Economie

Nobelprijs? Economie is geen wetenschap

12 oktober 2015 09:49 Aangepast: 12 oktober 2015 09:53
Beeld © Bloomberg

Vandaag wordt de Nobelprijs voor de economie uitgereikt. Onderzoeksjournalist Joris Luyendijk pleit in The Guardian voor een herziening van de prijs. 'De markt gedraagt zich niet als wetenschappelijk model.'

Er worden Nobelprijzen uitgereikt voor vrede, scheikunde, natuurkunde, geneeskunde en literatuur. De Nobelprijs voor de economie, die eigenlijk 'prijs van de Zweedse Rijksbank voor Economische Wetenschappen ter nagedachtenis aan Alfred Nobel' heet, is een vreemde eend in de bijt, stelt Joris Luyendijk in The Guardian. 'Het probleem is niet dat er een Nobelprijs voor de economie is, maar dat er geen vergelijkbare prijzen zijn in de psychologie, sociologie of antropologie. Economie, zo lijkt dit te zeggen, is geen sociale wetenschap maar een exacte wetenschap, zoals fysica of scheikunde - een onderscheid dat niet alleen overmoed aanwakkert bij economen, maar ook de manier waarop we denken over de economie.' 

Theorieën, geen waarheden
Het probleem is dat de economische wereld helemaal niet beschreven kan worden in neutrale termen en gevat kan worden in statische analyses en modellen. Economen houden zich bezig met theorieën, niet met vaststaande waarheden, betoogt Luyendijk.

Hij noemt het voorbeeld van Myron Scholes and Robert Merton, winnaars van de Nobelprijs in 1994. Ze bedachten een formule om te handelen, die veilig en tegelijkertijd lucratief was. Een jaar nadat ze de prijs in ontvangst namen, verloor hun hedgefonds in vier maanden tijd 4,6 miljard pond. Hét bewijs dat de markt zich niet gedraagt als een wetenschappelijk model.

Cultuur van arrogantie
In de tien jaar daarna is een 'cultuur van arrogantie' ontstaan rond het geloof in financiële modellen, zegt Luyendijk, en dat leidde uiteindelijk tot de financiële crisis in 2008. 'Waarom zouden bankiers zichzelf afvragen of een lucratief nieuw complex financieel product veilig is, als de modellen zeggen dat dat zo is?' 

De Nobelprijs zou herzien moeten worden, en over alle sociale wetenschappen moeten gaan, vindt hij. Zoals de Nobelprijs voor de literatuur onbekende schrijvers en dichters een wereldwijd podium geeft en de vredesprijs het wereldwijde debat aanwakkert, zou de Nobelprijs voor de economie een rol kunnen spelen in het debat over nieuwe ontdekkingen en inzichten uit de sociale wetenschappen. Met de nadruk op bescheidenheid en kennis ván mensen óver mensen.

Luyendijk heeft alvast twee goede kandidaten gevonden voor de prijs van dit jaar: sociologen Zygmunt Bauman en Richard Sennett. 'Misschien kunnen economen vrijwillig hun prestigieuze prijs delen.'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore