Klimaattop Glasgow

Op verstand of op gevoel? Zo speech je over lastige zaken als klimaatverandering

04 november 2021 07:06
Mia Mottley, de premier van Barbados, en demissionair premier Mark Rutte tijdens hun speech in Glasgow. Beeld © AFP, ANP

Het barst van de speeches op de klimaattop in Glasgow, de een wat inspirerender dan de ander. Kan een beladen onderwerp als klimaatverandering beter met ratio of beter met emotie worden benaderd? En wie wisten hun boodschap goed over te brengen? We vroegen het twee speech-experts.

Op 1 en 2 november kwamen tientallen wereldleiders bijeen in Glasgow voor de World Leader Summit. Tijdens die dagen kreeg elk staatshoofd de gelegenheid om een speech te geven van zo'n drie minuten.

Ga voor kort, maar krachtig

Dat klinkt kort, maar soms is korter beter, zegt speechexpert Marije Wielenga. "Het is niet per se zo dat als je meer tijd hebt om te speechen, je dan ook meer impact maakt. We kunnen drie tot maximaal zeven dingen onthouden uit een speech. Dan kun je beter drie minuten hebben met een specifiek doel, dan een kwartier praten over een tienstappenplan." 

Wat deden de wereldleiders met hun tijd? De premier van het Caribische eiland Barbados, Mia Mottley, hield een vlammend betoog dat op social media rondging als een lopend vuurtje:

"Mottley deed in haar speech echt een beroep op de leiders en hun leiderschap", zegt Wielenga. "Ze wees naar de hele zaal, inclusief zichzelf, en zei: wat gaan wij doen om de frontlinie te ondersteunen die met klimaatverandering te maken heeft?" 

Mix emotie en feiten

Mensen bereiden één speech voor met vijf punten en realiseren zich onvoldoende dat er veel van zulke speeches achter elkaar plaatsvinden, zegt Lars Duursma, oprichter van Debatrix. "Mottley maakte minder punten, maar de punten díe ze maakte, kwamen daardoor heel goed over. Ze wist goed over te brengen dat er een hoop op het spel staat. Met emotie, maar ook met een aantal cijfers."

Het was absoluut een heel mooie en goede speech, vindt Duursma. "Wel is het belangrijk je te realiseren dat sommige leiders niet per se de aanwezigen in de zaal willen toespreken, maar vooral de inwoners van het eigen land. Dat verklaart waarom veel sprekers hier werk van maken. Je vergroot je geloofwaardigheid als Joe Biden en Boris Johnson in de snijshots zitten mee te knikken." 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Poetin spreekt klimaattop toe in vooraf opgenomen speech

Als regeringsleider moet je in een speech op drie dingen letten, vindt Wielenga. "Je moet als leider stilstaan bij de kwestie, vanuit je functie. Maar minstens zo interessant is de vraag: wat heb je daar persoonlijk mee? En je moet mensen oproepen iets te doen, in plaats van dat je speech alleen maar inspirerend is." 

Maak het persoonlijk

Mark Rutte begon goed met het persoonlijke, zegt ze. "Hij startte met dat hij bij de Maas stond en hoe hoog het water wel niet kwam. Hij legde er zijn eigen ervaring in. Het was wel echt heel jammer dat hij het daarna zo snel veralgemeniseerde. Ik had zo graag gehoord wat HIJ ervan vond, of hij bang was bijvoorbeeld." 

Een groot nadeel van Rutte is dat zijn Engels tenenkrommend is, zegt Duursma. "Dat helpt natuurlijk niet. Hij heeft wel nagedacht over zijn verhaal, focuste duidelijk op actie en implementatie. Het was verder best een rationeel verhaal met weinig voorbeelden." 

Niet per se de rationele of emotionele benadering is belangrijk bij deze toespraken, zegt Duursma. "De kunst van speechen over een onderwerp als klimaatverandering is om iets dat heel complex is begrijpelijk te maken. Dat deed David Attenborough dat heel goed. Hij ging niet heel de klimaatverandering uitleggen, maar pikte er één onderdeel uit." 

Zorg voor iets positiefs

De bioloog en televisiemaker deed nog wel meer goed, vond Duursma. "Hij gaf met dat ene cijfer urgentie aan zijn verhaal en hij voegde nóg een element toe: de boodschap dat het nog niet te laat was. Als je alleen zegt: de wereld gaat naar de knoppen, dan doen de mensen thuis de televisie uit. Dan zie je het bredere publiek afhaken. Attenborough zei heel expliciet: 'We kunnen nog zoveel bereiken met zijn allen'." 

De Amerikaanse president Joe Biden vonden Duursma en Wielenga niet het meest sprankelende optreden van de middag. "Het was eigenlijk een opsomming van dingen die hij al voor elkaar had gekregen en een paar favoriete oneliners", zegt Duursma. "Het leek alsof hij bewust niet al te gepassioneerd over wilde komen."

Wielenga kreeg een sterk 'ouwe jongens krentenbrood' gevoel bij de speech van Biden. "We gaan nu dit doen, we gaan nu dat doen. Waarom mag de persoon achter de wereldleider niet wat meer naar voren komen?

Twee dingen konden de leiders weleens in de weg hebben gezeten bij het geven van hun speeches. "Uiteindelijk zijn het allemaal ego's die in Glasgow iets willen winnen, voor hun land, voor henzelf", zegt Wielenga. "Er is dan lef voor nodig om het anders te doen dan de standaard." 

Laat je woorden beklinken

En het zijn allemaal leiders he, voegt Duursma toe. "Leiders die gewend zijn om in het middelpunt van de belangstelling te staan. Overal waar ze komen zijn zij het middelpunt - het kan dan nogal een opgave zijn om opeens vier uur lang naar anderen te moeten luisteren."

Hij wil graag nog één speech toevoegen, die van Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. "In haar eerste twee zinnen gebruikte ze al de woorden 'whatever it takes'. Dat zei Mario Draghi in 2012, om aan te geven dat de Europese Centrale Bank er alles aan zou doen om de eurocrisis te bezweren. Deze woorden hebben toen echt impact gehad, en het is geen toeval dat ze in Von der Leyen's speech zijn beland." 

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van