."

En dat is niet zo best voor het milieu. Kolencentrales zijn volgens Milieu Centraal twee keer zo vervuilend als gasgestookte elektriciteitscentrales. 

De bedoeling van de Nederlandse overheid is dan ook dat ze in 2030 sluiten. Maar nu draaien de centrales van Uniper, Onyx (beiden op de Maasvlakte) en RWE (Eemshaven en een gecombineerde met biomassacentrale in Geertruidenberg) harder dan ooit. 

Opgeschroefd

De productiecapaciteit van kolencentrales wordt volgens Groeneveld gemiddeld voor zo’n 80% vooruit verkocht. Als de vraag naar elektriciteit hoog en het aanbod krap is, kan de productie nog worden opgevoerd.

“In die situatie draaien wij op maximale capaciteit en dragen daarmee bij aan de leveringszekerheid in Nederland.”

Kolen wereldwijd populair

Volgens het Internationaal Energie Agentschap (IEA) zijn kolen overal ineens weer populair. IEA presenteerde vandaag de stand van zaken in de wereldwijde energiemarkt. Daaruit blijkt dat dit jaar het gebruik van steenkool na een dip vorig jaar weer ouderwets hoog is.

Ondanks dat er wereldwijd overeenstemming is over dat het gebruik van steenkool sterk omlaag moet om aan de klimaatambities te voldoen.

China stookt als een dolle

Het IEA zegt dat de vraag naar kolen met 4,5 procent groeit dit jaar en daarmee uitkomt boven het niveau van 2019. De sterk gestegen vraag naar elektriciteit in met name Azië is daar volgens IEA de belangrijkste oorzaak van.

China is voor de helft van de energieproductie afhankelijk van steenkool en gaat de komende jaren alleen maar meer verstoken. Maar ook in de Verenigde Staten en de Europese Unie stijgt de vraag naar steenkool. Omdat de gasprijzen zo hard zijn gestegen, worden de kolencentrales harder opgestookt, ziet ook het IEA.

Kolen ook hier nog belangrijk

Uniper heeft een kolencentrale op de Maasvlakte en is goed voor ongeveer een derde van de elektriciteitsproductie met kolen in Nederland. Alle kolencentrales samen zijn nog steeds goed voor 15 tot 20 procent van de piekvraag naar stroom in Nederland.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook

Onderzoek: met groene energie in plaats van olie en kolen had ABP 25 miljard meer verdiend

Die extra productie is nu extra lucratief, want die kan tegen de huidige hoge marktprijzen worden verkocht. Dit in tegenstelling tot het grootste deel dat al eerder via langlopende contracten is verkocht.

"De marges voor dat laatste deel liggen een stuk hoger", aldus Groeneveld "Natuurlijk is ook extra steenkool inkopen duurder worden, net als de CO2-certificaten die we moeten kopen; maar de stroomprijs is nóg harder gestegen."

Op de stroombeurs EPEX is de vraag op piekmomenten nu ruim 200 euro per megawattuur. Eerder deze maand was er een uitschieter naar 300 euro. En dat terwijl de prijs in januari nog rond de 50 euro lag. Stroomprijzen waren nog nooit zo hoog in Nederland.

Ook omdat het niet waait

Ook volgens de beheerder van het hoogspanningsnet Tennet is de extra inzet van kolen voor energieproducenten commercieel nu extra interessant. "Het is rendabeler nu", aldus woordvoerder Jorrit de Jong.

Dat komt volgens hem ook omdat niet al het potentieel aan windenergie gebruikt kon worden in de afgelopen tijd.

"Het heeft in de nacht maar weinig gewaaid de afgelopen maanden. Dan moeten producenten wel kolen en gas inschakelen. Al hebben we ook meer waterkrachtstroom uit Noorwegen geïmporteerd. Met de hoge elektriciteitsprijzen is die nu ook interessant."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook

Kabinet zet verder in op windenergie op zee

Laatste keer superwinst

De haven van Rotterdam meldde afgelopen zomer al een recordoverslag van kolen. Kolen die nu bij de centrales klaarliggen voor de productie.

Maar het zou wel eens de laatste winter kunnen worden waarin de kolencentrales extra worden ingeschakeld. De Tweede Kamer wil vanaf volgend jaar dat kolencentrales nog maar voor maximaal 35 procent van de capaciteit worden gebruikt. Daarmee hoopt het kabinet tegemoet te komen aan het Urgenda-vonnis.

Die door de overheid verloren rechtszaak dwingt de regering ertoe snel maatregelen te nemen om meer CO2-reductie te bereiken. Maar de kolencentrales willen voor die capaciteitsreductie een forse compensatie.

Sluiten

Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft de Amerikaanse eigenaren van de kolengestookte centrale Onyx in Rotterdam inmiddels een voorstel gedaan om de centrale te sluiten. Het bedrijf wilde daar een compensatie voor van een kwart miljard euro.

In 2030 is het sowieso afgelopen met de kolen. De centrales moeten dan dicht zijn of omgebouwd om volledig te werken op biomassa. 

Voor dit artikel werden naast Tennet de elektriciteitsproducenten Uniper, RWE en Onyx benaderd. De laatste twee wilden niet ingaan op de vragen over het gebruik van kolen. Ook de kolenoverslagbedrijven OBA in Amsterdam en EMO in Rotterdam gingen niet in op vragen hierover.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van