Extra geld en zekerheid

NS smeekt Den Haag om extra steun na 'historisch slecht jaar'

25 februari 2021 17:07 Aangepast: 25 februari 2021 18:06
Een treinreiziger op Rotterdam Centraal Station, februari 2021. Beeld © ANP / Hollandse Hoogte / Harold Versteeg

Spoorbedrijf NS zit in een spagaat, nu het nog wel even zal duren voor de coronacrisis bezworen is. De treinen blijven op verzoek van de overheid rijden, maar zijn amper gevuld. En dus hoopt NS op extra geld en beloftes uit Den Haag. 

Op het dieptepunt van de coronacrisis vorig jaar vervoerde het bedrijf 10 procent van de reizigers die het in 2019 op dat moment van A naar B bracht. 

Financieel gezien had NS hierdoor het slechtste jaar ooit in het in het 180-jarig bestaan, vertelt Bert Groenewegen, de financiële topman. Het bedrijf leed een verlies van 111 miljoen euro. Dat was nog veel erger geweest, als de overheid niet was bijgesprongen. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

NS houdt last van corona: tot 2025 verlies van 2,6 miljard

Die betaalde 818 miljoen euro om NS de treinen te laten rijden via de zogeheten beschikbaarheidsvergoeding. Tot en met september heeft de overheid al toegezegd deze steun te blijven geven, goed voor 601 miljoen euro verwacht NS. 

Het is alleen bij lange na niet genoeg, verwacht Groenewegen. Het bedrijf verwacht pas in 2024 weer net zo veel reizigers als voor de coronacrisis. Tot dat moment, moet het bedrijf 'de tering naar de nering zetten', aldus Marjan Rintel, de president-directeur van NS.

"We moeten de tering naar de nering zetten."

Drie wensen aan politiek

NS gaat 1,4 miljard bezuinigen, onder meer door 2.300 arbeidsplaatsen te schrappen. Dat gebeurt zonder gedwongen ontslagen, daar wil het bedrijf niet aan. En dus richt Rintel zich nadrukkelijk tot de politiek. Die heeft het bedrijf namelijk gevraagd om 'Nederland bereikbaar te houden'.

"Het is alsof je als bakker een vers brood hebt gebakken maar je klanten vervolgens vraagt om het niet te kopen", verwoordt Rintel deze situatie. 

"Het is alsof je als bakker een vers brood hebt gebakken maar je klanten vervolgens vraagt om het niet te kopen."

NS heeft drie concrete wensen, waar het momenteel over in gesprek is met de twee betrokken ministeries. Aan de ene kant is dat Financiën als schatkistbewaarder én aandeelhouder namens de staat. Aan de andere kant heeft NS te maken met Infrastructuur en Waterstaat dat de opdrachtgever is van NS. 

Vergoeding voor halflege treinen

Voor twee wensen klopt NS vooral aan bij het laatstgenoemde ministerie. Dat ministerie is namelijk verantwoordelijk voor de beschikbaarheidsvergoeding, waarbij OV-bedrijven maximaal 93 procent van de kosten die ze maken vergoed krijgen door de overheid.

NS hoopt dat deze wordt doorgetrokken tot en met 2022. Het ministerie kan nog niet zeggen of de regeling wordt verlengd, laat woordvoerder Susanne Uilenbroek weten. 

Zekerheid voor na 2024

De andere wens gaat over iets dat pas over jaren speelt, maar waar NS nu vast zekerheid over wil. Het gaat draait om wie er vanaf 2024 passagiers op het hoofdrailnet mag vervoeren. Het - inmiddels demissionaire - kabinet heeft al besloten om de belangrijkste concessie aan NS te gunnen zonder andere OV-bedrijven de kans te geven mee te dingen. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Europees Hof kan NS zijn monopolie op hoofdrailnetwerk afnemen

De afspraken hierover moeten nog wel uitgewerkt worden, en belangenverenigingen zoals reizigersorganisatie Rover mogen hun zegje doen, meldde Van Veldhoven eind vorig jaar aan de Tweede Kamer. Al deze tussenstappen moeten zorgvuldig gedaan worden, omdat de Europese Commissie anders kan gaan dwarsliggen vanwege Europese regels over het aanbesteden van overheidscontracten, legt de woordvoerder uit. 

Verlies in de toekomst

Wens drie draait om extra financiële steun om het de komende jaren uit te kunnen blijven houden. Het bedrijf teerde vorig jaar hard in op het eigen vermogen, omdat het alle inkomsten die het zou halen met het vervoer in Nederland in de komende jaren als verloren beschouwt. 

President-directeur Marjan Rintel (R) en cfo Bert Groenewegen van NS. President-directeur Marjan Rintel (R) en cfo Bert Groenewegen van NS.

Die somberheid zorgt deels namelijk voor het spectaculaire verlies dat NS vanochtend rapporteerde. Meer dan de helft van de 2,6 miljard verlies is vanwege een afschrijving op wat NS dacht te verdienen met passagiersvervoer in Nederland tot en met 2024. 

Grote onzekerheid

Hoeveel geld NS extra nodig denkt te hebben, is niet helemaal duidelijk. Dat komt omdat NS er al wel vanuit gaat ook na 2024 op het hoofdrailnet te mogen rijden. Stel dat dit - hoe onwaarschijnlijk ook - niet het geval is, dan heeft NS in de komende jaren 2 miljard nodig, schat Groenewegen na aandringen van journalisten tijdens de persconferentie. 

"Het overeind houden van de volledige dienstregeling lijkt op termijn financieel gezien niet vol te houden."

Minister van Financiën Wopke Hoekstra reageert uiterst zuinig op de smeekbede uit Utrecht. "Het overeind houden van de volledige dienstregeling lijkt op termijn financieel gezien niet vol te houden", concludeert hij op basis van de jaarcijfers. Volgens hem moeten NS en IenW daar onderling uit zien te komen. 

Minder treinen?

Of het ministerie van IenW en NS gehoor zullen geven aan Hoekstra's suggestie om dan maar minder treinen te laten rijden is de vraag. NS rijdt nu al op 90 procent van de capaciteit, meldt de IenW-woordvoerder.

"We willen niet afbreken, maar kijken hoe we dit kunnen overbruggen."

Op het ministerie zijn er bovendien grote twijfels wat minder rijden nu aan besparingen oplevert. "Je kunt niet de treinen verkopen of mensen ontslaan, want die heb je toch weer nodig als de crisis voorbij is", legt Uilenbroek uit. "We willen niet afbreken, maar kijken hoe we het kunnen overbruggen."

Treinkaartjes duurder?

Een geruststelling: NS zal de treinkaartjes niet duurder maken om zo meer geld binnen te halen, zo belooft Rintel. De prijzen zullen niet meer verhoogd worden dan de inflatie. "Wij staan er echt voor: het treinkaartje mag niet omhoog. Dat is geprijsd zoals het is geprijsd vandaag." 

"Wij staan er echt voor: het treinkaartje mag niet omhoog. Dat is geprijsd zoals het is geprijsd vandaag." 

Maar ook hier geldt weer dat het bedrijf met een schuin oog naar Den Haag kijkt, omdat de prijs van een treinkaartje voor een belangrijk deel door het kabinet wordt bepaald, aldus Rintel. 

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van