Ga naar de inhoud
Houtrook schadelijk voor gezondheid

Marga liet haar lekkende schoorsteen afbreken met overheidssubsidie

Er komt een landelijke subsidieregeling voor het weghalen van houtkachels en open haarden. Beeld © RTL Z

Je schoorsteen laten slopen of dichtmetselen kan voortaan in meerdere gemeenten met overheidssubsidie. Bij het stoken van hout komen giftige stoffen vrij, die slecht zijn voor de gezondheid. Het kabinet ziet dus graag dat we onze houtkachel niet gebruiken en reserveert zeven miljoen euro voor het project, dat aansluit bij al bestaande initiatieven in Nijmegen en Utrecht.

De rook van een houtvuur bevat schadelijke stoffen zoals fijnstof, koolwaterstoffen (PAK's), benzeen en koolmonoxide. Ieder rookkanaal minder is een stap dichter bij een schonere lucht en draagt bij aan het verminderen van overlast in de buurt, zo meent de Rijksoverheid.

Daarom kunnen de 94 gemeentes die meedoen aan het Schone Luchtakkoord vanaf 1 april een bijdrage krijgen voor het opzetten van een subsidieregeling. Voor elke euro die een gemeente betaalt om een kachel te laten weghalen, legt het rijk straks één euro bij. Per weggehaalde schoorsteen is een subsidie van 1000 tot 1500 euro beschikbaar.

Succesvol in Nijmegen en Utrecht

Eerdere vergelijkbare initiatieven in Nijmegen en Utrecht waren populair. Marga Fennema uit Nijmegen is één van de mensen die met de subsidieregeling haar schoorsteen liet verwijderen.

Ze had een lekkende schoorsteen die ze niet gebruikte voor houtstook. Haar aannemer wees haar op een subsidieregeling in haar gemeente. Samen met een buurvrouw heeft ze een schoorsteen met twee rookkanalen laten verwijderen. Dat levert twee keer een subsidie op van duizend euro per kanaal. En voor die tweeduizend euro was Fennema van haar lekkende schoorsteen af.

Maximumtarief
Lees ook:
Maximumtarief voor warmtenet stijgt fors vanwege hogere gasprijs

"Als je het rookkanaal niet meer gebruikt, is het zonde om de schoorsteen te willen houden. Maar zonder subsidieregeling had ik de lekkende schoorsteen niet laten weghalen, maar opnieuw laten repareren", zegt Fennema. 

Is het niet raar dat zij subsidie krijgt terwijl ze toch geen hout stookte? "Een volgende bewoner kan het rookkanaal nu ook niet in gebruik nemen. En dat vindt de gemeente ook winst."

Gezondere leefomgeving

Een houtkachel stoken is allereerst gezellig. Maar vanwege de hoge gasprijzen, gebruiken meer mensen dan ooit tevoren hun houtkachel ook als warmtebron.

"Ik heb daar begrip voor", zegt zegt staatssecretaris Vivianne Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat). "Tegelijk moeten we werken aan een schonere lucht en het verminderen van overlast voor omwonenden. Elk rookkanaal minder draagt bij aan een gezondere leefomgeving voor omwonenden."

Gevolgen voor gezondheid

Particuliere houtstook door houtkachels, open haarden, barbecues, terrashaarden en vuurkorven kan lokaal voor grote overlast en klachten zorgen, zo stelt het Longfonds. Maar liefst tweederde van de mensen met een longziekte geeft aan regelmatig benauwd te zijn door houtstook, dat zijn 750.000 mensen. Ze zijn kortademig, krijgen astma-aanvallen, kunnen nauwelijks hun huis uit, hebben bijna geen sociaal leven meer. 

In 2021 heeft het RIVM, samen met TNO, de Universiteit Utrecht en de GGD Amsterdam onderzoek gedaan naar de relatie tussen blootstelling aan houtrook en gezondheidsklachten. Dit onderzoek is uitgevoerd op vier locaties in Nederland: IJburg (Amsterdam), Bergen (Noord-Holland), Zutphen en De Meern (Utrecht)  De uitkomsten bevestigen de relatie tussen houtrook en gezondheidsklachten. 

Op dagen dat er op buurtniveau meer houtrook aanwezig was, zijn mensen meer kortademig in rust en is het medicijngebruik, bij mensen met luchtwegklachten, hoger dan op andere dagen. 

"Ik ben hartstikke blij. En ik kan eindelijk ook de gevolgschade aan de binnenkant van alle keren dat ik lekkage had goed laten repareren," zo zegt Fennema.

De regeling in Utrecht bestaat sinds 1 december 2021. Eerst was er ook een regeling voor het vervangen van oude kachels voor moderne, minder vervuilende kachels, maar die is per 1 januari 2023 geschrapt. Nu kun je alleen nog subsidie krijgen als de kachel of haard echt weggedaan wordt.

36 aanvragen in half jaar tijd

De regeling in Nijmegen startte in de winter van 2021, in eerste instantie alleen voor Nijmegen-West. Vanaf  november 2022 kon iedereen in Nijmegen met een kachel of open haard de subsidie aanvragen. Tussen september 2022 en 21 maart 2023 zijn 36 aanvragen toegekend, zo laat de gemeente weten.

Wat de milieuwinst is, is onbekend omdat dus niet iedereen de kachel ook echt gebruikte om te stoken. Ook Milieu Centraal vindt dat niet zo'n groot probleem.

"Als je een fanatieke stoker bent ga je niet ineens je schoorsteen weghalen. Maar als je toch een open haard, kachel of schouw hebt die je eigenlijk niet meer gebruikt, helpt deze subsidie wel om die schoorsteen te verwijderen. En idealiter voorkomt het dat er in de toekomst alsnog een houtkachel wordt geplaatst, door de bewoner of door een nieuwe bewoner," aldus Milieu Centraal.