Prijzen verklappen

82 miljoen euro boete voor stiekeme tabaksfabrikanten

29 september 2020 10:15 Aangepast: 29 september 2020 10:47
Een medewerker van Philip Morris inspecteert een machine in de fabriek in Bergen op Zoom. Beeld © ANP

Vier grote internationale sigarettenfabrikanten moeten forse boetes betalen omdat ze van juli 2008 tot juli 2011 vals spel speelden ten opzichte van de concurrentie. Ze wisten van elkaar wat de prijs van een pakje sigaretten zou worden en dat is verboden. 

In totaal gaat het om een boetebedrag van 82,1 miljoen euro. De hoogste boete die de Autoriteit Consument & Markt (ACM) uitdeelt is er een van 31 miljoen euro voor British American Tobacco (BAT), dat onder meer Lucky Strike maakt. 

Philip Morris, maker van onder meer Marlboro, moet 27,5 miljoen betalen. De fabrikant van onder meer Camel, JT International, moet ruim 13 miljoen betalen, de laagste boete is voor het Nederlandse Van Nelle: 10,4 miljoen euro. 

Het verschil in boetes heeft een simpele verklaring: de hoogte van de boete is gerelateerd aan de omzet van het bedrijf, legt ACM-woordvoerder Murco Mijnlieff uit.

3 miljard per jaar

De boetes zijn overigens een schijntje vergeleken met de 3 miljard euro die jaarlijks door consumenten in Nederland aan sigaretten wordt uitgegeven. Een zesde daarvan belandt bij de fabrikanten, schat de ACM. De rest zijn belastingen, accijnzen en wat de tussenhandelaren er aan overhouden.

Die laatstgenoemden waren cruciaal in het bedrog waarmee de vier fabrikanten hun andere concurrenten en consumenten het nakijken gaven. Tussenhandelaren leverden informatie over prijzen van andere fabrikanten nog voordat die prijs daadwerkelijk gerekend werd. 

Nieuwe prijzen doorgeven

Anders dan producten zoals appels, batterijen of snoep bepalen tabaksfabrikanten de verkoopprijs van hun product. Op die manier kost een pakje sigaretten van een bepaald merk overal hetzelfde. 

Als de prijzen veranderen, bijvoorbeeld om een accijnsverhoging te verwerken, dan geven fabrikanten hun nieuwe prijzen enkele weken van tevoren door aan de groothandels. Die hebben dan de tijd om hun kassasystemen aan te passen. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

NS stopt met verkoop tabak, in oktober alle stations rookvrij

Jullie 10 cent erbij? Wij ook

Die tijd werd door sommige tussenhandelaren voor nog iets gebruikt: het doorgeven van de prijslijsten van fabrikant A aan fabrikant B, C en D. "Daarmee konden die fabrikanten hun eigen prijzen van tevoren afstemmen op die van concurrenten", legt Martijn Snoep uit, bestuursvoorzitter van de ACM. 

"Hierbij de prijslijst van BAT. Als jij ITN en PMI ontvangt, stuur deze dan po (per ommegaande, red.) naar mij toe", mailt een medewerker van JTI aan een groothandel. De informatie werd vervolgens gebruikt om de eigen prijzen te bepalen en meer winst te maken. 

Uit een andere mail die de ACM in handen kreeg blijkt namelijk dat JTI de prijzen met 10 cent verhoogde voor het hele assortiment nadat het info in handen kreeg dat de concurrentie dat ook zou doen.

Proefballonnetje

Het stiekeme uitwisselen van informatie diende nog een ander doel: testen tot hoever de fabrikanten konden gaan met prijsverhogingen. 

Fabrikant C stuurde dan informatie over een zogenaamde prijsverhoging door naar de groothandel, in de wetenschap dat deze dit zouden doorbrieven aan de concurrentie. Dankzij de reactie van de andere fabrikanten kon C dan besluiten hoeveel de prijzen verhoogd zouden worden. 

Dit spel scheelde stress op de hoofdkantoren van de bedrijven, maar is in strijd met de mededingingswet. De concurrentie wordt erdoor vervalst en het kan leiden tot hogere prijzen dan wanneer er geen informatie gedeeld zou zijn. Dat is dan ook de reden dat de ACM heeft ingegrepen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Sigaretten en shag voortaan in 'neutrale' groenbruine pakjes

Publicatie via rechter tegenhouden

De fabrikanten zijn het niet eens met de boetes, ze zijn alle vier in beroep gegaan tegen het besluit van de toezichthouder. Drie van de fabrikanten zijn zelfs naar de rechter gestapt om de publicatie van de boetes tegen te houden, maar die heeft dat verzoek afgewezen.

Welke drie fabrikanten probeerden om de boete in de doofpot te houden is niet bekend. De ACM verwijst naar de rechtbank in Rotterdam. Die mag de namen alleen niet openbaren, omdat de zitting op verzoek van de bedrijven achter gesloten deuren was, legt een woordvoerder uit.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van