Minder aanbod

Importverbod en extra vraag stuwen kolenprijs flink omhoog 

16 augustus 2022 15:21 Aangepast: 16 augustus 2022 15:31
Uitzicht op de kolencentrale van het Duitse bedrijf Uniper op de Rotterdamse Maasvlakte. Beeld © ANP / Hollandse Hoogte / Peter Hilz

Sinds vorig week geldt er een Europese importban voor kolen uit Rusland. Koolverslaafde bedrijven hadden hier al op ingespeeld, maar zuchten alsnog onder de hoge prijzen. Geen wonder: het verbod komt in een periode dat de vraag juist extra groot is.

Door het afknijpen van de Russische gastoevoer naar Europa en de angst voor een koude winter zijn kolen weer terug van bijna weggeweest. In Nederland en Duitsland bijvoorbeeld, om gas uit te sparen om daarmee de voorraden voor de winter te vullen.

Hoe dat zit, legt Carien ten Have in onderstaande video uit. 

Mede doordat Europa z'n kolencentrales weer uit de mottenballen haalt, komt het wereldwijde kolenverbruik dit jaar weer terug op het recordniveau van 10 jaar geleden, meldde het Internationaal Energieagentschap onlangs. 

In de afgelopen zes maanden kostte het gemiddeld 285 dollar op de spotmarkt om een ton kolen naar de Amsterdamse, Rotterdamse of Antwerpse haven te laten transporteren, meldt energiebedrijf RWE in zijn halfjaarverslag. Ruim drie keer zo duur als de 79 dollar die deze koolsoort (ARA genaamd) vorig jaar kostte. 

Tegenvallen van driekwart miljard

Het bedrijf had nog een tegenvaller. RWE zag zich gedwongen om een leveringscontract voor Russische kolen af te blazen. Dat liep tot en met 2025 en levert het bedrijf een strop van 748 miljoen euro op.

Maar de grootste pijn zit toch in de kolenprijs zelf. Die schoot omhoog op 3 maart. Op die dag belegerden Russische troepen de kerncentrale bij Zaporizja, de grootste van Europa. Een ton ARA werd die dag 133 procent duurder. Sinds die piek zijn de prijzen wel weer wat gedaald. Een schrale troost, want ten opzichte van het begin van dit jaar zijn de prijzen met zo'n 160 procent gestegen

Europees importverbod

Het Europese verbod op de import van Russische kolen heeft daar ook aan bijgedragen, blijkt uit een rondgang langs bedrijven. Ergens anders kolen vandaan halen was niet zo ingewikkeld, maar dan wel tegen een hogere prijs. 

Miniatuurvoorbeeld
7 april:

Akkoord over nieuwe sancties: kolenverbod en havens dicht voor Russische schepen

"Net als iedereen hebben wij hier ook mee te maken", bevestigt een woordvoerder van Uniper. Het energiebedrijf besloot direct na het plan voor de ban om alle lopende contracten niet te verlengen. Er worden geen Russische kolen meer verstookt bij het bedrijf. 

Colombiaanse kolen

"We hebben de tijd gekregen om hiernaar toe te werken", legt de woordvoerder uit. Er komen nu meer kolen uit landen als Colombia en de Verenigde Staten. Wat het bedrijf extra kwijt is aan de inkoop, kan en wil de woordvoerder niet zeggen. 

En ook staalfabrikant ThyssenKrupp wil er weinig over loslaten, behalve dat de prijzen van grondstoffen voor de staalindustrie scherp omhoog zijn gegaan sinds het begin van de oorlog in Oekraïne. 

Vanuit de Rotterdamse haven wordt steenkool per binnenvaartschip verder vervoerd. Vanuit de Rotterdamse haven wordt steenkool per binnenvaartschip verder vervoerd.

Bij het Rotterdamse dochterbedrijf EECV van de Duitse staalreus hebben ze de gevolgen van de ban wel gemerkt, vertelt manager Robbert Rosman. Op het terrein van 100 hectare van het bedrijf midden in de Rotterdamse haven komen jaarlijks tussen de 6 en 8 miljoen kolen binnen, uit verschillende landen. 

Binnenvaart of trein

De kolen worden vervolgens per binnenvaartschip of via de Betuwelijn naar de fabriek in Duisburg gebracht. Het meeste gaat per schip, want dat kan veel meer meenemen, zolang het water hoog genoeg staat althans. Eén schip met zes duwbakken kan dezelfde hoeveelheid kolen meenemen als zes treinen. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Crisis op crisis: de Rijn dreigt droog te vallen (en dat gaan we merken)

Meer dan de helft van de kolen bij EECV kwamen uit Rusland, vertelt Rosman. Bij het bekend worden van de ban was er dus wel even paniek. "Onze mannen in Duisburg zijn als een gek naar alternatieven gaan zoeken." De inkoop van het bedrijf wordt op het hoofdkantoor van ThyssenKrupp geregeld, vandaar. 

Kolen uit de VS en Australië

Het grootste deel van de vervangende kolen komt uit de Verenigde Staten, zegt Rosman. Veel Europese afnemers van Russische kolen zijn daar terecht gekomen. "En dat weten ze daar donders goed, dus de prijzen zijn ongetwijfeld omhoog gegaan."

Aan de overkant van het Beerkanaal, bij branchegenoot EMO, komen ook geen Russische kolen meer binnen. De laatste lading kwam begin juli aan, vertelt Esther Erkelens, manager communicatie bij het dochterbedrijf van overslagbedrijf HES. 

Het bedrijf fungeert slechts als tussenstation voor de kolen, benadrukt Erkelens. "Onze klanten hebben de tijd gehad om naar alternatieven te kijken, en die komen van over de hele wereld. Uit Colombia, Zuid-Afrika en Australië", somt zij op. 

Winst voor mijnbouwreus

In het laatstgenoemde land wordt volop geprofiteerd van grotere vraag en het geslonken aanbod. Het grootste mijnbouwbedrijf ter wereld, het Brits-Australische BHP, boekte in het gebroken boekjaar 2021-2022 maar liefst 30,9 miljard dollar (omgerekend zo’n 30,5 miljard euro) winst. De hogere kolen en koperprijzen stuwden de winst met een duizelingwekkende 173 procent omhoog.

De huidige droogte verergert de situatie voor bedrijven en consumenten nog verder. Hoe dat zit, leggen we je in de video hieronder uit.

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore