Economie

'ING schreef wet voor Dijsselbloem over omstreden financieel product'

04 november 2015 09:45 Aangepast: 02 februari 2017 11:52

ING heeft grote delen van een wet geschreven die banken een belangrijk fiscaal voordeel geeft bij het verstrekken van zeer risicovolle obligaties. De ING-top paste de concept wettekst aan en de minister nam vrijwel alles over, blijkt uit documenten die NRC Next heeft opgevraagd en ingezien.

De PvdA gaat opheldering vragen van de minister. PvdA-kamerlid Henk Nijboer wil precies weten wat de invloed van de banken is. Ook GroenLinks, de SP en D66 willen snel van Dijsselbloem horen hoe het precies is gegaan. D66-kamerlid Koolmees: "De PvdA is afgelopen jaren steeds kritisch naar banken geweest maar lijkt nu wel erg het oor te luister te leggen bij diezelfde banken."

Volgens Financiën heeft ING niet meegeschreven. Zoals gebruikelijk bij dit soort wetgeving is wel de sector geconsulteerd en ING trad op als spreekbuis voor de banken. Er zijn "alleen enkele suggesties overgenomen in de memorie van toelichting", aldus het ministerie tegen RTL Z. 

Een exotische obligatie: de coco
De zaak draait om een ingewikkelde en risicovolle soort obligatie, de coco genaamd. Met coco’s kunnen bedrijven geld ophalen net als bij een normale obligatie, maar als het bedrijf vervolgens in de problemen komt vervalt de obligatie. Dat betekent dat de geldschieter dan zijn inleg kwijt is en de schrijver van de obligatie het geld inneemt. Daartegenover staat dat de uitlenende partij een zeer royale rente krijgt om het risico te compenseren.

Omdat in geval van nood het uitgeleende geld "ingenomen" kan worden door het bedrijf dat de coco uitgeeft mag het bedrag als eigen vermogen meegerekend worden. Daarmee is het product extra interessant voor banken, omdat zij sinds de crisis hogere kapitaalbuffers moeten aanhouden.

Rente aftrekken
De banken wilden graag dat de rente op deze leningen aftrekbaar werd van de belasting. De bank stapte naar het kabinet om dit mogelijk te maken, "anders zou de kredietverlening daaronder lijden". Een probleem is dat de belastingdienst geen dekking kon vinden om deze aftrekbaarheid voor alle bedrijven beschikbaar te maken, maar als alleen banken de aftrek krijgen kan Europa dat zien als ongeoorloofde staatssteun.

Op 22 april 2014 hebben minister Dijsselbloem en bankiers van onder andere ING en ABN een overleg waarin volgens NRC Next de aftrek "prominent op de agenda staat". Ze oefenen daar extra druk uit op de minister om snel met de wet te komen.

Zorgen bij ING
Hoewel ook ambtenaren van Financiën het mogelijke probleem van staatssteun zien, staat in de concept wettekst die ING krijgt toegestuurd toch dat de wet alleen geldt voor financiële instellingen. De bank maakt zich daar zorgen over omdat de Europese Commissie zou kunnen eisen dat de staatssteun later terugbetaald zou moeten worden.

ABN-baas Gerrit Zalm wordt er vervolgens op uitgestuurd om de woorden "financiële instellingen" uit de tekst te krijgen. Dat lukt, maar ook de nieuwe versie is niet naar de zin van ING. Zij schrijven aan de minister om het voor te leggen aan de Europese Commissie, als hij denkt dat "het staatssteunrisico wel meevalt".

Anders moet er een andere redenering gevonden worden, op het moment van schrijven had ING die formulering "nog niet gevonden". Uiteindelijk verzint ING een "juiste" formulering en stuurt de gewijzigde wet naar het ministerie. Volgens Next zijn vrijwel alle wijzigingen van ING overgenomen door de minister. 

'Geen staatssteun'
Tegen RTL Z zegt Financiën dat coco's een geaccepteerd product zijn in veel Europese landen. Het ministerie is er dan ook van overtuigd dat hier geen sprake is van staatssteun.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore