Ga naar de inhoud
Angst om afvalwater

Plannen voor hernieuwde oliewinning verdelen Schoonebeek

Een jaknikker op het dorpsplein van Schoonebeek. Beeld © ANP

Jarenlang werd er in het Drentse dorp Schoonebeek olie boven de grond gehaald. Momenteel ligt die oliewinning stil, maar als het aan de NAM ligt, komt daar dit jaar verandering in. En dat zorgt voor verdeeldheid in het dorp: wegen de voordelen die erbij komen kijken wel op tegen de risico's?

Ruim 80 jaar geleden werd er aardolie ontdekt in de grensstreek bij Schoonebeek, een dorp vlak onder Emmen. Het bleek het op een na grootste Europese olieveld op land, waaruit zowel Nederland als Duitsland olie naar boven halen. In ons land is de NAM de exploitant, dat voor de helft in handen is van het Britse Shell en voor de andere helft van het Amerikaanse ExxonMobil.

Afvalwater oliewinning in leeg gasveld

De laatste jaren won de NAM de olie door middel van stoom. Met hoge druk gaat die stoom de grond in, zodat de olie makkelijker naar boven komt. Het afvalwater dat erbij vrijkomt, ging jarenlang naar Twente. Daar werd het opgeslagen, onder andere in het lege gasveld Rossum-Weerselo.

Maar dat mag sinds ruim een jaar niet meer. Per 1 januari 2023 verviel de vergunning die het ministerie van Economische Zaken hiervoor had afgegeven. Eind 2021 was de NAM al gestopt met het opslaan van het water, omdat er een te hoog gehalte van de chemische stof tolueen in werd aangetroffen. Door het inademen van tolueen kun je misselijk worden en buiten bewustzijn raken. Op de lange termijn kan de stof geheugenproblemen veroorzaken. 

NAM
Lees ook:
NAM legt olieproductie Schoonebeek stil

Sinds de te hoge concentraties tolueen werden aangetrokffen, ligt de oliewinning in Schoonebeek ook stil. Daar zou dit jaar verandering in kunnen komen. De NAM heeft opnieuw een vergunning aangevraagd bij het ministerie. Dit keer om het afvalwater op een andere plek op te slaan: in een bijna leeg gasveld, op 3 kilometer diepte onder Schoonebeek zelf.

Of die vergunning er komt wordt later in het jaar beslist. In de tussentijd zorgen de plannen voor verdeeldheid in het dorp. Lang niet iedereen ziet het zitten dat het afvalwater zo dicht bij huis wordt opgeslagen. Actiegroep SAS (Stop Afvalwater Schoonebeek) vreest voor lekkages en aardbevingen.

Inwoners Schoonebeek profiteerden van olie

Inwoonster Jenneke Ensink is lid van de actiegroep. Momenteel zamelen ze geld in om een advocaat te kunnen betalen die kan procederen tegen de vergunning, mocht die rondkomen. Ze ziet het als een laatste kans om de plannen af te blazen.

"Ik denk dat wij, door de historie die je hebt met de NAM, eigenlijk helemaal niet zo verontrust waren", zegt Ensink. Toen het dochterbedrijf van Shell begon met de oliewinning in het dorp, profiteerden veel inwoners daarvan. Bij calamiteiten werden ze ruim gecompenseerd. Al verwaterde die goodwill wel toen de NAM in 1996 abrupt vertrok uit Schoonebeek, om in 2011 weer op de stoep te staan.

NAM
Lees ook:
NAM splitst op en doet olie- en gaswinning van de hand

Maar pas toen de plannen met het afvalwater steeds meer in de media kwamen, begonnen Ensink en andere inwoners zich af te vragen wat er nou precies zou gaan gebeuren. "Gaat al dat water nu hier onder de grond? In Twente zijn natuurlijk lekkages geweest, wil je dat? Nou, liever niet."

Ensink is bang voor Groningse toestanden, mocht er schade en milieuvervuiling ontstaan. Maar lang niet iedereen deelt die zorgen. De actiegroep Noaberschap Oliedorp Schoonebeek juicht de herstart van de oliewinning in het dorp juist toe. "In Duitsland draaien de pompen onophoudelijk door", zegt Margriet Weerman van het Noaberschap. Steek het water over, de grens over, en dan kom je in Nederland waar het al twee jaar stil ligt. "Zonde."

Per vat olie één euro

Zij ziet vooral de voordelen van de oliewinning, zoals de werkgelegenheid. En het geld dat ermee vrijkomt voor het dorp: de regio krijgt voor elk vat opgepompte olie één euro. "Afhankelijk van de productie zal dat de komende jaren 30 tot 45 miljoen euro zijn. Geld dat onder meer gebruikt kan worden voor verduurzaming."

Tuurlijk is dat geld welkom, zegt Ensink. "Maar wij vinden dat je als dorp met elkaar, eerst moet kijken: wat staat er nou precies in die vergunning? Wat wordt er voor schadeafwikkeling geregeld? En dan pas moet je gaan praten over geld."

Gaswinning
Lees ook:
Gaswinning Groningen stopt definitief per 1 oktober, maar wat als de kou komt?

Reactie NAM

De milieutechnische aspecten van oliewinning moet je serieus nemen, zegt de NAM. Ook het oliebedrijf wil geen lekkages 'en dat soort dingen'. "Wij willen in Schoonebeek dan ook met gloednieuwe putten gaan werken", zegt Simon Vroemen, die vanuit de NAM verantwoordelijk is voor de oliewinning in het dorp. "En met nieuwe pijpleidingen, die bestand zijn tegen roestvorming. Bovendien willen we boren met een vierdubbele bebuizing, dus als er iets met een buis gebeurt, heb je nog 3 reservebuizen."