Toeleveringsketen verstoord

Bedrijven zuchten onder tekorten: 'Zelfs in Mexicaans schuurtje gezocht'

02 augustus 2021 07:08 Aangepast: 02 augustus 2021 13:11
De Ever Given in Rotterdam. Containervervoerders kunnen de vraag niet aan, met grote tekorten tot gevolg. Beeld © Bram van de Biezen/ANP

Microchips, hout, papier, metaal en kunststof. De wereld kampt met enorme tekorten aan belangrijke grondstoffen en onderdelen als gevolg van de ernstig verstoorde toeleveringsketen. Met als gevolg stijgende prijzen, ook voor de consument. "We hebben geen andere optie dan deze door te belasten."

Als global supply chain manager met bijna twintig jaar ervaring is Sander van Laar wel wat gewend. Maar hoe moeilijk het nu soms is om aan de juiste onderdelen te komen, heeft hij niet eerder meegemaakt. "Het is nog nooit zo erg geweest. Ik heb wel eens met de handen in het haar gezeten. Dit is echt het dieptepunt."

Van Laar is verantwoordelijk voor de wereldwijde inkoop door AWL Techniek. Dit hightechbedrijf uit Harderwijk, met vestigingen in China en de Verenigde Staten, produceert onder meer lasrobots voor auto-onderdelen en ontwikkelt gerobotiseerde distributiecentra voor grote webwinkels en pakketbezorgers.

Levertijd verdubbeld

En daarvoor haalt AWL chips, onderdelen en componenten bij honderden leveranciers van over de hele wereld. "De levertijden zijn de afgelopen tijd gigantisch opgelopen", vertelt Van Laar. "Waar het voorheen twaalf weken duurde, is dat nu verdubbeld. Soms mag je van geluk spreken als je überhaupt materialen krijgt."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Intel-topman: grootste hinder door chiptekort moet nog komen

Als voorbeeld noemt hij een simpel rood drukknopje van Siemens dat AWL gebruikt in een van zijn machines. "Uiteindelijk hebben we ze gevonden in een klein schuurtje in Mexico. Daarmee konden we toch op tijd leveren. Het scheelt dat we voor grote bedrijven werken. Als je een bekende naam dropt, gaan sommige deuren toch open."

Door de coronapandemie is de wereldwijde toeleveringsketen ernstig ontregeld. Fabrieken in China, 's werelds grootste productieschuur, sloten begin vorig jaar hun deuren om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Even later trapte ook de rest van de wereld massaal op de rem: alles wees op een crisis van historische proporties.

Thuiswerkkantoor

Bedrijven zegden hun orders af en probeerden bestaande voorraden af te bouwen. Tegelijkertijd moesten werknemers zoveel mogelijk thuiswerken. Dit zorgde voor een enorme vraag naar elektronica, meubels en klusspullen om er thuis ook een beetje fatsoenlijk bij te kunnen zitten. Niet alleen in Nederland, maar ook in de rest van de wereld.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Koopwoede zorgt voor tekort aan containers in China: prijzen door het dak

Toen ondernemers het weer zonniger in gingen zien, aangemoedigd door royale steunpakketten van overheden en positieve berichten over de werking van vaccins, ging het hard omhoog. "Bedrijven gingen weer massaal voorraden opbouwen", legt ABN Amro-econoom Albert Jan Swart uit. "Toen kon het aanbod de vraag niet meer aan."

Met name autoproducenten zijn de klos. Zij zagen de vraag naar nieuwe auto's door de coronacrisis instorten, waarna ze hun orders voor chips annuleerden. Toen de vraag weer sneller dan verwacht steeg, moesten ze achteraan aansluiten. Met als gevolg dat onder meer BMW, Mercedes-Benz en Volvo hun productie hebben moeten onderbreken.

Extra voorraden

Vervoerders moeten juist alle zeilen bijzetten. De grote rederijen, zoals het Deense Maersk en het Zwitserse MSC, hebben alles wat blijft drijven in de vaart om aan de vraag te kunnen voldoen. Maar het is niet genoeg. Nieuwe corona-uitbraken in Chinese havens en de zesdaagse stremming van het Suezkanaal zorgen voor nóg meer vertraging.

Ondertussen schieten de vervoersprijzen door het dak. Kostte het een jaar geleden nog 2000 dollar om een container van China naar Rotterdam te verschepen, inmiddels is dat ruim 13.000 dollar. Vergelijkbare prijsstijgingen doen zich voor naar andere bestemmingen binnen Europa en naar de VS.

Inventum, de producent van huishoudelijke apparaten en witgoed uit Arnhem, is voor een groot deel van zijn producten afhankelijk van China en merkt de verstoring van de keten direct. Toch kan het bedrijf nog altijd 95 procent van zijn producten op tijd leveren, zegt directeur Niels van de Wel. "Dat komt doordat wij extra hoge veiligheidsvoorraden hebben aangelegd."

Capaciteit claimen

Die strategie pakte dit en vorig jaar goed uit. Terwijl veel concurrenten nee moesten verkopen, kon Inventum gewoon blijven leveren. En met dat ruime voorraadbeleid gaat het voorlopig nog wel even door, zegt Van der Wel. "We plannen heel lang vooruit om zo capaciteit te claimen. Sommige producten kopen wij nu al in voor de volgende zomer."

De transportwoede wordt ook gevoeld bij fabrikanten van kartonnen verpakkingen, zoals Bannink. De kartonverwerker uit het Drentse Coevorden heeft moeite om aan de vraag te voldoen. "Wij zien zelfs dat er een maximum wordt gezet op wat er dagelijks besteld kan worden", zegt financieel manager Henk Tingen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Hardnekkig tekort aan bouwmaterialen zoals hout en staal: 'Dit is niet zomaar voorbij'

Dit leidt volgens hem tot 'hamstergedrag' door klanten. "Ze schroeven hun bestelfrequentie op. De angst om zonder dozen te komen zitten, zorgt ervoor dat klanten vooruit gaan bestellen", legt hij uit. "Dat leidt weer tot een hogere druk op de beschikbare capaciteit met als gevolg extreem lange levertijden."

Contracten openbreken

De prijs van karton is het afgelopen jaar geëxplodeerd, mede door ons online koopgedrag. De prijs die kartonfabrieken betalen voor oud karton vervijfvoudigde sinds het dieptepunt in maart 2020 tot ruim 150 euro per ton, blijkt uit de Marktberichten Oudpapier. Die kosten worden (deels) doorberekend, zegt Tingen. "We hebben lopende contracten moeten openbreken."

Ook Inventum voelt zich genoodzaakt de gestegen prijzen voor transport, staal en kunststoffen door te berekenen aan de consument. "Het is helaas nodig", zegt directeur Van de Wel. "De afgelopen vijf jaar hebben we onze prijzen niet verhoogd, maar de huidige prijsstijgingen zijn zo fors dat er geen andere optie is deze door te belasten." 

Zowel AWL als Bannink en Inventum denken dat de tekorten als gevolg van de verstoorde toeleveringsketen nog wel even aanhouden. "Er is nog steeds krapte in het aanbod en een explosieve vraag", zegt kartonboer Tingen. Daar sluit Van Laar zich bij aan: "Het blijft voorlopig nog wel even schrapen om materialen binnen te krijgen."

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van