Ga naar de inhoud
'Geen reden tot juichen'

Heel even geld toe op de gasmarkt, hoe kan dat? 'Heel uitzonderlijk'

Een werknemer van een lng-terminal op Griekse eiland Revithoussa. Beeld © ANP / EPA / Orestis Panagiotou

Stel dat je gisteren gas had gekocht, dan was je zeer goedkoop uit geweest. Op een gegeven moment had je zelfs geld toe gekregen. Op één voorwaarde: het gas zou wel direct geleverd zijn. Klinkt goed, maar er is geen reden tot juichen, waarschuwen experts.

Op gashandelsbeurs TTF (Title Transfer Facility) voor de Europese markt dook de prijs voor gas op de zogeheten spotmarkt gisteren twee keer kort in de min, bevestigt Rebecca Mitchell van beursbedrijf ICE aan RTL Z.

Binnen 40 minuten geleverd

Er was een 'NextHour'-contract dat voor min 8,5 euro werd aangeboden en eentje voor min 15,78 euro, laat Mitchell weten. Een koper van zo'n contract kreeg dus niet alleen een megawattuur gas, maar ook geld toe. Het gas wordt doorgaans binnen 40 minuten na de koop geleverd. Dat is de kortste termijn waarop je een contract voor gaslevering kunt kopen.

Voor de duidelijkheid (en wellicht ten overvloede): het gaat om gascontracten voor grote bedrijven en energieleveranciers, niet voor particulieren. 

Maand of langer vooruit

De meest verhandelde contracten op deze beurs zijn die voor een maand of nog langer vooruit. Logisch, want bedrijven en particulieren willen zekerheid over wat ze uiteindelijk kwijt zijn aan energie, legt Hans van Cleef uit. Hij volgt de energiemarkt voor ABN Amro.

"Nu, nu, nu telt niet want dat werkt niet op de grondstoffenmarkt", vult Durk Veenstra, beurscommentator van RTL Z, aan. "Je gaat niet ineens de verwarming aanzetten op basis van de prijs", legt hij uit. "Je gaat niet ineens gas bestellen, want je kunt er niks mee."

Waarom
Lees ook:
Waarom de gasprijs daalt, maar je dat niet direct terugziet op je rekening

Slechts een heel klein percentage van al het gas dat via TTF wordt verhandeld, is daarom voor het uur erop. "Die markt is er wel, voor bedrijven die echt fysiek gas geleverd willen krijgen", legt Van Cleef uit. Maar de handel stelt zo weinig voor, dat hij hem niet of nauwelijks volgt voor de bank. 

Flink gedaald

Hij en de rest van de markt kijken vooral naar de prijzen voor maanden of zelfs jaren later. Voor de komende maand ligt de prijs met 99 euro per megawattuur fors lager dan de recordprijs van 350 euro in augustus. Dat tarief is nog wel steeds ruim twee keer zo hoog als een jaar geleden. 

En de prijzen voor levering van gas in december of januari liggen al weer ruim boven de 130 euro, waarschuwen zowel Van Cleef als Veenstra. "Het is nu wachten tot de vraag wat oppikt, tot het wat kouder wordt", vertelt Jilles van den Beukel, analist bij The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS).

Poetin
Lees ook:
Poetin draait gaskraan verder dicht: strijd om LNG drijft prijs tot recordhoogte

Dat de prijs voor gas op de spotmarkt gisteren even in de min dook, is een unieke samenloop van omstandigheden, vertelt Van den Beukel. "Het is onze eerste winter dat we het zonder Russisch gas moeten doen."

Warm weer

Om hierop voorbereid te zijn, zitten alle opslagen vol en wordt er veel vloeibaar gas (lng) aangevoerd, vervolgt hij. "En daar is nu eigenlijk geen plek voor", zegt Van den Beukel. Op dit moment wordt er te veel lng aangevoerd. Mede door het huidige warme weer is er minder gas nodig dan werd verwacht. 

"We zitten aan de grenzen van ons gassysteem: je kunt gewoon niks meer kwijt of eventueel afvoeren", zegt de analist. Er zijn twee knelpunten: de importcapaciteit van de lng-terminals en hoe je het gas vervolgens kwijt kunt aan het achterland. 

Zo
Lees ook:
Zo belangrijk is Qatar als handelspartner voor Nederland

Daarbovenop komt nog eens dat sommige industrieën hun productie hebben afgeschaald of zelfs helemaal stopgezet vanwege de hoge gasprijzen, voegt Veenstra toe. 

De kortstondige negatieve prijs doet de drie experts denken aan de negatieve olieprijs tijdens het hoogtepunt van de coronacrisis. Wie in april 2020 een lading olie op de spotmarkt bestelde, kreeg geld toe. 

File olietankers

De reden? Omdat economieën op slot zaten en er veel minder gevlogen werd, was er veel minder vraag naar olie. En deze overtollige olie opslaan voor een later moment was peperduur omdat alle opslagtanks tot de nok toe gevuld waren. De hele schaarse nog wel beschikbare opslagcapaciteit was peperduur om te huren. 

Geld
Lees ook:
Geld toe krijgen bij het kopen van olie: zo werkt dat

Het leidde tot een vloot afgeladen olietankers in de rij voor havens, wachtend om gelost te worden op het moment dat de olieprijs weer omhoog zou gaan. Datzelfde is nu min of meer aan de hand met tankers vol lng. 

Voor de kust van Spanje liggen enkele tientallen lng-tankers, blijkt uit data van persbureau Bloomberg. Dat heeft ook te maken met het goede weer. "Voor de korte termijn, uren, dagen geldt: de markt is goed bevoorraad en dus kunnen de prijzen omlaag", duidt Van Cleef. "Maar hiermee is het probleem voor de winter natuurlijk niet weg."

Kijk ook: waarom ook de stroomprijs door het dak gaat

03:47