Geen aangifte, geen teruggaaf

Geheim rapport uit 2020: fiscus dupeerde jarenlang mensen die geen aangifte deden

01 februari 2022 17:09 Aangepast: 01 februari 2022 20:28
Hans Vijlbrief en Marnix van Rij (midden), voormalig en huidig staatssecretaris, tijdens de overdracht van het ministerie van Financiën. Beeld © ANP Foto

De Belastingdienst heeft jarenlang met een truc geld dat mensen terugkregen volgens hun voorlopige aanslag weer afgepakt als zij geen aangifte deden. Dat is tegen de regels, concludeerden juristen. De werkwijze is in 2017 stopgezet, staat in een rapport uit 2020 dat nu pas openbaar is gemaakt. 

De Belastingdienst is streng voor wie geen aangifte doet. Bij hen maakt de fiscus - als een herinnering en aanmaning om aangifte te doen niets opleveren - zelf een schatting wat er aan belasting betaald zou moeten worden. Dat wordt de 'ambtshalve aanslag' genoemd. 

Het maken van deze schatting is een balanceeract voor de fiscus. Bij een te lage schatting profiteert diegene die verzuimd heeft om aangifte te doen immers, bij een te hoge schatting komt de belastingplichtige mogelijk in de problemen. 

Voordeel voorkomen

Om te voorkomen dat mensen financieel voordeel hebben van het niet doen van aangifte, doet de fiscus sowieso niets als uit hun eigen schatting blijkt dat iemand recht heeft op teruggaaf. Dat is in lijn met de Wet inkomstenbelasting, schrijft staatssecretaris Marnix van Rij (Financiën, CDA) aan de Tweede Kamer

Er wordt nu onderzocht of het mogelijk is om die wet zo aan te passen dat mensen die geen aangifte doen, wel de teruggaaf krijgen als zij daar recht op hebben, meldt Van Rij. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Belastingdienst zette mensen op zwarte lijst vanwege uiterlijk of nationaliteit

In 2017, het jaar waarmee de onderzoekers hebben gewerkt, zouden 13.000 mensen belasting hebben teruggekregen als zij wel aangifte zouden hebben gedaan. 

Bij een deel van hen paste de fiscus nog een extra truc toe om te voorkomen dat zij zouden profiteren van het niet doen van aangifte. Bij mensen die al via de voorlopige aanslag een belastingteruggaaf hadden gekregen, greep de fiscus in toen bleek dat zij geen aangifte deden.

Spiegelen = terughalen

Dat gebeurde met een praktijk die 'spiegelen' wordt genoemd. De voorlopige aanslag met belastingteruggaaf werd 'gecorrigeerd' met een nieuwe voorlopige aanslag, die op nul werd gezet. Mensen die al geld terug hadden gekregen, moesten dat dan terugbetalen. Op die manier werd de rekening weer vereffend.

In de systemen werd daarnaast een streep gezet door de aangifteplicht van de bewuste persoon en werd het ingeplande seintje om aangifte te doen geannuleerd. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Waakhond legt hoogste boete ooit op aan Belastingdienst om toeslagenaffaire

Als sluitstuk werd de ambtshalve aanslag, waaruit dus zou blijken dat de bewuste persoon recht had op de teruggaaf, niet verstuurd. Maar dat mag helemaal niet, volgens juristen van de fiscus. Volgens hen moet een voorlopige aanslag altijd worden gevolgd door een definitieve. 

Duizenden gedupeerden

In totaal zijn in 2017 maximaal 1.750 mensen op deze manier behandeld, staat in het rapport. In de jaren ervoor was deze groep ruim twee keer zo groot. Dat het aantal is gedaald, komt volgens de onderzoekers waarschijnlijk doordat de fiscus in mei 2020 z'n werkwijze heeft aangepast, naar aanleiding van het oordeel van de juristen dat de werkwijze niet door de beugel kon. 

"Dit heeft te lang geduurd en had niet mogen gebeuren en zal niet meer gebeuren."

Het rapport zelf was in juni 2020 al af, geeft de staatssecretaris nog toe. Daarna heeft het 'veel te lang op de plank' gelegen, schrijft Van Rij aan de Tweede Kamer. Als reden hiervoor noemt hij 'veel overleg' binnen de fiscus over het onderzoek en 'benodigde vervolgacties'. "Dit heeft te lang geduurd en had niet mogen gebeuren en zal niet meer gebeuren", belooft hij de Tweede Kamer.

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore