'Tenenkrommende teksten'

Goede ondertitelaars zijn op door enorm serieaanbod: 'Is dit door een kind vertaald?'

30 mei 2022 07:07 Aangepast: 02 juni 2022 17:14
Ross uit de serie Friends, beeld ter illustratie. Beeld © Getty Images

Van Apple TV tot Disney+, streamingdiensten winnen terrein in Nederland. Het zorgt voor een stortvloed aan series en films en die moeten allemaal ondertiteld worden. Maar geschikte handen om dat werk te doen zijn schaars, zegt de Auteursbond. "Sommige dingen die worden uitgezonden, kunnen echt niet."

De grote Netflix-concurrent HBO Max ging in maart van start in Nederland, maar dat ging niet zonder problemen. Bij veel films en series ontbrak de Nederlandse ondertiteling of klopte deze niet. Het regende gemopper op sociale media.

De opstartperikelen moesten snel verholpen zijn, zo verklaarde het bedrijf. Maar ook nu nog zit het lang niet overal snor met die vertalingen.

Ook bij Netflix waren er in het recente verleden klachten, volgens de ondertitelaars zelf door lage lonen en hoge tijdsdruk.

'Nood aan snelle vertalingen'

Het is tekenend voor een tijd waarin het hard gaat met streamingdiensten, zegt de Nederlandse Auteursbond, die binnenkort hoopt te komen met een keurmerk voor ondertitelaars. Met de komst van nieuwe namen neemt de 'nood voor snelle vertalingen' toe, zegt Peter Bosma, ondertitelaar en bestuurslid. En de handjes? "Ik heb de indruk dat er tekorten zijn."

Die indruk is er bij ondertitelbedrijf Iyuno-SDI ook. De stormvloed aan series, films en documentaires hebben ondertitelaars 'de levensader van streamingdiensten gemaakt', zegt het bedrijf dat diensten levert aan de meeste grote mediabedrijven in Nederland en wereldwijd 2800 mensen in dienst heeft.

"De vraag is groter dan ooit", zegt Chris Carey, hoofd marketing bij het bedrijf. "We doen ons uiterste best om het bij te benen."

Zorgen over kwaliteit

Het zet druk op de kwaliteit. "Ik heb screenshots gezien van dingen die echt niet kunnen", zegt Bosma. Volgens de ondertitelaar werken steeds meer bedrijven met machinevertalingen en worden series vertaald via templates met tekst en tijdcodes waarvan niet mag worden afgeweken. Daarmee worden ondertitels vaak 'veel te letterlijk en te lang' gemaakt, zegt hij.

Voorbeelden: 'Hij is met een mes bewerkd', 'doodbloet', scheldwoorden die eigenlijk niet kunnen; je komt het allemaal tegen. 'Zelfs Google Translate zou het beter doen', menen sommige kijkers. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

HBO Max kampt met 'opstartproblemen' op eerste dag in Nederland

Bijbaantje

Dat ligt ook aan de persoon, of personen, die de vertaling doen. Bedrijven maken vaker gebruik van jonge, niet specifiek opgeleide krachten. Er zijn de laatste tijd veel nieuwe mensen bijgekomen voor wie vertalen geen hoofdbezigheid is, zegt Bosma. Om de personeelstekorten, maar ook om kosten te besparen. "Het is soms meer een bijbaantje."

Voor veel professionele vertalers is dat het volgens Bosma allerminst. Vertaler is geen beschermd beroep, maar veel opleidingen zijn op hbo-niveau. Goede vertalers hebben vaak jarenlange ervaring en hebben taal- en cultuurstudies gedaan.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Frank ziet Netflix-series maanden eerder (en krijgt ervoor betaald)

'Drukker dan ooit'

Zo ook freelance ondertitelaar Erna Auf der Haar. Er zijn volgens haar meer mensen bijgekomen die 'het er even bij doen'. En dat kan ook, omdat je niet per se meer dure eigen software nodig hebt om te kunnen ondertitelen. Je logt in bij een bedrijf en je kunt los. Zelf heeft ze het drukker dan ooit: "Het is gekkenhuis." 

Wil je vandaag een serie vertaald hebben? Dan heb je pech: "Over een aflevering van Friends doe ik minstens een dag", zegt ze. Auf der Haar werkt vooral voor tussenpartijen, zoals Iyuno-SDI en Plint, die vertaaldiensten verzorgen voor de grote namen. Ze kan ervan leven, zegt ze. "Maar het is echt geen vetpot."

Enorm zonde

Het komt volgens de freelancer ook doordat goede ondertiteling veel tijd kost. Aan de hoeveelheid opdrachten ligt het niet. "Soms komt dezelfde opdracht via meerdere kanalen binnen", zegt ze.

Een goede vertaling is compact, goed getimed, met oog voor detail. Maar niet teveel: je moet als kijker vooral ook kunnen kijken, zegt de kenner. Goed werk kost daarom tijd, maar dat is er in de huidige markt niet altijd: "Ik heb voorbeelden gezien waarbij je denkt: is dit door een kind vertaald?" Auf der Haar maakt zich er zorgen over. "Het is enorm zonde."

Hameren op kwaliteit

Streaming- en vertaaldiensten zelf beloven vooral te hameren op de kwaliteit. Volgens Carey groeit zijn bedrijf hard en is het vinden van nieuw talent een van de grootste uitdagingen. "We hebben strenge normen, kwaliteitscontroles en trainingen om de kwaliteit te garanderen", zegt hij zonder in detail te treden.

Ook Netflix belooft op te letten. Het bedrijf laat via een woordvoerder weten dat er een vast team op ondertiteling zit dat werkt aan verbetering. Feedback van klanten hierover wordt ook gewaardeerd, zegt de woordvoerder. Ondertitelwerk is een kwestie van 'detail en nuance'.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van