Economie

Nederland, handelsland: mkb is stille kracht achter onze export

26 november 2015 06:27 Aangepast: 27 november 2015 11:41
Booking.com, een Nederlandse 'born global'. Beeld © ANP

Is de reputatie van Nederland als handelsland terecht? In een korte serie gaat RTL Z-verslaggever Hella Hueck samen met Robert Went van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) op zoek naar het antwoord. Vandaag aflevering 5: door samenwerking met grote bedrijven speelt het Nederlandse midden- en kleinbedrijf een opvallend grote rol in onze export.

Bij export denken we allemaal gelijk aan grote bedrijven, vooral uit de maakindustrie, zoals ASML. Maar ook door het midden- en kleinbedrijf (minder dan 250 mensen in dienst) wordt volop geëxporteerd. Direct, of indirect.

Born-globals
Als bedrijf een buitenlandse markt opgaan: dat heeft vaak iets weg van worstelen. Je moet eerst in Nederland voet aan de grond proberen te krijgen, daarna moet je Europa in, om vervolgens de grote stap naar de Verenigde Staten en Azië te zetten. Mkb'ers hebben door de mogelijkheden van digitalisering en e-commerce meer kansen om een 'born-global' te worden: een bedrijf dat vanaf de start internationale markten wil  bedienen. TomTom wordt vaak als voorbeeld genoemd, maar je kunt ook denken aan het Nederlandse WeTransfer, Booking.com of het Amerikaanse taxibedrijf Uber. 

Thumbnail

Maar het is vaak moeilijk voor kleinere bedrijven om financiering voor exporttransacties van banken los te krijgen, bijvoorbeeld omdat het om relatief kleine bedragen gaat. Mkb'ers die met export opkomende landen willen helpen zich te ontwikkelen, kunnen onder voorwaarden geholpen worden door het Dutch Good Growth Fund (op de avond die we 1 december organiseren horen we van de directeur van Dutch Water Partners hoe dat werkt), maar dat geldt maar voor een kleine groep. 

Idee gejat, kennis weg
Hoewel internet het makkelijker maakt een wereldmarkt te bedienen, zijn acht op de tien bedrijven niet succesvol met hun internationale strategie, vertelde hoogleraar Henk Volberda op BNR. "Er zijn veel lokale, nationale wetten waar je rekening mee moet houden. Je moet werken in een andere taal en hebt te maken met culturele verschillen. Vaak kiezen mkb'ers verkeerde partners in het buitenland en wordt hun idee gejat of lekt kennis weg."

Detailhandel Nederland kwam laatst met onderzoek: 20 procent van de Nederlandse winkeliers zou graag willen groeien over de grens, door webshops of echte winkels te openen. Maar ze voelen zich geremd door verschillende regels. Zo is het brandveiligheidsvoorschrift voor meubels in Engeland strenger dan in de rest van Europa. Als we dat zouden aanpakken, zou ons mkb veel harder kunnen groeien in het buitenland, stelt de belangenorganisatie.

Exportwaarde toevoegen
Als we door de standaard handelscijfers heenkijken, blijkt dat ons mkb het juist heel erg goed doet in het buitenland. Nederlandse midden- en kleinbedrijven hebben een groter aandeel in onze export dan in de Verenigde Staten of grotere Europese economieën het geval is. 

Thumbnail

Dat komt doordat een mkb-bedrijf vaak niet zelf direct naar het buitenland exporteert, maar toch exportwaarde toevoegt omdat het een dienst of onderdeel levert aan een groter bedrijf dat wél exporteert. We hebben in mythe 1 gezien dat productie steeds meer in waardeketens plaatsvindt. Grote bedrijven werken daarin vaak samen met het mkb. 
    
Die kleine bedrijven leveren hun producten of diensten direct aan de multinational of aan een andere toeleverancier, die ze vervolgens weer exporteert. Het Nederlandse innovatieve bedrijfje Aviation Glass maakt bijvoorbeeld extra dun glas voor de luchtvaart. Bij het bouwen van zo’n groot passagiersvliegtuig zijn een kleine 6500 bedrijven betrokken uit zo’n 100 verschillende landen. Aviation Glass werkt samen met andere toeleveranciers, die op hun beurt weer leveren aan Airbus of Boeing.

Mkb als toeleverancier
De OESO heeft samen met de Wereldbank voor de G20 de toegevoegde waarde van de indirecte export van landen in kaart gebracht. Dan zie je dat het Nederlandse mkb een grote rol speelt in onze internationale handel, vooral in de zakelijke dienstverlening (denk met name aan onze financiële sector). Opvallend is ook de toegevoegde waarde die onze auto-industrie levert. We hebben in het openingsverhaal van deze serie gezien dat onze positie als toeleverancier de laatste 20 jaar is afgekalfd, maar bedrijven als NedCar, Inalfa en Nedschroef voegen wel degelijk waarde toe. En daarin spelen mkb-bedrijven weer een grote rol als toeleverancier.    

Thumbnail

Grote multinationals zijn dus vaak de bedrijven die 'officieel' internationale handel drijven. Maar ons midden- en kleinbedrijf draagt daar in hoge mate aan bij, en weet er stilletjes op de achtergrond vaak een heel goeie boterham aan te verdienen. Er zijn daarnaast ook veel mkb-bedrijven die zelf direct naar het buitenland exporteren. Het CBS werkt aan betere cijfers over de directe en indirecte bijdrage van het mkb aan onze export, maar duidelijk is wel al dat het grootste deel van de Nederlandse export voor rekening komt van mkb-bedrijven.

Dit is het vijfde verhaal over de toekomst van Nederland als handelsland: van zondag 22 tot en met zaterdag 28 november elke dag een nieuwe aflevering. De eerste delen zijn, net als eerdere afleveringen uit de reeks Economie van Overmorgen, hier terug te lezen. Morgen: we moeten steeds meer exporteren, en omdat de grenzen wegvallen door globalisering kunnen overal in de wereld makkelijk met onze goederen en diensten terecht. Of is dat toch iets ingewikkelder?

Meepraten? Graag!

Thumbnail

Benieuwd naar hoe het verder moet met Nederland als handelsland? Kom dan dinsdag 1 december naar Pakhuis de Zwijger in Amsterdam, waar de makers van deze serie een avond presenteren waarop wordt afgerekend met mythes, halve waarheden en onjuistheden. Dat doen Hella Hueck en Robert Went met onder anderen Marieke Blom (hoofdeconoom ING Nederland), Marjolijn Jaarsma (onderzoeker internationale handel en globalisering bij het CBS) en Florian Sterk (Dutch Water Partners).
Meer informatie vind je hier.

RTL Z / Hella Hueck & Robert Went

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`