Ga naar de inhoud
Luchtvervuiling

Gezonde nieuwbouw? Dat kan dus niet in Nederland

Nieuwsbouw in Amsterdam op IJburg. Beeld © ANP / Hollandse Hoogte / Kim van Dam

Een bruisende, gezonde en duurzame wijk bij u in de buurt. Menig projectontwikkelaar prijst zijn nieuwbouwwijk zo aan. Maar hoe gezond die woning ook gebouwd wordt, de wijk zelf is het niet. Want de lucht is te vies, zegt de Wereldgezondheidsorganisatie. Deskundigen, milieuorganisaties en Kamerleden pleiten voor maatregelen die de lucht schoner maken.

'Gezonde' nieuwbouw was in Nederland al moeilijk. Grote boosdoener is de lucht. Die is in Nederland zo vervuild met fijnstof en stikstofdioxide dat ons land maar net voldoet aan Europese grenswaarden: plafonds van hoeveelheden van deze stoffen die in de lucht mogen zitten.

Alarmerend
Lees ook:
Alarmerend WHO-advies: vieze lucht nog gevaarlijker dan gedacht

Vorige maand scherpte de WHO de plafonds aan, omdat vieze lucht in kleinere hoeveelheden al gevolgen kan hebben voor onze gezondheid. Luchtvervuiling veroorzaakt hart- en vaatziekten, luchtwegaandoeningen en soms zelfs longkanker.

Lucht te vervuild

Het gevolg van de aanscherping is dat nergens in Nederland nog gezond gebouwd kan worden, omdat alle nieuw te bouwen woningen staan ingetekend op plekken waar de lucht te vervuild is. 

Vooral in de Randstad is dat het geval en het grootste deel van de 900.000 woningen die tot 2030 gebouwd moeten worden, is daar gepland. Omdat de Europese regels gelden en niet de strengere normen uit het WHO-advies, mogen al deze projecten overigens nog wel gebouwd worden. 

Analyse nieuwbouwprojecten

Van bijna de helft van alle geplande nieuwbouwprojecten is bekend waar die precies gebouwd kunnen worden. Van alle geanalyseerde projecten, mag 60 procent onder de oude norm wel gebouwd worden, maar onder de WHO-grens niet meer. 

Op de onderstaande kaart is per project te zien hoeveel fijnstof er in de lucht zit. Er worden twee verschillende soorten fijnstof gemeten: grovere deeltjes (PM10) en fijnere deeltjes (PM2.5). Zoom in om voor elk project te zien of de luchtkwaliteit aan de WHO-normen voldoet. 

Verantwoording:

RTL Nieuws bekeek de bekende nieuwbouwplannen voor de periode tot 2030. In deze periode moeten er bijna 900.000 huizen gebouwd worden. De Nieuwe Kaart geeft inzicht in de precieze locatie van bijna 435.000 van deze huizen.

Om de luchtkwaliteit te berekenen is gebruik gemaakt van de concentratiekaarten van het RIVM voor fijnstof. In verband met de invloed die coronamaatregelen op de luchtkwaliteit hebben gehad, is er gekozen om gebruik te maken van de data uit 2019.

Als je die gegevens met elkaar combineert, dan zie je dat op vrijwel alle plekken de luchtkwaliteit onder de maat is volgens de grenzen uit het WHO-advies. 

Moeten we dan maar helemaal stoppen met bouwen? Nee, zegt professor Onno van Schayck, hoogleraar preventieve geneeskunde van de Universiteit Maastricht. "Dat is natuurlijk geen oplossing. We hebben gewoon huizen nodig, dus stoppen met bouwen is geen optie."

Rigoreuze maatregelen

"De enige optie is de lucht schoner maken en dat kan. Er zijn vele voorbeelden in de wereld, uit het verleden maar ook recent, van waar de lucht echt ontzettend veel schoner is geworden op het moment dat er rigoreuze maatregelen zijn genomen, ook in Nederland", vertelt Van Schayck. "Als we ons wagenpark helemaal elektrificeren, versneld, maakt dat ontzettend veel uit."

Longfonds:
Lees ook:
Longfonds: luchtvervuiling kost duizenden levens, dat moet anders

Ook het aan banden leggen van houtstoken of filters op open haarden, kan 'ontzettend veel' uitmaken, vervolgt hij. Net als het aanpakken van de intensieve veehouderij, de scheepvaart en 'de ontzettend vervuilende tweetaktbrommertjes'. "Daar moet echt wat aan gebeuren en het kan."

Hoe nu verder?

Het - inmiddels demissionaire - kabinet sloot vorig jaar het Schone lucht akkoord om er voor te zorgen dat de luchtvervuiling afneemt en 'zich beweegt in de richting van' de advieswaarden van de WHO. De Tweede Kamer nam 12 oktober een motie aan waarin de regering gevraagd wordt om voor het zomerreces 2022 aanvullende maatregelen in kaart te brengen die nodig zijn om in 2030 te voldoen aan de aangescherpte advieswaarden van de WHO.

RTL Z First Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de Z First nieuwsbrief

Wil jij elke ochtend als eerste op de hoogte zijn van wat er speelt op economisch gebied? Schrijf je dan nu in voor de Z First nieuwsbrief