Ga naar de inhoud
Voorwaarde Europese coronasteun

Hypotheekrenteaftrek blijft, kunnen we fluiten naar Brusselse miljarden?

Beeld © ANP

Veel huiseigenaren zullen opgelucht ademhalen: de hypotheekrenteaftrek wordt niet nog sneller afgebouwd. Maar die snellere afbouw was toch een voorwaarde voor Europese coronasteun? Kunnen we die nu wel vergeten?

Wie in het regeerakkoord op zoek gaat naar het woordje 'hypotheekrenteaftrek' vindt welgeteld nul resultaten. CDA-leider Wopke Hoekstra bood afgelopen donderdag duidelijkheid: "We hebben afgesproken dat we de hypotheekrenteaftrek laten zoals die nu is."

Een opvallende keuze, gezien het feit dat Nederland huizenbezit en bijkomende schuldenopbouw wel wat minder mag aanmoedigen, wat Brussel betreft. Sterker nog: alleen met de nodige hervormingen van de woningmarkt maken we aanspraak op geld - zo'n 6 miljard euro - uit het Europese coronaherstelfonds.

Afschaffing hypotheekrenteaftrek

Dat zit zo. Bij het indienen van het plan moet Nederland rekening houden met de adviezen die de Europese Commissie ieder jaar geeft aan alle lidstaten. Die adviezen komen tot stand na overleg met Nederlandse ambtenaren. Bij ons land staan al jaren het repareren van de arbeids- en woningmarkt met stip bovenaan. En in dat laatste dossier zou het enorm helpen als de hypotheekrenteaftrek wordt afgeschaft, stelt de Commissie.

Dankzij onze hoge hypotheekschulden is de Nederlandse economie namelijk extra kwetsbaar. "Als het slecht gaat met de economie gaat het slecht met de woningmarkt en andersom", legt econoom Bas Jacobs uit. Daarom blijft Nederland vaak langer in een crisis hangen dan andere landen.

De oplossing? Minder hoge hypotheekschulden, zo zeggen ze in Brussel en bij De Nederlandsche Bank.

Clash
Lees ook:
Clash ministeries Hoekstra en Wiebes over plan Europees noodfonds

Versnelde afbouw

Een manier om dat te bereiken is een versnelde afbouw van de hypotheekrenteaftrek, zodat het aangaan van een hoge hypotheekschuld fiscaal minder aantrekkelijk wordt. Toch staat er daar niets over in het coalitieakkoord, dat woensdag werd gepresenteerd.

Rutte IV verwacht op een andere manier de eisen van de Commissie in te willigen, zo blijkt. Het is namelijk niet nodig om alle adviezen over te nemen, Nederland kan daar een keuze in maken. En daar wordt vervolgens nog over onderhandeld met de Commissie, legt een woordvoerder van het ministerie van Financiën uit. 

"De hypotheekrenteaftrek is niet het enige ding dat belangrijk is. Het is een heel pakket dat breder gaat dan de hypotheekrenteaftrek", legt hij uit. De hypotheekrenteaftrek wordt ook al afgebouwd, voegt hij nog toe. 

Goedkeuring Brussel

In het nieuwe kabinet gaat men er klaarblijkelijk vanuit dat de hervormingen op de arbeidsmarkt en de andere maatregelen voor de woningmarkt (meer bouwen en strengere regels voor de huurmarkt) voldoende zijn om de Commissie te overtuigen. 

Volgens Jacobs zou het kabinet daar nog wel eens gelijk in kunnen krijgen. "Als Brussel zegt 'dit is een harde eis', dan heeft Nederland een probleem." Maar vaak wordt er toch wel naar een oplossing gezocht, ziet Jacobs. "Nederland komt misschien wel in aanmerkingen als het een compromis over iets anders sluit."

Nog niet ingediend

Of de hervormingen die Nederland wel gaat oppakken inderdaad voldoende gaan zijn, kan de Europese Commissie nog niet zeggen. "Het Nederlandse herstelplan moet immers nog worden geschreven en ingediend", aldus een woordvoerder.

Wel bevestigt ze dat lidstaten een 'aanzienlijk deel' van de aanbevolen hervormingen moet oppakken. Nederland hoeft dus niet per se alle aanbevelingen van Brussel een op een over te nemen. 

Routekaart
Lees ook:
Routekaart naar 6 miljard EU-steun: harder snoeien in hypotheekrenteaftrek

Geen oplossing

Dat Nederland de woningmarkt moet hervormen is Jacobs met de Europese Commissie eens. Al is afschaffing van de hypotheekrenteaftrek volgens hem niet de oplossing. Beter zou het zijn als je huis net zo belast wordt als aandelen en spaargeld in box 3. Door het eigenwoningforfait, een belasting op woningbezit, geleidelijk te verhogen en de hypotheekrenteaftrek te beperken tot 30 procent.

"De prikkel om zoveel mogelijk hypotheek te nemen is ook dan weg. En de overheid stuurt niet langer fiscaal hoe mensen hun vermogen opbouwen." Maar ook die oplossing laat het kabinet liggen. "Er gebeurt helemaal niks", aldus Jacobs.

Nederlandse aanvraag

Op het ministerie is de verwachting dat er in het voorjaar een plan wordt ingediend in Brussel. Dat is ook wel nodig, want om het volle bedrag te kunnen incasseren moet Nederland voor de zomer van 2022 een plan hebben ingediend. 

De Commissie heeft namelijk tijd nodig om de plannen te analyseren, en vervolgens moeten de andere EU-lidstaten hun goedkeuring geven. Die hobbels moeten genomen zijn voor december 2022. Dan moet 70 procent van alle subsidies zijn uitgedeeld.