Bedrijven

Grammy voor Metropole Orkest, maar op eigen benen staan blijft lastig

30 januari 2020 12:23 Aangepast: 11 februari 2020 08:13
Metropole Orkest tijdens ADE Beeld © Reinout Bos

Een kersverse Grammy Award op zak, samenwerkingen met internationale muziekhelden, optredens op Lowlands en Heavy Metalfestivals. Jan Geert Vierkant, directeur van het vijftigkoppige Metropole Orkest, is wat je noemt een ondernemer. Toch blijft op eigen benen staan lastig, vertelt hij. "Een fatsoenlijk salaris voor het orkest is nog steeds een belangrijk doel."

Het Nederlandse Metropole Orkest viel deze week in de prijzen bij de prestigieuze Grammy Awards, in de categorie Beste arrangement, instrumenten & stemmen. Dat kwam voort uit een samenwerking met Jacob Collier (25).

Nederlanders kennen hem misschien niet, maar de Britse muzikant is beroemd in de muziekwereld. De zanger stond al langer op het vizier van het orkest, vertelt de directeur.

Ze speelden samen in de Londense Royal Albert Hall tijdens BBC Proms. En er werd een album gemaakt, onder meer met een 'remake' van Lionel Richie's 'All Night Long'.

Talent met jonge volgers

Dat leverde deze week een heuse Grammy op, een soort Oscar voor muziek. Het is al de vierde keer dat het orkest de prijs wint. De samenwerking met Collier is tekenend voor de werkwijze van het Metropole, zegt Vierkant. "Hij is een groot talent met veel jonge volgers." Met zulke mensen werken is onderdeel van de strategie.

Vierkant werd drie jaar geleden directeur bij het Metropole en was eerder voorman van theaters en een ander orkest. Hij weet van de hoed en de rand als het gaat om de organisatie, maar het Metropole blijkt toch andere koek.

Sinds 2013 staat het Metropole op eigen benen. Eerder was het onderdeel van het Muziekcentrum van de Omroep in Hilversum met met meerdere orkesten en een koor.

Interne oorlog

Toen het eerste kabinet Rutte besloot te bezuinigen brak er volgens Vierkant 'een interne oorlog uit.' Er moesten harde keuzes worden gemaakt en de leden van het orkest kregen deeltijdontslag.

Ze konden nog maar de helft van hun normale uren werken. De subsidie werd teruggebracht van 7 miljoen naar 3 miljoen euro per jaar. Hierdoor werd het Metropole gedwongen een andere route te kiezen: die van vernieuwing en ondernemerschap.

Er is in de afgelopen dertig jaar veel geld afgesnoept bij orkesten en in de hele culturele sector, zegt Vierkant. Maar dat is niet alleen maar slecht nieuws. "We hebben er enorm veel strijdlust en veerkracht van gekregen", zegt de directeur. "Nieuwe dingen maken zit in ons DNA."

Jan Geert Vierkant Jan Geert Vierkant

Kovacs en Heavy Metal

Of ze nu samenwerken met Kovacs, het repertoire van James Bond-films ten gehore brengen, of de hits van The Police opnieuw samenstellen met oprichter Stewart Copeland. Vierkant zegt altijd op zoek te gaan naar mengvormen van alle muzikale genres. Het orkest is dit jaar te vinden op een cello biënnale, maar ook op een Heavy Metalfestival in Tilburg.

"We bedenken vaak kort van te voren wat we gaan doen, daarmee willen we relevant blijven voor een breed publiek." Het gebeurt steevast met een Metropole-sausje. 

"We hebben een eigen sound, omdat we een andere samenstelling hebben dan andere orkesten, wij hebben bijvoorbeeld saxofoons en elektrische gitaar in het orkest."

Workshops en lessen

En er is meer dan alleen muziek. Er is een lesprogramma voor basisscholen, een talentontwikkelprogramma voor jeugdige muzikanten, er zijn workshops voor fanfare en harmonie. De concerten van het orkest en subsidies leveren een inkomstenbron van zo'n 6 miljoen euro op in 2019.

4 miljoen daarvan is subsidiegeld, de rest zijn inkomsten uit eigen activiteiten en bijvoorbeeld giften van sponsoren. Drie jaar geleden zaten de orkestleden nog zo'n beetje onder het minimumloon, sommigen moesten zelfs bijklussen als vuilnisman of houtbewerker.

Metropole Orkest met Jacob Collier tijdens Musikfest Bremen 2018 Metropole Orkest met Jacob Collier tijdens Musikfest Bremen 2018

Een baan van 65 procent

Inmiddels ziet het er beter uit, weet Vierkant. In plaats van een halve baan, hebben ze er nu een van 65 procent, zegt hij. Dat komt mede doordat het Rijk en de gemeente Hilversum in 2019 1 miljoen euro investeerden.

Maar voor een fulltime baan met een brutosalaris van zo'n 4000 euro is meer nodig. En dat gaat niet lukken met het bedrijf achter het orkest, zegt Vierkant. 

"Het grote geld gaat naar de solisten en managers", zegt hij. Niet naar de mensen die saxofoon of klarinet spelen. "En de prijzen voor concertkaartjes gooi je ook niet een, twee, drie omhoog." 

Meer steun van de overheid

Hij hoopt daarom op meer steun van de overheid. "Wij krijgen van hen terecht een push om meer geld te halen uit de markt, maar de grens is inmiddels wel een beetje bereikt", zegt Vierkant.

De businessmodellen raken uitgeput. "Daarom vind ik dat de overheid minimaal een modaal basisinkomen voor orkestleden moet garanderen." Daar is draagvlak voor in Den Haag, denkt hij. Al lijkt het er niet op dat er snel meer geld zal komen.

"Voor het Metropole maak ik me niet zoveel zorgen, wij zitten voorlopig op een goede golf. Het lukt ons om een breed publiek aan te spreken." Maar voor andere orkesten? "We hadden er ooit een stuk of twintig in Nederland, nu zijn het er nog tien. Ik maak me daar wel zorgen over."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Taylor Swift komt op voor andere artiesten, en dat is hard nodig

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore