Welkom bij RTL Nieuws! Hier vind je voortaan al jouw RTL Z nieuws, actuele beurskoersen, nieuwsuitzendingen en meer.

Heb je nog vragen? Check onze FAQ.

×
Economie

'Belasting ontwijken wordt makkelijker door TTIP'

15 februari 2016 20:38 Aangepast: 01 augustus 2017 10:00
Beeld © EPA

Europa heeft de jacht geopend op belastingontwijkende multinationals. Maar met een handelsverdrag als TTIP, een verdrag in wording tussen Amerika en Europa, wordt het nóg lastiger om lucratieve belastingconstructies te wijzigen, stelt de non-profitorganisatie TNI.

Een controversieel onderdeel van vrijhandelsverdrag TTIP is ISDS: een procedure waardoor bedrijven staten kunnen aanklagen. Bijvoorbeeld wanneer overheidsbeleid (onverwacht) gewijzigd wordt, en bedrijven geplande winst mislopen. Dan kunnen bedrijven via een apart hof een schadeclaim eisen. Deze rechtsgang wordt ook veelvuldig gebruikt om onder belastingheffingen uit te komen, blijkt uit een nieuw rapport van het Transnational Institute (TNI) en Global Justice Now.

Uitzonderingsregel
Het heffen van belasting wordt gezien als een belangrijk onderdeel van de soevereiniteit van een land. Daarom maken de meeste landen bij het afsluiten van internationale handelsverdragen een uitzondering ('carve-out') : bedrijven mogen staten niet voor een arbitragehof slepen als het om belasting gerelateerde zaken gaat. Onderzoekers namen honderden ISDS-zaken onder de loep en nu blijkt dat in 24 gevallen landen toch gedaagd zijn over belastingwetgeving. Daar zijn ook gevallen bij waarbij het bedrijven is gelukt hun belastingaanslagen aan te vechten en te verlagen.

Nederland speelt hierbij als belastingparadijs een bijzondere rol: brievenbusfirma’s worden in Nederland niet alleen gebruikt om belasting te ontwijken, maar ook om ISDS-zaken mee te voeren. Twee voorbeelden:

1. Vodafone versus India
In 2007 nam Vodafone in India voor $11 miljard een grote mobiele operator (Hutchison) over. Dankzij een constructie via Nederland en de Kaaimaneilanden betaalde Vodafone geen vermogenswinstbelasting in India. India wil dat Vodafone $2,5 miljard belasting over de transactie betaalt https://www.quora.com/What-exactly-was-the-problem-in-the-Vodafone-Hutc… Vodafone antwoordde met een ISDS zaak. Volgens Vodafone overtreedt India een handelsverdrag tussen India en Nederland uit 1995. De zaak loopt nog.

2. Total versus Uganda
De Franse oliemaatschappij Total kocht een aandeel 33 procent in een olieproject in Uganda. Volgens de Ugandese wet moet over het bedrag van bijna $3 miljard belasting betaald worden. Total weigert dat en heeft de zaak voor de Wereldbank aangebracht. Dat doet Total op basis van een bilateraal investeringsverdrag uit 2000 tussen Nederland en Uganda, want het oliebedrijf heeft een brievenbusfirma hier in Nederland (meer over de zaak zie hier). 

Minister Ploumen zei onlangs in een toespraak in Londen dat belasting betalen het wapen is in de strijd tegen ongelijkheid: "Overheden moeten hun beloften nakomen om belastingontduiking en -ontwijking te bestrijden. Nederland heeft het initiatief genomen tot heronderhandeling van belastingverdragen met 23 landen. We hebben anti-misbruikbepalingen voorgesteld, waardoor Nederland niet meer aantrekkelijk is voor bedrijven die belasting willen ontwijken."

Nederland aan kop
Tegelijkertijd onderhoudt Nederland een van de grootste netwerken van investeringsverdragen ter wereld. We hebben meer dan 90 van dit soort bilaterale verdragen. Nederland staat na de VS (135) met 80 zaken op de tweede plaats  van landen van waaruit de meeste ISDS-zaken worden gevoerd. Uit eerder onderzoek van SOMO en TNI is gebleken dat meer dan 70% deze ISDS-zaken door brievenbusfirma’s wordt gevoerd. En die worden dus ook ingezet om belasting te ontwijken. Nederlandse investeringsverdragen bevatten hier geen 'carve-outs' voor.

Roelien Knottnerus van TNI ziet op dit punt nog te weinig concrete stappen van het kabinet: "Er wordt met mooie woorden gesproken dat hier wat aan gedaan moet worden, maar wij zien hier in beleid nog weinig van terug. Minister Ploumen moet zich veel actiever opstellen om deze verdragen te herzien."

Verankering
​TNI stelt dat belastingontwijking via het afsluiten van grote handelsverdragen tussen de Europese Unie en Canada (CETA) en de Verenigde Staten en TTIP nog meer verankerd wordt: "Opkomende landen willen juist van dit soort verdragen af. Maar het omgekeerde staat nu op het punt te gebeuren: we zetten met dit soort verdragen de standaard voor de hele wereld. In bilaterale investeringsverdragen zit vaak ingebouwd dat je ze eens in de tien jaar kunt herzien of eenzijdig opzeggen. Dat wordt met zo’n mega-verdrag als TTIP een stuk complexer. Het wordt bijna onmogelijk om zo’n verdrag aan te passen."

De volgende TTIP-onderhandelingsronde wordt 22 tot 26 Februari in Brussel gehouden. Op de agenda staat ook het investeringshoofdstuk (ISDS). ISDS is het meest controversiële onderdeel van het handelsverdrag.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van