Ga naar de inhoud
Kwetsbare groep

Ongedocumenteerde migranten in Nederland: 'Je kunt je dromen niet waarmaken'

Veel ongedocumenteerde migranten werken als hulp in de huishouding Beeld © ANP

Met de stijgende prijzen wordt het voor steeds meer mensen lastig om rond te komen. Dat geldt zeker voor een groep die het sowieso al niet makkelijk heeft: mensen zonder geldige verblijfspapieren. Hoe houden zij zich staande in deze moeilijke tijd?

Umarr zucht. Natuurlijk heeft hij last van de inflatie. In het Engels zegt hij: "Eerst betaalde je 1,25 voor een pak rijst, nu 2,20. Alle prijzen gaan omhoog." De 35-jarige Umarr vluchtte uit Sierra Leone en kwam in 2017 in Nederland terecht. Zijn vrouw en twee kinderen zijn nog daar.

Gevaarlijk

In zijn geboorteland werkte hij als technicus. Hij zorgde voor de juiste bedrading in gebouwen, zodat er een internetverbinding kon worden aangesloten. Hier in Nederland mag hij niet werken. De IND heeft zijn asielverzoek afgewezen, omdat Umarr niet voldoende kan bewijzen dat hij echt uit Sierra Leone komt. "Ik kan echt niet terug, dat is heel gevaarlijk voor mij." Een advocaat is ermee bezig.

Umarr woont ergens in Utrecht, via een stichting. Het liefst zou hij dagelijks werken, maar dat is zo simpel niet. "Soms kan ik een krantenwijk van iemand overnemen, of een loodgietersklus. Als je geen mensen kent die je kunnen helpen is het heel moeilijk aan werk te komen."

'Ongedocumenteerde
Lees ook:
'Ongedocumenteerde maaltijdbezorgers rijden rond onder andermans naam'

Wie illegaal dan wel ongedocumenteerd in Nederland verblijft kan vrijwel niets regelen, omdat je geen burgerservicenummer (BSN) kunt krijgen. Met een BSN 'besta' je eigenlijk pas, en kun je dingen regelen als een zorgverzekering. Ongedocumenteerde migranten zijn volledig aangewezen op zichzelf, een eigen netwerk en/of stichtingen die zich voor hen inzetten.

Tienduizenden

"We weten niet precies hoeveel ongedocumenteerden er in Nederland zijn, het zullen er in ieder geval tienduizenden zijn", zegt Rian Ederveen van stichting LOS (Landelijk Ongedocumenteerden Steunpunt).

"Het zijn over het algemeen heel gezagsgetrouwe mensen"

LOS ziet alleen de groep die het zelf niet redt, meestal uitgeprocedeerde asielzoekers. "Dan zijn er nog twee andere groepen: de Indonesiërs, Filipijnen, Brazilianen; die hier vaak wel werk weten te vinden, in de schoonmaak bijvoorbeeld. Zij hebben grote netwerken en redden zich wel." Tot slot zijn er de 'familiemigranten'; de mensen die familie zijn nagereisd die hier wél legaal verblijven.

Netwerk hebben

NRC kopte half september dat veel maaltijdbezorgers van Deliveroo en UberEats illegaal zijn. Dat doet vermoeden dat het vrij eenvoudig is om aan zwart werk te komen. Toch valt dat tegen (of mee). Ederveen beaamt wat Umarr zegt. "Je moet maar net iemand kennen, een beetje een netwerk hebben."

Ook vakbondsbestuurder Herrie Hoogenboom van FNV Migrant Domestic Workers ziet dat ongedocumenteerden het extra lastig hebben. "Het zijn over het algemeen heel gezagsgetrouwe mensen. Ze leven in constante angst ontdekt te worden, dus ze lopen al niet eens door een rood stoplicht."

Ook
Lees ook:
Ook dit is corona: babysitter Kylie verkoopt zelfgebakken brood om te overleven

Hoogenboom maakt zich hard voor mensen die nu nog 'informeel' (zwart) werken, bijvoorbeeld als schoonmaker of oppas. De FNV wil dat dit werk richting de formele kant opschuift, zodat mensen belasting kunnen betalen over hun inkomen en daarmee ook meer rechten krijgen. Daarbij, zwart werken is altijd strafbaar; zowel de werkende als werkgever kan een naheffing of boete krijgen.

Schaduwkant

Hoogenboom: "Als FNV zeggen we: wij gaan over werk, niet over ongedocumenteerden. Al vinden we wel dat zij op een legale manier hun geld zouden moeten kunnen verdienen." 

"Doordat ze nu in de schaduwkant leven, bestaan er ook zulke verschrikkelijke misstanden, waarin mensen bijvoorbeeld hun paspoort moeten afgeven en worden uitgebuit."

Inflatie nieuwe klap

Hoogenboom maakt zich zorgen over de gevolgen van de inflatie. De coronaperiode was ook al een lastige tijd, omdat veel mensen hun baan als schoonmaker kwijtraakten. "We hebben toen een noodfonds opgericht waarmee we mensen konden ondersteunen."

Deze situatie zal ook wel weer de nodige problemen opleveren, denkt hij. "Maar over het algemeen is onze achterban goed georganiseerd en staan ze niet direct bij ons op de stoep voor hulp."

Veel stress

Het moeilijkste aan leven zonder papieren? "Dat je je dromen niet kunt waarmaken", zegt Umarr. "Ik wil loodgieter worden, me daar verder in ontwikkelen, maar dat kan bijna niet. Terwijl er genoeg werk is."

Ook zou de IND veel sneller moeten handelen, zegt hij. "Mensen worden gek van onzekerheid, het geeft veel stress. Ik zie mensen die dat eerder nooit deden nu drinken en roken."

Hij leeft met de dag, meer kan hij niet doen. Klein lichtpunt: "Ik ben tenminste veilig hier."

Dit is een artikel van