Reconstructie

Hoe Daan Auctions jarenlang kon sjoemelen met veilingopbrengsten

19 maart 2021 15:48 Aangepast: 19 maart 2021 16:01
Daan Auctions veilde veel failliete boedels, maar ging uiteindelijk zelf op de fles. Beeld © ANP

Bij het failliete online veilinghuis Daan Auctions werd jarenlang gesjoemeld met de veilingopbrengsten, waardoor verkopers voor tonnen het schip in gingen. Wat ging er mis? RTL Z zocht het uit.

Ondernemer Frank Oosterbeek (49) is alweer drie jaar actief met de veilingsite Auctionista. Maar gisteren werd bekend dat hij en een medebestuurder moeten opdraaien voor de volledige schade in het faillissement van hun eerdere veilingsite, Daan Auctions.

Volgens de rechter werd er bij het veilingbedrijf jarenlang gesjoemeld met de veilingopbrengsten. In plaats van dat die opbrengsten veilig op een afgezonderde rekening stonden, gebruikten de bestuurders het geld om het eigen bedrijf te financieren.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Veilinghuis Daan Auctions failliet door onbehoorlijk bestuur

Toen Daan Actions in 2018 failliet ging, bleek het geld van verkopers die hun goederen recent via de site hadden verkocht foetsie. Hoe is het mogelijk dat het veilinghuis, dat jarenlang te boek stond als gerenommeerd bedrijf, zo lang kon sjoemelen met geld van klanten?

Aardige Daan

Daan Auctions wordt in 2003 opgezet als 'het eerste online veilinghuis van Nederland'. De destijds 32-jarige oprichter Frans Oosterbeek studeerde volgens zijn cv in de jaren negentig economie in Rotterdam en werkte vervolgens bij investeringsbedrijven, waarover nu weinig meer te vinden valt.

Voor de naam van de veilingsite laat Oosterbeek zich inspireren door telecommerk Ben. "Niemand kent een onaardige Daan", legt de oprichter later uit tegen dagblad Metro.

Bescheiden begin

Drie jaar daarvoor is de zeepbel van de internethype uiteengespat. Internetbedrijven worden niet meer overspoeld met kapitaal van investeerders, en hebben afscheid moeten nemen van dure grachtenpanden en zitzakken, pingpongtafels en hippe feesten voor de werknemers.

Het online veilinghuis begint dan ook op een sober bedrijventerrein in Uithoorn en blijft jarenlang een bescheiden bedrijf. Maar met het uitbarsten van de kredietcrisis in 2007 krijgt Daan Auctions de wind vol in de zeilen.

Profiteren van crisis

Het aantal faillissementen stijgt snel, en curatoren zoeken nieuwe manieren om de failliete boedels soepel en tegen goede prijzen te verkopen. Waar zij vroeger waren aangewezen op veilingen in zaaltjes en professionele opkopers, kunnen zij inventarissen en voorraden nu via het internet sneller en aan een breder publiek aanbieden.

Daan Auctions weet zo van de crisis te profiteren. "Ondanks de recessie verwachten we dit jaar een omzetgroei van 30 procent", jubelt Oosterbeek in 2009 tegen persbureau ANP. "De economische teruggang is wat dat betreft voor ons een kans."

Ook in de jaren daarna blijft de snelle groei aanhouden. Het veilinghuis verhuist naar een modern Amsterdams kantoor met panoramisch uitzicht over het IJ, en opent vestigingen in België en Ierland.

Geweldige toekomst

Regelmatig haalt Oosterbeek het nieuws met zijn succesverhaal en aansprekende veilingen. Zo veilt hij in 2011 horloges en andere luxe goederen, die justitie in beslag nam bij de oprichters van het frauduleuze beleggingsfonds Palm Invest.

Ook neemt Daan Auctions belangen in andere bedrijven. Bij de overname van een meerderheidsbelang in taxateur Von Reth in 2014 'garandeert' directeur Oosterbeek 'een geweldige toekomst' voor de combinatie.

Toenemende concurrentie

Wel neemt de concurrentie in de markt voor online veilingen toe. Zo gaat veilinghuis Troostwijk, dat vroeger vooral veilingen in zaaltjes organiseerde, vanaf 2007 volledig online.

Ook concurrent BVA, die in 2004 startte met drie veilingen, gaat als een speer. Binnen tien jaar groeit het bedrijf uit tot het grootste online veilinghuis van Nederland. In 2014 neemt investeerder Bencis het bedrijf over, en volgt een nieuwe groeispurt. In 2018 fuseert BVA met Troostwijk tot TB Auctions.

Veiling van Marco Borsato's mediabedrijf TEG door concurrent BVA. Veiling van Marco Borsato's mediabedrijf TEG door concurrent BVA.

Ondanks de concurrentie blijft Daan Auctions een aardig partijtje meeblazen en bijzondere veilingen binnenhalen. Zo wordt in 2016 een heuse zakenjet en helikopter verkocht voor bijna één miljoen euro, en gaat couture van de failliete modeontwerpster Ilja Visser onder de hamer.

Plotsklaps failliet

In maart 2018 presenteert Oosterbeek nog een vers initiatief; het nieuwe veilingplatform Auctionista. Daarop kunnen ook externe partijen veilingen organiseren. Auctionista wordt gepresenteerd als een hippe 'spin off' van het 'klassieke' Daan Auctions. Maar een maand later gaat het moederbedrijf plotsklaps failliet.

Bij de afwikkeling van het faillissement van Daan Auctions doet curator Robin de Wit van advocatenkantoor HVG Law al snel enkele opmerkelijke ontdekkingen. In de eerste plaats blijkt dat het ogenschijnlijk zo succesvolle bedrijf al jarenlang met verlies draait.

Verliezen

Had Daan Auctions aanvankelijk de wind in de zeilen van de kredietcrisis en de daaropvolgende economische malaise, in 2013 was het tij gekeerd. Het aantal faillissementen daalde, en daarmee ook de omzet van de veilingsite.

Vooral de laatste jaren gaat het slecht, constateert De Wit. Zo lijdt het veilinghuis in 2016 een verlies van 373.000 euro, en een jaar later 215.000 euro. Door de jaren aanhoudende verliezen zakt het eigen vermogen steeds verder in de min, tot ruim 1,5 miljoen euro negatief eind 2017.

Gesjoemel met veilingopbrengsten

Nog pikanter is dat De Wit ontdekt dat de veilinghuis jarenlang met zijn vingers aan het geld van klanten heeft gezeten.

Aanvankelijk werkte Daan Auctions met een aparte stichting Derdengelden, die de verkoopopbrengsten op een aparte bankrekening beheerde. Zo lijkt het geld van klanten veilig te staan. Maar in 2017 werd de stichting opgeheven omdat die niet aan de voorwaarden voldeed voor een veilige rekening.

'Kwalijk'

Volgens de curator maakte Daan Auctions zowel voor als na de opheffing van de stichting gebruik van het geld van klanten, om het eigen bedrijf mee te financieren.

"Naar het zich laat aanzien zijn veilingopbrengsten gebruikt als werkkapitaal, waardoor ze niet meer aan de rechthebbenden konden worden betaald", constateerde De Wit in een van zijn eerste faillissementsverslagen. "Dat is zonder meer kwalijk te noemen."

Andere vraagtekens

Ook zet De Wit vraagtekens bij de oprichting van de nieuwe veilingsite Auctionista vlak vóór het faillissement van Daan Auctions. Volgens de curator is daarbij sprake van een sterfhuisconstructie.

Volgens de curator had Daan Auctions veel eerder moeten stoppen, of extern geld van financiers als banken of investeerders moeten aantrekken. Door de verlieslijdende activiteiten door te zetten en het eigen bedrijf te financieren met geld van klanten, leden die uiteindelijk grote schade.

Onbehoorlijk bestuur

Schuldeisers gingen inderdaad voor tonnen het schip in. Alleen al de 'gewone schuldeisers' hebben ruim 800.000 euro tegoed, de vorderingen van de fiscus en het UWV nog daargelaten.

De Wit stelde Oosterbeek en zijn medebestuurder Bairbre Scallan daarom wegens 'onbehoorlijk bestuur' aansprakelijk voor de totale schade in het faillissement. Woensdag werd bekend dat de rechtbank Amsterdam de schadeclaim van de curator inmiddels heeft toegekend.

Betaling onzeker

Of het geld daadwerkelijk zal worden betaald, is onzeker. Volgens de curator waren de bestuurders van het veilinghuis verzekerd tegen bestuurdersaansprakelijkheid, maar wil de verzekeraar niet uitbetalen.

Volgens Oosterbeek zelf hebben de bestuurders zelf geen geld genoeg om de schade te vergoeden. Geldgebrek was volgens hem ook de reden dat zij niet in hoger beroep gingen, hoewel zij het met de uitspraak van de rechter niet eens zijn. "Voor een hoger beroep is geld nodig."

Curator De Wit kondigde gisteren aan stappen te zetten om de betaling toch binnen te slepen. Als hij daarin slaagt, zullen de gedupeerden jaren na het bankroet misschien nog iets van hun geld terugzien.

Gedupeerde curatoren

Onder de gedupeerden van het gesjoemel met veilingopbrengsten bij Daan Auctions zitten veel curatoren, die failliete boedels via de veilingsite verkochten. Drie jaar na het faillissement van het bedrijf wachten zij nog steeds op de opbrengsten.

Zo liet curator Frans van der Stap in 2017 een voorraad schoenen en kleding van de failliete kledingwinkel Marron Fashion uit Etten-Leur veilen door Daan Auctions. Van de opbrengst van 7.648 euro zag hij nog geen cent. Curator Michiel Stoové, die het faillissement van bouwbedrijf Façade uit Lelystad afwikkelt, zag een veilingopbrengst van ruim 10.000 euro verdampen.

Maar er verdwenen ook grotere bedragen. Zo veilde Daan Auctions begin 2018 een grote voorraad meubelen van de failliete Rotterdamse interieurwinkel The Loft. Dat leverde, na aftrek van kosten, maar liefst 67.000 euro op.

"In onze overeenkomst met het veilinghuis stond dat die gelden veilig op een derdengeldrekening zouden komen. Curatoren vinden dat belangrijk, omdat wij als geen ander weten wat de risico's bij een faillissement zijn”, legt curator Martijn Breeman van The Loft uit.

"Achteraf bleek dat geld toch bij Daan Auctions zelf terecht te zijn gekomen. Dat is zacht gezegd niet chique. Mijn voorganger heeft niet voor niets de bestuurders van het veilinghuis persoonlijk aansprakelijk gesteld."

Schuldeisers ook de klos

De verdampte veilingopbrengsten zijn uiteraard vervelend voor de curatoren. Maar ze zijn ook nadelig voor de schuldeisers in de faillissementen die zij afwikkelen, bevestigt Breeman. 

"Voor ons kan dit gevolgen hebben, omdat ook het curatorensalaris uit de boedelopbrengsten komt. Maar de schuldeisers van The Loft zijn ook gedupeerd. Voor hen hoop ik dat de zaak nu snel wordt afgewikkeld, want zij zitten al drie jaar te wachten. Als nu ook nog moet worden geprocedeerd met de verzekeraar over bestuurdersaansprakelijkheid, kan het nog wel eens jaren duren."

Hoop verloren

Sommige curatoren die door Daan Auctions zijn gedupeerd, zoals Arjan van Dieren van het failliete Concept Chair uit Veenendaal, lijken hun hoop te zijn verloren.

Na het faillissement van de leverancier van Italiaanse designstoelen verkocht de curator voor bijna 20.000 euro aan voorraden. In zijn meest recente verslag schrijft Van Dieren dat hij het dossier nu wil sluiten, omdat hij niet meer verwacht daarvan nog iets terug te zien.

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van