Bedrijven

Oliemarkt opgeschrikt door aanval: 'Noodaggregaat van de markt ligt stil'

16 september 2019 15:13 Aangepast: 16 september 2019 15:47
Beeld © EPA

Een serie ontploffingen, flinke rookpluimen en maandagmorgen een felle reactie van beleggers. De oliemarkt is dit weekend opgeschrikt door een geslaagde aanval op olieproductieinstallaties van Saudi Aramco. Hoe ernstig is dat?

Met drones en raketten werd dit weekend op twee verschillende locaties een aanval uitgevoerd. Eén van die locaties was de grootste raffinaderij van staatsoliebedrijf Saudi Aramco, de ander een olieveld. 

De aanvallen leggen de olieproductie van het land stil. 5,7 miljoen vaten olie per dag kunnen niet geproduceerd worden. Dat is ongeveer de helft van de dagelijkse productie van Saoedi-Arabië. "Dit hebben we nog nooit eerder gezien", zegt Hans van Cleef, econoom bij ABN Amro. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Ruwe olieprijzen exploderen na aanval op olievelden

Oliereserve is kwetsbaar

Er zijn al meer grote aanslagen geweest, op oliepijpleidingen en tankers. "Maar dit laat zien dat de wereldwijde oliereserve kwetsbaar is. We moeten rekening houden met het feit dat olie vaker tegen dit soort storingen kan aanlopen", zegt Van Cleef.

Het is een zeer grote ontwikkeling, maar de oliemarkt kan deze aanval voor nu ook opvangen, zegt Rob de Wijk, directeur van het Hague Center for Strategic Studies.

"Het gaat 'slechts' om 5 procent van de olieproductie, dus 95 procent niet, en dat kan voor nu gecompenseerd worden door de strategische reserves van landen", zegt De Wijk. Een opluchting? Niet direct. 

"Het noodaggregaat van de oliewereld ligt er tijdelijk uit."

'Verdediging werkt niet'

Er dreigt geen direct olietekort. "Maar dit is wel een aanval op een van de grootste olieraffinaderijen ter wereld. Saoedi-Arabië is in het hart getroffen. Het meest interessante is dat dat gewoon gelukt is, en dat de verdediging niet werkt", zegt De Wijk.

Dat is zorgelijk. Saoedi-Arabië wordt gezien als het 'noodaggregaat' van de oliewereld', zegt Van Cleef. Het land kon altijd de productie opschroeven. "Op het moment van de aanval waren zij maar op 70 procent van hun capaciteit aan het produceren", zegt oliemarktconsultant Robert Marneffe van ICC Consultants. "Nu valt niet alleen hun productie met de helft weg, maar de extra capaciteit die er was, is ook weg."

Flinke reserves 

Andere landen halen lang niet die volumes, vermoedt Marneffe. Nu ligt een capaciteit van 5,6 miljoen vaten eruit. Andere landen kunnen samen volgens hem maximaal 800.000 a 900.000 vaten per dag extra produceren. "Er wordt hard ingeteerd op de voorraden wereldwijd."

Die reserves zijn heel groot, vertelt analist Jos Versteeg van InsingerGillissen. Amerika heeft een eigen reserve van meer dan 600 miljoen vaten olie, goed voor 35 dagen. Saudi Aramco heeft zelf reserves in Rotterdam, Singapore en het eigen land. "Het tekort kan een paar maanden opgevangen worden. Als het goed is is de schade dan wel gerepareerd."

De ontwikkeling van de olieprijs de afgelopen dagen. De ontwikkeling van de olieprijs de afgelopen dagen.

Continue spanning

Volgens olie-expert Marneffe is dat nog maar de vraag. "De oliemarkt zit al lang tussen twee vuren", zegt hij. Door de steeds donker wordende economische verwachtingen zet een olieprijsstijging niet door - maar er is wel continu spanning.

In normale omstandigheden zou je volgens Marneffe veel eerder een grotere risicopremie bovenop de olieprijs zien. "Van zeven, acht, negen, misschien wel tien dollar."

"Alles waar de oliemarkt voor vreest valt nu samen in een weekend."

Raakt balans zoek? 

Bij een sterke economie had de olieprijs per vat op 70, 75 dollar gestaan, schat Marneffe. Nu stond de prijs lang tussen 55 en 65 dollar. "Alles waar de oliemarkt voor vreest, is nu in een weekend gebeurd", zegt Marneffe. "Dan schiet de prijs opeens omhoog, ook omdat het risico niet in de prijs was verwerkt."

Omdat het eventuele productieverlies op de korte termijn kan worden opgevangen, is de olieprijs uiteindelijk slechts een procent of 10 hoger en niet meer dan dat. Als de noodvoorraden worden opgebruikt, wordt de buffer kleiner. "Als de productie niet snel op het oude niveau terugkomt, raakt de balans tussen vraag en aanbod zoek. Dan stijgt de prijs verder", zegt Marneffe.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Impact olie-aanvallen enorm: 'Stevige waarschuwing van Iran'

'Aramco pessimistischer over herstel' 

Ondertussen is het maar zeer de vraag wanneer oliereus Aramco de productie weer op het oude niveau kan komen. Bronnen melden aan persbureau Bloomberg dat men binnen het bedrijf steeds pessimistischer wordt over de mogelijkheden van een snel herstel.

Eerder was de hoop nog dat het grootste deel van de productie binnen enkele dagen hersteld zou worden. "Hoe langer het duurt voordat ze weer op volle capaciteit draaien, hoe groter het risico voor de oliemarkt", zegt Marneffe.

Hoe nu verder? 

Hoe gaat het nu verder? Dat hangt af van wat er gaat gebeuren, zegt Versteeg. Hij verwijst naar het ontslag van de Amerikaanse veiligheidsadviseur John Bolton, eerder deze week.

"Hij was echt een havik en had Iran het liefst meteen terug naar de middeleeuwen gebombardeerd. Maar het lijkt erop dat Trump niet zo'n trek heeft in oorlog met Iran."

Maar, waarschuwt Rob de Wijk, het kan alsnog escaleren. "Van wie deze aanval ook komt - iemand wil voorkomen dat het gesprek op gang komt. Eerst worden die tankers aangevallen, dit is niet de eerste drone-aanval. De VS wordt uitgelokt; er moet op een gegeven moment een reactie komen", denkt De Wijk.

Gas terugnemen

Trump vloog in een tweet even uit de bocht, zegt geopolitiek analist Andy Langenkamp van ECR Research. Hij dreigde met militaire actie tegen Iran. "Maar er zijn ook signalen dat hij gas terugneemt. Hij heeft gigantische tanden, maar voorlopig gromt hij nog vooral. Het feit dat de Saoedi's zo kwetsbaar zijn voor aanvallen is wel een groot gevaar voor de olieprijs."

Als Amerika intervenieert en strategische doelen bombardeert in Iran, dan heb je volgens De Wijk de poppen aan het dansen. "De volgende slag is dan weer aan Iran, die zullen meer olieinstallaties kapotmaken. Dat heeft grote gevolgen voor de wereldolieproductie, de positie van de Saudi's en uiteindelijk loopt dat uit op pure chaos. Kennelijk is er een partij die denkt baat te hebben bij die totale chaos - en dat maakt het zo griezelig voor de toekomst."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`